FSK 170/04

Naczelny Sąd Administracyjny2004-06-21
NSApodatkoweWysokansa
wznowienie postępowaniaOrdynacja podatkowapodatek VATokoliczności faktycznenowe dowodyznajomość materiału dowodowegoskarga kasacyjnapostępowanie podatkowe

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że organy podatkowe znały okoliczności faktyczne dotyczące zapłaty części podatku przez sprzedawcę, co wyklucza podstawę wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Spółka domagała się wznowienia postępowania podatkowego, powołując się na nowe okoliczności faktyczne dotyczące zapłaty części podatku VAT przez sprzedawcę. Organy podatkowe odmówiły, uznając, że okoliczności te były znane. WSA uchylił decyzję organów, uznając, że nowe okoliczności faktyczne nie zostały uwzględnione. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organy podatkowe znały fakt zapłaty części podatku, co wyklucza podstawę wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Sprawa dotyczyła wniosku Spółki o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją Izby Skarbowej w Kielcach z 1996 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Spółka powołała się na art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, wskazując na ujawnienie nowej, istotnej okoliczności faktycznej w postaci zapłaty przez sprzedawcę (Spółdzielnię Pracy Drukarsko-Introligatorską) części podatku należnego od transakcji sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Organy podatkowe, w tym Minister Finansów, uznały, że okoliczności te nie były ani nowe, ani istotne, a przede wszystkim były znane organom w toku pierwotnego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Finansów, uznając, że organy podatkowe nie uwzględniły w pełni faktu zapłaty części podatku przez sprzedawcę i jego związku z fakturami. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak wyrok WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że instytucja wznowienia postępowania dotyczy wadliwości samego postępowania, a nie decyzji. Kluczowe było ustalenie, czy ujawnione okoliczności faktyczne były rzeczywiście nowe i nieznane organowi wydającemu decyzję. NSA stwierdził, że z akt sprawy wynikało, iż organy podatkowe dysponowały dowodami wskazującymi na zapłatę części podatku przez Spółdzielnię, a także znały związek tej wpłaty z wystawionymi fakturami. W związku z tym, nie zostały spełnione przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, co skutkowało uchyleniem wyroku WSA i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zapłata części podatku należnego przez sprzedawcę, jeśli była znana organom podatkowym w toku pierwotnego postępowania, nie stanowi nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że wznowienie postępowania dotyczy wadliwości samego postępowania, a nie decyzji. Kluczowe jest, aby ujawnione okoliczności faktyczne były rzeczywiście nowe i nieznane organowi wydającemu decyzję. W tej sprawie organy podatkowe dysponowały dowodami i wiedzą o zapłacie części podatku przez sprzedawcę, co wykluczało możliwość wznowienia postępowania na tej podstawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 240 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych o jakich mowa w art. 240 par. 1 pkt 5 ustawy - Ordynacja podatkowa nie oznacza sytuacji, w której takie okoliczności są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną.

o.p. art. 240 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 203 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 225

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 243 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 243 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 245 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 245 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 33 § 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 19 § 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.NSA art. 22 § 1

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

u.NSA art. 22 § 2

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

u.NSA art. 22 § 3

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe znały okoliczności faktyczne dotyczące zapłaty części podatku przez sprzedawcę w toku pierwotnego postępowania, co wyklucza podstawę wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Odrzucone argumenty

WSA błędnie uznał, że organy podatkowe nie znały okoliczności faktycznej sprawy w postaci istniejącego w czasie wydawania decyzji wymiarowej związku wpłaty podatku z fakturami. WSA naruszył art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej, pomijając aspekt sprawy co do przesłanek wznowienia i rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych o jakich mowa w art. 240 par. 1 pkt 5 ustawy - Ordynacja podatkowa nie oznacza sytuacji, w której takie okoliczności są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. Wznowienie postępowania jest więc spowodowane wadą postępowania (wadą procesową), a nie wadą decyzji. Przez pojęcie dowodów lub okoliczności nie znanych organowi, który wydał decyzję, o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, należy rozumieć tylko takie dowody lub okoliczności, które nie były przedmiotem badania w postępowaniu zwykłym. Czym innym było wyciągnięcie wniosków i ocena okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy, a czym innym wiedza o faktach.

Skład orzekający

Grzegorz Krzymień

sędzia

Helena Rydzik

sprawozdawca

Włodzimierz Kubiak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania podatkowego, w szczególności pojęcia 'nowych okoliczności faktycznych' i wymogu ich nieznajomości przez organ wydający decyzję."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w czasie wydania decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym – kiedy można wznowić postępowanie. Wyjaśnia subtelne różnice między wiedzą o fakcie a jego oceną, co jest istotne dla praktyków.

Czy znana organom zapłata części podatku może być podstawą do wznowienia postępowania?

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
FSK 170/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2004-06-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-03-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Krzymień
Helena Rydzik /sprawozdawca/
Włodzimierz Kubiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Finansów
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych o jakich mowa w art. 240 par. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ nie oznacza sytuacji, w której takie okoliczności są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędziowie NSA Grzegorz Krzymień, Helena Rydzik (spr.), Protokolant Teresa Świderska, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2004 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2003r. sygn. akt III SA 1385/01 wydanego w sprawie ze skargi Spółki z o.o. [...] z siedzibą w Ostrowcu Świętokrzyskim na decyzję Ministra Finansów z dnia 12 kwietnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Spółki z o.o. [...] z siedzibą w Ostrowcu Świętokrzyskim na rzecz Ministra Finansów kwotę 280,- (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3) zarządza zwrot kwoty 1.159,- (tysiąc sto pięćdziesiąt dziewięć) złotych na rzecz Ministra Finansów tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 maja 1996r. Nr PP1-823-5/96 Izba Skarbowa w Kielcach utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 24 listopada 1995r. określającą Sp. z o.o. "[...]" z siedzibą w Ostrowcu Świętokrzyskim (zwanej dalej Spółką) zwrot różnicy podatku od towarów i usług za luty 1995 roku na rachunek bankowy w kwocie 4.864 zł. Podstawą tego rozstrzygnięcia było ustalenie, że Spółka zawyżyła kwotę podatku naliczonego o podatek wykazany w fakturach Nr 2/95 z dnia 9 lutego 1995 w kwocie 179.102,04 zł i Nr 3/95 z dnia 15 lutego 1995r. w kwocie 72.525,09 zł, dokumentujących nabycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa, wystawionych przez Spółdzielnię Pracy Drukarsko-Introligatorską z naruszeniem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm. – zwanej dalej ustawą o VAT).
W dniu 24 marca 2000 roku Spółka złożyła w Izbie Skarbowej w Kielcach wniosek o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją. Jako podstawę prawną żądania powołała art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm. – zwanej dalej Ordynacją podatkową). W uzasadnieniu wniosku podniosła, że wyszła na jaw nowa, nieznana wcześniej i istotna dla sprawy okoliczność w postaci zapłaty przez Spółdzielnię Pracy Drukarsko-Introligatorską części podatku należnego od transakcji sprzedaży. Jako dowody Spółka załączyła oświadczenie Anny Kuchorew oraz kserokopię polecenia przelewu kwoty 92.200 zł tytułem podatku od towarów i usług za luty 1995 roku. W ocenie wnioskodawcy, fakt zapłaty podatku należnego przez sprzedawcę i brak w dacie transakcji w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy o VAT przepisu zakazującego odliczenia podatku naliczonego w przypadku wystawienia faktury VAT o jakiej mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o VAT, uprawniał ją do odliczenia podatku naliczonego.
Izba Skarbowa w Kielcach decyzją z dnia 19 maja 2000r. odmówiła uchylenia dotychczasowej decyzji. W uzasadnieniu stwierdziła, że przedłożone dowody nie były "nowym dowodem w sprawie". Zarówno Urząd Skarbowy jak i Izba Skarbowa w toku postępowania wiedziały o zapłacie przez Spółdzielnię części podatku od towarów i usług za luty 1995 roku, ponieważ jednym z dowodów w sprawie była karta kontowa Spółdzielni Pracy Drukarsko-Introligatorskiej. Ponadto Izbie Skarbowej była znana treść pisma Izby Przemysłowo-Handlowej Inwestorów Zagranicznych z dnia 5 grudnia 1995r. skierowanego do Ministerstwa Finansów z którego wynikało, że sprzedający nie odprowadził podatku należnego, chociaż zdaniem kupującego było inaczej. Oznaczało to, że Spółka nie wskazała na żaden dowód, który nie byłby znany Izbie Skarbowej w dniu wydania decyzji.
W odwołaniu Spółka – reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego w Kancelarii Nowakowski i Partnerzy s.c. Biuro w Toruniu – zarzuciła naruszenie art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą nowe, istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Pełnomocnik Spółki podtrzymał argumentację wniosku o wznowienie postępowania i dodał, że stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, iż Spółdzielnia nie zapłaciła podatku należnego w kwocie 251.627,13 zł świadczyło o braku wiedzy organu o dokonanej wpłacie w kwocie 92.200 zł. Fakt zapłaty podatku przez Spółdzielnię był zatem nową okolicznością w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, zaś wadliwe ustalenie stanu faktycznego stanowiło podstawę do wznowienia postępowania podatkowego. W piśmie uzupełniającym odwołanie z dnia 10 marca 2001r. pełnomocnik Spółki zarzucił Izbie Skarbowej oparcie decyzji z dnia 15 maja 1996r. o przepis prawa materialnego nie obowiązujący w dniu orzekania, co w jego ocenie przemawiało za koniecznością weryfikacji tej decyzji przez wznowienie postępowania.
Po rozpatrzeniu odwołania Minister Finansów decyzją z dnia 12 kwietnia 2001r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w Kielcach. W uzasadnieniu podniósł, że nowe okoliczności faktyczne mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania jeśli są dla sprawy istotne, tj. mają wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Fakt zapłaty części podatku przez Spółdzielnię nie był ani nowym, ani istotnym dla sprawy dowodem, który nie byłby znany organom podatkowym w chwili wydawania decyzji. Świadczyła o tym nie tylko karta kontowa Spółdzielni znajdująca się w aktach sprawy i powoływane przez Izbę Skarbową pismo Izby Przemysłowo-Handlowej Inwestorów Zagranicznych, ale także ustalenia kontroli Urzędu Skarbowego w Ostrowcu Świętokrzyskim przeprowadzonej u obu stron transakcji. Nadto Minister Finansów zauważył, że kwestia zapłaty podatku należnego przez sprzedającego nie była istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, jako że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o VAT dokonana przez Spółdzielnię sprzedaż nie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i nie rodziła po stronie nabywcy prawa do odliczenia podatku naliczonego, chociażby sprzedawca omyłkowo opodatkował czynność sprzedaży.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka podtrzymała zarzuty i argumentację odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 marca 2003r., sygn. akt III SA 1385/01, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie tego Sądu organy podatkowe obu instancji dysponowały dowodami świadczącymi o dokonaniu wpłaty przez Spółdzielnię kwoty 92.200 zł tytułem podatku od towarów i usług za luty 1995 roku. Jednakże umknęło uwadze organów podatkowych, że przesłanką wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją, wymienioną w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, obok nowych dowodów były również nowe okoliczności faktyczne istniejące, a nie znane organowi, który wydał decyzję. Z treści decyzji Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 15 maja 1996r. wynikało, że organom podatkowym nie była znana okoliczność faktyczna sprawy tj. istniejący w dniu wydawania decyzji wymiarowej związek wpłaty podatku z fakturami Nr 2/95 z dnia 9 lutego 1995r. i Nr 3/95 z dnia 15 lutego 1995r., wystawionymi dla skarżącej Spółki przez Spółdzielnię na sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Ten aspekt sprawy został pominięty przez właściwy organ postępowania, co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej). Końcowo Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Minister Finansów rozważył wpływ art. 33 ust. 1 ustawy o VAT na prawo skarżącej Spółki do odliczenia podatku naliczonego i zapłaconego przez wystawcę faktur, przy uwzględnieniu stanu prawnego z 1995 roku.
Minister Finansów – reprezentowany przez pełnomocnika, radcę prawnego w Ministerstwie Finansów – we wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2003r., sygn. akt III SA 1385/01 w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości od Spółki z o.o. [...]
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 i 3 cyt. wyżej ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania podatkowego tj. art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie przez stwierdzenie, że w sprawie były nowe okoliczności faktyczne nie znane organowi wydającemu decyzję i pominięte przez właściwy organ w postępowaniu co do przesłanek wznowienia oraz nakazaniu ponownej analizy stanu faktycznego i zastosowania art. 33 ust. 1 ustawy o VAT bez wskazania, że ponowna analiza tego przepisu stanowi nową okoliczność, która mogła być przesłanką wznowienia postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Finansów podniósł, że przez pojęcie dowodów lub okoliczności nie znanych organowi, który wydał decyzję, o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, należy rozumieć tylko takie dowody lub okoliczności, które nie były przedmiotem badania w postępowaniu zwykłym. Niepomyślna dla strony analiza materiału dowodowego czy okoliczności faktycznych sprawy oraz odmienna interpretacja przepisów prawa nie uzasadniały twierdzenia o ich nieznajomości przez organ podatkowy. Odmienna ocena Sądu okoliczności faktycznej jaką była zapłata przez Spółdzielnię części podatku należnego, nie uzasadniała uchylenia decyzji, ponieważ organom podatkowym znany był fakt zapłaty części podatku należnego w kwocie 92.200 zł. Wynika to z akt sprawy, bowiem karta kontowa Spółdzielni z zaksięgowaną w dniu 27 marca 1995r. kwotą wpłaconego podatku oraz tytułem egzekucyjnym z dnia 4 kwietnia 1995r. na pozostałą część podatku została przesłana organowi odwoławczemu przy piśmie z dnia 23 stycznia 1996r., Urząd Skarbowy i Izba Skarbowa dysponowały pismami Izby Przemysłowo-Handlowej Inwestorów Zagranicznych odpowiednio z dnia 16 października 1995r. i z dnia 5 grudnia 1995r., w których ta kwestia była podnoszona, Izba Skarbowa pismem z dnia 20 lutego 1996r. informowała Ministerstwo Finansów o dokonanych wpłatach na rachunek Spółdzielni wg faktur sprzedaży Nr 2/95 i Nr 3/95. Zatem, bez względu na treść uzasadnienia decyzji, sama okoliczność faktyczna związku wpłaty części podatku ze spornymi fakturami była ujawniona w postępowaniu zwykłym. Nadto Minister Finansów stwierdził, że uchylenie decyzji wydanej w trybie odwoławczym w postępowaniu wznowieniowym i nakazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku analizy art. 33 ustawy o VAT pod kątem możliwości odliczenia podatku naliczonego przez Spółkę, rażąco narusza przepis art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Nie jest to bowiem żadna z przesłanek, która mogłaby stanowić nową czy jakąkolwiek okoliczność wznowienia postępowania, mającą wpływ na rozstrzygnięcie podejmowane w tym trybie. Podatek wykazany w fakturach Nr 2/95 i Nr 3/95 jest podatkiem do zapłaty na mocy art. 33 ust. 1 ustawy o VAT, zaś fakt częściowej zapłaty podatku przez sprzedawcę - z uwagi na sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa wyłączonej z zakresu regulacji ustawy o podatku VAT na mocy art. 3 ust. 1 i konsekwentnie art. 19 ust. 1 – nie uprawniał Spółki do odliczenia podatku naliczonego zawartego w przedmiotowych fakturach.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka – zastąpiona przez pełnomocnika – wniosła o oddalenie skargi w całości, zastosowanie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w odniesieniu do decyzji Urzędu Skarbowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 24 listopada 1995r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przytoczona w niej argumentacja prawna, zwłaszcza wykładnia art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jest prawidłowa, odpowiada poglądom prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz doktrynie i znajduje zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym sprawy.
Na wstępie należy wskazać, że z istoty instytucji wznowienia postępowania podatkowego - uregulowanej w Rozdziale 17 Ordynacji podatkowej – wynika, iż stwarza ona możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wznowienie postępowania jest więc spowodowane wadą postępowania (wadą procesową), a nie wadą decyzji. Wadliwość decyzji może wyniknąć dopiero jako logiczny wniosek z zestawienia decyzji rozstrzygającej sprawę z okolicznościami danej sprawy (por. Jan Zimmermann, Ordynacja podatkowa,Komentarz, Postępowanie podatkowe, Toruń 1998, str. 318). Na podstawie art. 243 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, wznowienie postępowania następuje w formie postanowienia otwierającego właściwemu organowi drogę do badania przesłanek wznowienia i w razie pozytywnego wyniku, do postępowania merytorycznego co do rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Zamknięty katalog podstaw wznowienia postępowania zawiera art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. W razie złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania, jeśli nie zachodzą przesłanki wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, właściwy organ podatkowy jest zobowiązany do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania (por.odpow. wyrok NSA z dnia 27 listopada 1992r., sygn. akt V SA 536/92, ONSA z 1993r. Nr 4, poz.104). Postanowienie w sprawie wznowienia wszczyna to postępowanie i może jedynie wskazywać przesłanki uzasadniające wznowienie. Natomiast stwierdzenie, czy przesłanki te rzeczywiście wystąpiły w sprawie i jaki mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia i musi być zawarte w decyzji, o jakiej mowa w art. 245 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej (por. odpow. wyrok NSA z dnia 13 listopada 1987r., sygn. akt I SA 1326/86, ONSA Nr 2, poz. 80). Zakończenie wznowionego postępowania następuje w formie decyzji, której sposoby rozstrzygnięcia enumeratywnie wymienia przepis art. 245 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. W toku wznowionego postępowania w pierwszym rzędzie właściwy organ podatkowy bada, czy rzeczywiście zaistniały podstawy do wznowienia postępowania wymienione w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. W razie negatywnego wyniku wydaje – w oparciu o art. 245 ( 1 pkt 1 - decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej. W takiej sytuacji nie przystępuje do merytorycznego rozpoznania sprawy podatkowej i nie może zweryfikować decyzji dotychczasowej, nawet jeśli stwierdzi jej wadliwość. Wyjście poza podstawy wznowienia byłoby bowiem rażącym naruszeniem prawa, będącym podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (por. B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, W-wa 1996, str. 664).
Podstawę prawną rozstrzygnięć w rozpoznawanej sprawie stanowi art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, w myśl którego "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję". Problemem prawnym wymagającym oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wykładnia przytoczonego przepisu w części dotyczącej pojęcia "okoliczności faktyczne", bowiem fakt istnienia dowodów nie budził wątpliwości. Ustawodawca nie definiuje tego pojęcia, zatem należy rozumieć je w znaczeniu języka potocznego jako zdarzenia, fakty lub wydarzenia zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie. Przykładowo może to być zapłata podatku, wystawienie czy otrzymanie faktury VAT, złożenie deklaracji podatkowej, bądź brak tych zdarzeń. "Okolicznością faktyczną" nie może być zatem sam proces myślowy, wnioskowanie, związek pomiędzy różnymi okolicznościami faktycznymi, czy też związek z przepisami prawa i jego wykładnią (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 1994r., sygn. akt III SA 1800/93, ONSA z 1995r. Nr 3, poz. 114).
Aby została spełniona podstawa wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ujawnione okoliczności faktyczne muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy, charakteryzować się przymiotem nowości, istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tą decyzję. Nowe okoliczności faktyczne, to takie które zostały nowo odkryte w sprawie i nie były znane organom podatkowym obu instancji oraz stronie, a także po raz pierwszy zgłoszone przez stronę okoliczności jej znane, ale nie przedstawione organowi orzekającemu w postępowaniu zwykłym (por. B.Adamiak, Glosa do wyroku NSA z dnia 26 kwietnia 2000r., sygn. III SA 1454/00, OSP z 2001r., Nr 2, poz. 21 – t.1). Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym (glosowanym) wyroku (opubl. w ONSA z 2001r. Nr 3, poz. 123) przez pojęcie okoliczności faktycznych nieznanych organowi, który wydał decyzję rozumieć trzeba tylko takie okoliczności, które z badanego materiału dowodowego nie wynikały.
W uzasadnieniu zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie stwierdził, że organy podatkowe przed podjęciem decyzji w postępowaniu zwykłym dysponowały dowodami świadczącymi o dokonaniu zapłaty przez Spółdzielnię Pracy Drukarsko-Introligatorską części podatku należnego za luty 1995 roku. Natomiast niezgodnie z brzmieniem art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej i stanem faktycznym wykazanym w uchylonej decyzji (znajdującym potwierdzenie w aktach sprawy podatkowej) Sąd błędnie przyjął, że organom podatkowym nie była znana okoliczność faktyczna sprawy w postaci istniejącego w czasie wydawania decyzji wymiarowej związku wpłaty podatku z fakturami nr 2/95 i nr 3/95 odpowiednio z dnia 9 i 15 lutego 1995r., wystawionymi dla skarżącej Spółki przez Spółdzielnię na sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa. W ocenie tego Sądu, z naruszeniem art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej, ten aspekt sprawy został pominięty przez właściwy organ co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Ministra Finansów, że powyższe poglądy Sądu skutkujące uchyleniem decyzji w sposób istotny naruszyły przepis art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Zarówno z uzasadnienia uchylonej przez Sąd decyzji, jak i materiałów zgromadzonych w aktach podatkowych wynika bowiem, że na żądanie Spółki Izba Skarbowa w Kielcach postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2000r. wznowiła postępowanie w sprawie zakończonej własną decyzją ostateczną z dnia 15 maja 1996 roku. Jak już wskazano wyżej, postanowienie to otwarło Izbie Skarbowej możliwość przeprowadzenia postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Postępowanie takie zostało przeprowadzone i było prowadzone z udziałem strony, o czym świadczy postanowienie z dnia 5 maja 2000r. wydane w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej oraz protokół z dnia 15 maja 2000r. o zapoznaniu Prezesa Zarządu Spółki ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Wśród okazanych materiałów znajdowały się m.in. kserokopia dowodu wpłaty z dnia 24 marca 1995r. przez Spółdzielnię kwoty 92.200 zł tytułem podatku należnego za luty 1995 roku oraz karta kontowa Spółdzielni z wykazanym saldem na minus 169.926 zł. Nadto w protokole zapisano, że zdaniem Prezesa, zawarcie w uzasadnieniu decyzji Urzędu Skarbowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 24 listopada 1995r. stwierdzenia o zaleganiu przez Spółdzielnię w zapłacie podatku w kwocie 251.627,13 zł wynikającego z faktur VAT Nr 2/95 i Nr 3/95, stanowiło argument do jej uchylenia. Oznacza to, wbrew stanowisku zaskarżonego wyroku, że organowi wydającemu postanowienie o wznowieniu postępowania znana była okoliczność faktyczna w postaci zapłaty części podatku przez sprzedawcę, a nawet jej związek ze spornymi fakturami i ten aspekt sprawy nie został pominięty przez Izbę Skarbową w Kielcach. Zatem wskazany przez Sąd przepis art. 243§ 2 Ordynacji podatkowej nie został naruszony.
Przeprowadzone postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zostało prawidłowo zakończone wydaniem decyzji, na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, przez odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej z braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Zasadnie wykazuje skarga kasacyjna, powołując dowody zgromadzone w aktach podatkowych, że fakt zapłaty części podatku należnego przez Spółdzielnię wykazanego w fakturach Nr 2/95 i Nr 3/95 był znany organom podatkowym w postępowaniu wymiarowym. Potwierdza to również (w zestawieniu z dokonaną w lutym 1995 roku sprzedażą na rzecz Spółki i zaprzestaniem działalności produkcyjnej przez Spółdzielnię) deklaracja VAT-7, złożona do Urzędu Skarbowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z wykazaną sprzedażą opodatkowaną wg stawki 22% na kwotę nieznacznie przekraczającą wartość transakcji ze Spółką oraz podatek należny w kwocie 262.831 zł. Uzasadnionym zatem jest zarzut skargi kasacyjnej, że i okoliczność faktyczna określona przez Sąd w zaskarżonym wyroku jako związek pomiędzy dwoma faktami był znany organom i bez względu na treść uzasadnienia decyzji była ona ujawniona w postępowaniu zwykłym. Czym innym było wyciągnięcie wniosków i ocena okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy, a czym innym wiedza o faktach. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych nie oznacza sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. Podsumowując: sporne okoliczności nie były "nowe" i "nie znane organowi, który wydał decyzję" dotychczasową, co powoduje, iż nie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej stanowiące podstawę do wznowienia postępowania. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje fakt istnienia ujawnionych okoliczności w dniu wydania pierwotnych decyzji oraz ich ewentualny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy wymiarowej. W stanie faktycznym i prawnym, po wznowieniu postępowania, mogła zapaść tylko decyzja przewidziana w art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Z tych względów zasadny jest również zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do tej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w której - w ocenie Sądu pierwszej instancji - "Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Minister Finansów rozważył wpływ art. 33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług na prawo skarżącej do odliczenia podatku naliczonego (i zapłaconego przez wystawcę faktur) przy uwzględnieniu stanu prawnego z 1995r." Przyjmując za skargą kasacyjną rozumienie przytoczonego zdania, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko skargi, że konieczność analizy przepisu art. 33 ust. 1 nie stanowi żadnej z przesłanek, o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 art. 203
pkt 2 oraz art. 225 w zw. art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI