FSK 1471/04

Naczelny Sąd Administracyjny2005-02-16
NSApodatkoweWysokansa
VATpodatek naliczonypodatek należnyodliczeniefakturyduplikatydowodypostępowanie podatkoweskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że brak oryginałów faktur lub ich duplikatów uniemożliwia odliczenie podatku naliczonego, nawet w przypadku zdarzeń losowych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rafała K. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie podatku od towarów i usług. Kluczowym zagadnieniem było prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji utraty oryginałów faktur VAT. Sąd administracyjny uznał, że brak tych dokumentów, nawet w przypadku zdarzeń losowych, uniemożliwia skorzystanie z odliczenia, a ciężar dowodu spoczywa na podatniku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rafała K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług. Głównym problemem prawnym była możliwość odliczenia podatku naliczonego przez podatnika, który utracił oryginały faktur VAT i nie przedstawił ich duplikatów. Sąd pierwszej instancji oraz organy podatkowe uznały, że brak wymaganych dokumentów uniemożliwia odliczenie, podkreślając obowiązek podatnika do ich posiadania i przechowywania. Sąd administracyjny wskazał, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wymaga spełnienia formalnych wymogów, w tym posiadania oryginałów faktur lub ich duplikatów. Podkreślono, że ciężar udowodnienia transakcji spoczywa na podatniku, a organy podatkowe nie mają obowiązku poszukiwania dowodów zastępczych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu niższej instancji i uznając, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie zasługują na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące szacowania podstawy opodatkowania nie mają zastosowania w sytuacji, gdy podatnik sam określił obrót w deklaracji, a kwestia odliczenia podatku naliczonego jest odrębną sprawą wymagającą odpowiedniego udokumentowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak wymaganych dokumentów uniemożliwia odliczenie podatku naliczonego. Ciężar dowodu spoczywa na podatniku.

Uzasadnienie

Prawo do odliczenia podatku naliczonego wymaga spełnienia formalnych wymogów, w tym posiadania oryginałów faktur lub ich duplikatów. Podatnik ma obowiązek udokumentowania transakcji i przechowywania dowodów, a organy podatkowe nie mają obowiązku poszukiwania zastępczych dowodów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

u.p.t.u. art. 19 § 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

u.p.t.u. art. 19 § 2

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług stanowi kwotę podatku naliczonego.

Dz.U. 1999 nr 109 poz. 1245 art. 50 § 3

Rozporządzenie Ministra Finansów dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Podstawę do obniżenia kwoty podatku należnego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktury korygujące, albo ich duplikaty.

Pomocnicze

PPSA art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż wymienione w hipotezie przepisy postępowania nie obejmują swym zakresem art. 145.

PPSA art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy skargi kasacyjnej, w tym naruszenie przepisów postępowania.

PPSA art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki nieważności postępowania, które sąd bierze pod uwagę z urzędu.

PPSA art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

PPSA art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

u.p.t.u. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Złożenie deklaracji podatkowej i wpłata obliczonej kwoty podatku.

u.p.t.u. art. 26

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Złożenie deklaracji podatkowej i wpłata obliczonej kwoty podatku.

o.p. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy.

o.p. art. 86 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek przechowywania faktur.

o.p. art. 88 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy podatników wystawiających, a nie otrzymujących rachunki.

o.p. art. 52 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Okres przechowywania faktur.

o.p. art. 70 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Okres, w którym organ podatkowy ma prawo do weryfikacji zobowiązania podatkowego.

o.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada zaufania do organów podatkowych.

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

o.p. art. 125 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada szybkości i prostoty postępowania.

o.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

o.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ocena dowodów.

o.p. art. 23 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Szacowanie podstawy opodatkowania w przypadku braku danych.

o.p. art. 23 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Szacowanie podstawy opodatkowania w przypadku braku danych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak oryginałów faktur lub ich duplikatów uniemożliwia odliczenie podatku naliczonego. Ciężar dowodu posiadania dokumentów potwierdzających prawo do odliczenia spoczywa na podatniku. Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c PPSA nie może być samodzielną podstawą skargi kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe powinny udowodnić prawidłowość zakwestionowania wysokości zobowiązania podatkowego. Brak faktur z powodu zdarzeń losowych nie pozbawia prawa do odliczenia. Organy podatkowe powinny zwrócić się o duplikaty faktur do kontrahentów. Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej przez sąd.

Godne uwagi sformułowania

żadnym razie nie można się zgodzić, z poglądem strony, iż na gruncie bezspornych ustaleń stanu faktycznego sprawy - to organy podatkowe powinny udowodnić, iż dokonane przez nich zakwestionowanie wysokości zobowiązania podatkowego wskazanego w deklaracjach VAT-7 było prawidłowe. Nie może budzić wątpliwości, w ocenie Sądu, że do odliczenia podatku naliczonego nie wystarcza złożenie deklaracji VAT-7. Muszą istnieć dowody, że dane transakcje są potwierdzone stosownymi dokumentami. rzeczą podatnika, a nie organu podatkowego jest w przypadku utraty oryginału faktury doprowadzenie do uzyskania jej duplikatu. Przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy, gdyż wymienione w hipotezie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. 'c' przepisy postępowania nie obejmują swym zakresem art. 145. Sąd administracyjny nie stosuje przepisów Ordynacji podatkowej i dlatego zarzut jej naruszenia przez Sąd I instancji nie może zostać uwzględniony.

Skład orzekający

Stanisław Bogucki

przewodniczący

Jan Zając

sprawozdawca

Gerard Czech

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Utrwalenie stanowiska NSA w kwestii dokumentowania prawa do odliczenia VAT i podstaw skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji braku oryginałów faktur lub ich duplikatów. Interpretacja art. 145 PPSA jako podstawy skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatników – utraty faktur i konsekwencji dla odliczenia VAT. Wyjaśnia kluczowe zasady dowodowe w postępowaniu podatkowym i sądowym.

Utraciłeś faktury VAT? Zapomnij o odliczeniu podatku – tak orzekł NSA!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
FSK 1471/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-06-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gerard Czech
Jan Zając /sprawozdawca/
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Lu 587/03 - Wyrok WSA w Lublinie z 2004-03-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 174 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c"  ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 2 powołanej ustawy, gdyż wymienione w hipotezie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" przepisy postępowania nie obejmują swym zakresem art. 145.
Sentencja
FSK 1471/04 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lutego 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki Sędziowie NSA Jan Zając (sprawozdawca) Gerard Czech Protokolant Jan Jaworski po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2005 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej Rafała K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 marca 2004 r., sygn. akt I SA/Lu 587/03 w sprawie ze skargi Rafała K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 4 września 2003 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 marca 2004 r., I SA/Lu 587/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Rafała K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 4 września 2003 r., (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia 4 września 2003 r., (...) Dyrektor Izby Skarbowej w L., na zasadzie art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ - po rozpatrzeniu odwołania od decyzji (...) Urzędu Skarbowego w L. z dnia 09 czerwca 2003 r., (...) określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń oraz marzec - grudzień 2000 r. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Rozpoznając sprawę Sąd zważył, iż podatek od towarów i usług jest podatkiem, którego zasadniczą cechą konstrukcyjną jest ustanowione w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Kwotę podatku naliczonego, o którą podatnik ma prawo obniżyć ciążący na nim podatek należny, stanowi - w myśl art. 19 ust. 2 cyt. ustawy - suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług, a w przypadku importu - suma kwot podatku wynikająca z dokumentów odprawy celnej. Zgodnie z par. 50 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 109 poz. 1245 ze zm./ podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty, o których mowa w par. 51.
Wskazano, iż żadnym razie nie można się zgodzić, z poglądem strony, iż na gruncie bezspornych ustaleń stanu faktycznego sprawy - to organy podatkowe powinny udowodnić, iż dokonane przez nich zakwestionowanie wysokości zobowiązania podatkowego wskazanego w deklaracjach VAT-7 było prawidłowe. Wprawdzie w prawie podatkowym nie można stosować wprost art. 6 Kc, jednak doktryna i orzecznictwo wypracowało stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy podatnik z jakiegoś faktu, zdarzenia wyprowadza skutki prawne, musi to udowodnić. Z taką sytuacją mamy do czynienia niewątpliwie w przypadku odliczania podatku naliczonego. Nie może budzić wątpliwości, w ocenie Sądu, że do odliczenia podatku naliczonego nie wystarcza złożenie deklaracji VAT-7. Muszą istnieć dowody, że dane transakcje są potwierdzone stosownymi dokumentami w rozumieniu par. 50 ust. 3 ww. rozporządzenia. Jeżeli podatnik korzysta z przysługującego mu w myśl art. 19 ust. 1 ustawy prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, musi spełnić wszystkie formalne wymagania określone przepisami art. 19 ust. 2, 3 i 3a ustawy o VAT oraz par. 50 ust. 3, par. 51 ust. 1 i 2 i par. 52 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Podniesiono, że rzeczą podatnika, a nie organu podatkowego jest w przypadku utraty oryginału faktury doprowadzenie do uzyskania jej duplikatu. Podatnicy wszak obowiązani są przechowywać oryginały i kopie faktur, faktur korygujących i not korygujących, a także duplikaty tych dokumentów w okresie 5 lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę, fakturę korygującą lub notę /par. 52 ust. 1 ww. rozporządzenia/. Podobną regulację zawiera także przepis art. 86 par. 1 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 88 par. 1 Ordynacji podatkowej, do którego skarżący odwołuje się w uzasadnieniu skargi nie może dotyczyć jego obowiązków, gdyż norma prawna w nim zawarta odnosi się do podatników wystawiających, a nie otrzymujących rachunki.
Wskazano, że ani przepisy ustawy o VAT, ani wydanych do niej aktów wykonawczych nie przewidują zwolnienia podatnika w wypadku kradzieży, czy innych zdarzeń losowych, na które nie miał on wpływu, od obowiązku udokumentowania w opisany wyżej sposób prawa do obniżenia podatku należnego o określoną kwotę podatku naliczonego. W sprawie jest bezsporne, że podatnik nie przedstawił w trakcie kontroli wszystkich dokumentów za okres objęty kontrolą. Nie okazał też duplikatów zaginionych faktur. Nie mogą być tu uznane za wystarczający dowód same potwierdzenia nadania pism do wystawców zaginionych faktur.
Sąd stwierdził, że istotne jest, iż podatnik wiedząc już o konieczności przedstawienia organom podatkowym duplikatów faktur przez okres dwóch lat trwania postępowania co do wszystkich faktur tego nie uczynił. Próba przerzucenia odpowiedzialności za taki stan rzeczy na organy podatkowe musi zakończyć się niepowodzeniem. W orzecznictwie aprobowany jest pogląd, iż podatnik nie może czuć się zwolnionym od współdziałania z organem podatkowym w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza jeśli nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niego niekorzystnych.
W powyższym stanie faktycznym i prawnym Sąd stwierdził, iż nie doszło do zarzucanego naruszenia przepisów prawa materialnego.
Co się zaś tyczy zarzutu naruszenia art. 10 i 26 ustawy o VAT, Sąd wskazał, iż jest on niezrozumiały, a żadne z tych przepisów nie były powoływane przez organy podatkowe w swoich decyzjach. Tym samym nie mogły być przywołane w sposób wadliwy. Wobec braku konkretyzacji tego zarzutu, można jeszcze raz wskazać, iż realizacja przysługującego podatnikowi prawa przewidzianego w art. 19 ust. 1 ustawy o VAT, następuje w ściśle określony sposób, co wynika z art. 10 ust. 1 i art. 26 tej ustawy, a więc przez złożenie w ustawowym terminie deklaracji podatkowej zawierającej samoobliczenie zobowiązania oraz wpłata obliczonej kwoty podatku na rachunek właściwego urzędu skarbowego, bez uprzedniego doręczania decyzji. Z przepisu art. 10 ust. 2 tejże ustawy /w brzmieniu obowiązującym w roku 1999/ wynika, że zobowiązanie podatkowe lub kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba że urząd skarbowy określi je w innej wysokości.
Sąd stwierdził, iż podatnik zdaje się nie rozróżniać momentu powstania zobowiązania podatkowego i prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z prawem organu podatkowego do dokonania weryfikacji wskazanych w deklaracji danych w okresie, o którym mowa w art. 70 par. 1 Ordynacji podatkowej.
Sąd wskazał, że za pozbawione racji należy uznać stanowisko skarżącego, iż realizując swoje prawo do obniżenia podatku powinien on posiadać oryginał faktury tylko w samym momencie dokonywania tej czynności. Organ podatkowy nie bada bowiem dokumentów uzasadniających dokonanie obniżenia podatku w momencie składania deklaracji VAT-7, gdyż na ewentualną weryfikację wysokości zobowiązania podatkowego ma okres 5 lat.
Organ odwoławczy nie naruszył także przepisów art. art. 10 i 26 ustawy o podatku VAT. Sąd w przedmiotowej sprawie nie dopatrzył się także naruszenia przepisów postępowania, w szczególności zaś tych, do których odwołuje się skarżący, a mianowicie: zasady zaufania do organów podatkowych /art. 121 par. 1 Ordynacji podatkowej/, zasady prawdy obiektywnej /art. 122 Ordynacji podatkowej/ oraz zasady szybkości i prostoty postępowania /art. 125 par. 1 Ordynacji podatkowej/ w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji. W szczególności zaś, co do tego ostatniego przepisu Sąd wskazał, iż skarżący duplikaty faktur składał na przestrzeni całego roku 2002, mimo że organ podatkowy w sposób formalny postępowanie przedłużył do dnia 5 maja 2002 r.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:
1/ naruszenie art. 23 par. 1 pkt 1 i art. 23 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa,
2/ naruszenie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ oraz par. 50 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 109 poz. 1245/,
3/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./,
4/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 122, art. 187 par. 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, w związku z art. 145 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/,
5/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 145 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 poz. 1270/.
W związku z powyższym wniesiono o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie,
- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że ponieważ ustawa o VAT nie zawiera żadnej szczególnej regulacji odnoszącej się do sposobu określenia podstawy opodatkowania w sytuacji braku jakiejkolwiek ewidencji, należało kierować zasadami wynikającymi z przepisów Ordynacji podatkowej. Powołano się na treść przepisów art. 23 par. 1 i par. 2 tej ustawy. Z treści powołanych przepisów prawa wynika, zdaniem autora skargi kasacyjnej, jasna dyrektywa - obligatoryjność szacowania podstawy opodatkowania, gdy u podatnika wystąpi "brak" ksiąg podatkowych, np. ksiąg utraconych wskutek kradzieży.
Podniesiono, że żaden z przytoczonych w uzasadnieniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. przepisów nie stanowi o pozbawieniu podatnika prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, gdyż o utracie prawa do odliczenia podatku stanowią inne, niż wskazane przez Sąd, przepisy ustawy i rozporządzenia o VAT.
Według strony skarżącej w przedmiotowej sprawie postępowanie podatkowe i sądowe, przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego /art. 19 ust. 2 ustawy o VAT i par. 50 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r./ poprzez błędne przyjęcie, że brak /nie okazanie/ w toku prowadzonego postępowania podatkowego oryginału faktury VAT lub jej duplikatu, powoduje utratę prawa do skorzystania z uprawnienia określonego w art. 19 ust. 1 ustawy o VAT. W niniejszej sprawie, organy podatkowe, a potem Sąd, bez podstawy prawnej, przyjęły wysokość podstawy opodatkowania w zasadzie wynikającą ze złożonych deklaracji, a jeśli chodzi o prawo do obniżenia podatku uznały, że skarżący prawa tego nie nabył.
Ponadto, zdaniem strony skarżącej, błędne ustalenie stanu prawnopodatkowego doprowadziło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, polegające na oddaleniu skargi na decyzję administracyjną naruszającą wyżej wskazane przepisy prawa materialnego, oraz uzasadnia zarzut naruszenia przez organy podatkowe i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie art. 122, art. 187 par. 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, w związku z art. 145 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, poprzez nie wyjaśnienie oraz brak ustaleń, czy podatnik zgodnie z prawem - w dacie dokonania rozliczenia podatku VAT za konkretne miesiące 2000 r., posiadał oryginały faktur VAT lub duplikaty faktur VAT dające prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony. Podkreślono, że brak uzyskania duplikatów /odmowa ich wydania/ przez kilku z kontrahentów /pisma załączone do akt sprawy/, nie może prowadzić do zakończenia postępowania podatkowego, gdyż jest to oczywiście sprzeczne z art. 122 i art. 187 par. 1 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe, a także Sąd, naruszyły prawo, w sytuacji braku bezwzględnego wymogu posiadania przez podatnika oryginału lub duplikatu faktury dokumentującej zakup towarów lub usług, nie zwracając się o odpowiednie dokumenty do podmiotów wskazanych przez podatnika /do firm, które odmówiły skarżącemu wystawienia duplikatów faktur VAT/.
Wskazano, że z tego też powodu, uzasadniony jest zarzut naruszenia przez Sąd przepisów art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 145 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, polegający na bezzasadnym oddaleniu skargi na decyzję administracyjną naruszającą wyżej wskazane przepisy postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Z kolei art. 183 tej ustawy stanowi, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 par. 2 ustawy, a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Autor skargi powinien wskazać na konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżanym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego.
W odniesieniu do prawa materialnego winien wykazać, na czym polegała dokonana przez Sąd I instancji ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie.
Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut.
Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.
Strona zarzucając naruszenie przepisów postępowania, powinna wskazać przepisy prawa naruszone przez Sąd, jeżeli uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Oznacza to, że w skardze kasacyjnej należy wskazać konkretne przepisy procedury sądowej a nie przepisy procedury stosowanej przez organy administracji np. Ordynacji podatkowej.
Sąd administracyjny nie stosuje przepisów Ordynacji podatkowej i dlatego zarzut jej naruszenia przez Sąd I instancji nie może zostać uwzględniony.
Przepisem, którego naruszenie zarzucono Sądowi, był art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Konstrukcja normy prawnej zawartej w tym przepisie składa się z hipotezy w postaci:
Jeżeli Sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania.
oraz dyspozycji w postaci:
...uchyla decyzję lub postanowienie.
Zatem warunkiem zastosowania dyspozycji tej normy prawnej jest spełnienie hipotezy w postaci stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej.
Jeżeli Sąd nie stwierdzi naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej to nie może stosować tego przepisu.
W przypadku oddalenia skargi na decyzję lub postanowienie organu administracji można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a mimo to Sąd ten nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonej decyzji lub postanowienia.
Jeśli z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi I instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej.
Zatem przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy, gdyż wymienione w hipotezie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" przepisy postępowania nie obejmują swym zakresem art. 145.
Oddalenie albo odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji jest jedynie konsekwencją zastosowania przez ten Sąd innych przepisów postępowania sądowego, w trakcie przewodu sądowego.
Rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd jest efektem postępowania przed tym Sądem, a przepisy określające sposób rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd nie są przepisami regulującymi proces dochodzenia do rozstrzygnięcia.
Art. 145 jest przepisem regulującym sposób rozstrzygnięcia sprawy, a więc wynik sprawy, a nie sposób postępowania Sądu przed określeniem wyniku tego postępowania.
Podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a przepisy określające samo rozstrzygnięcie tylko w przypadku nadania rozstrzygnięciu innej niż przewidziana w przepisie formuły.
Nie wskazanie w skardze kasacyjnej żadnego z przepisów regulujących proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, którego naruszenie spowodowało, że Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia prawa przez organ administracyjny, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zbadanie, czy przy wydawaniu zaskarżonego wyroku naruszono przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi /zob. także wyrok NSA z dnia 19 maja 2004 r., FSK 80/04 - ONSAiWSA 2004 Nr 1 poz. 12/.
Zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania nie może zostać uwzględniony.
Oznacza to, iż przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny musi być podstawą do oceny naruszeń przez ten Sąd prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przepisów art. 23 par. 1 pkt 1 i art. 23 par. 2 Ordynacji podatkowej, które to przepisy są przepisami regulującymi tryb postępowania organów podatkowych jeśli brak jest danych niezbędnych do określenia podstawy opodatkowania.
Zatem warunkiem zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie przez Sąd, że organ podatkowy nie miał danych niezbędnych do określenia podstawy opodatkowania.
Tego Sąd I instancji nie stwierdził. I był do tego uprawniony, gdyż to sam skarżący określił obrót w deklaracji podatkowej. Nie ma żadnych powodów do czynienia zarzutu organom podatkowym, że dały wiarę podatnikowi co tej okoliczności.
Natomiast czynnik kształtujący zobowiązanie podatkowe w postaci wielkości podatku naliczonego do odliczenia winien być wykazany przez podatnika.
Domaganie się zastępowania działań podatnika przez organy podatkowe nie znajduje oparcia ani w przepisach ani w celowym działaniu administracji.
Oznacza ono w praktyce przerzucanie odpowiedzialności za postępowanie podatnika na innych podatników, którzy utrzymywaliby urzędników poszukujących faktur dla podatników, którzy nie zadbali w należyty sposób o swoje interesy.
Taka interpretacja obowiązującego prawa nie znajduje oparcia w regułach interpretacyjnych.
Nie do przyjęcia jest pogląd skarżącego, iż wystarczy mieć faktury w momencie składania deklaracji podatkowej. Sąd I instancji szczegółowo uzasadnił błędność tego zapatrywania i skarżący nie podważył skutecznie tej argumentacji.
Właśnie art. 19 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z par. 50 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego przemawia za koniecznością posiadania przez chcącego odliczyć podatek naliczony podatnika faktur. Skoro tak postąpiły organy podatkowe to trudno zarzucić Sądowi I instancji, że naruszył te przepisy akceptując decyzje tych organów.
Dlatego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI