FSK 1401/04

FSK 1401/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-06-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Edyta Anyżewska /przewodniczący/
Stefan Babiarz /sprawozdawca/
Sylwester Marciniak
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Ka 302/03 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2004-03-02
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
art. 97 par. 1, art. 98 par. 1, art. 133, art. 134 par. 1, art. 135 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Tezy
Zobowiązania podatkowe, zaległości podatkowe oraz należne odsetki za zwłokę mają niewątpliwie majątkowy charakter, albowiem wprost i bezpośrednio dotyczą inwestorów ekonomicznych podatnika i w związku z tym podlegają dziedziczeniu, gdyż należą do katalogu majątkowych praw i obowiązków przewidzianych w przepisach prawa podatkowego.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Joanny T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 marca 2004 r. I SA/Ka 302/03 w sprawie ze skargi Joanny T. na decyzję Izby Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w B. B. z dnia 31 grudnia 2002 r. (...) w przedmiocie określenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych - oddala skargę kasacyjną; (...).
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 marca 2004 r., /I SA/Ka 302/03/ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Joanny T. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 31 grudnia 2002 r., (...) w przedmiocie określenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r.
Z ustaleń faktycznych Sądu wynika, że decyzją z dnia 6 września 2002 r. skierowaną do Joanny T. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego - matkę Annę T. Drugi Urząd Skarbowy w B.-B. określił zobowiązanie podatkowe spadkodawcy - podatnika Władysława T. /ojca małoletniej/ w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w formie ryczałtu ewidencjonowanego za 1999 r. w kwocie 17.996,40 zł; zaległość podatkową w kwocie 14.458,70 zł; wysokość odsetek od zaległości podatkowej naliczonych od dnia otwarcia spadku w kwocie 4.777,30 zł oraz ich wysokość z tytułu nie uiszczonego w terminie ryczałtu za miesiące od stycznia do listopada w kwocie 2.378,30 zł. Równocześnie Sąd podkreślił, że postanowieniem z dnia 12 września 2000 r. wszczęto wobec Władysława T. postępowanie podatkowe w sprawie określenia za 1999 r. wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego oraz zaległości podatkowej, które jednak nie zakończyło się wydaniem decyzji podatkowej albowiem podatnik ten w dniu 3 listopada 2000 r. zmarł. Jego spadkobiercami zgodnie z postanowieniem z dnia 29 listopada 2000 r., (...) stali się wdowa Anna T. i córka Joanna T. po 1/2 części. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 21 grudnia 2000 r. w związku z czym ten sam urząd skarbowy skierował do powyższych spadkobierczyń postanowienia o wszczęciu postępowań orzekających o odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe podatnika w zryczałtowanym podatku dochodowym w kwocie 14.510,20 zł i tytułu odsetek od tej zaległości do dnia otwarcia spadku w kwocie 4.794,30 zł oraz odsetek od miesięcznych zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym w kwocie 2.388,50 zł.
Postępowanie powyższe w związku z wnioskiem pełnomocnika spadkobierców zostało jednakże decyzją Drugiego Urzędu Skarbowego w B.-B. z dnia 28 lutego 2002 r. umorzone jako bezprzedmiotowe, skoro wcześniej wszczęto postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego przeciwko podatnikowi Władysławowi T. Z dalszych ustaleń Sądu wynika, że uzyskane przez Władysława T. w 1999 r. dochody nie podlegały opodatkowaniu na zasadach ogólnych albowiem mimo, że uzyskał on z działalności gospodarczej w 1998 r. przychód niższy niż 400.000 zł /art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych prze osoby fizyczne - Dz.U. nr 144 poz. 930 ze zm./ to jednak nie zrzekł się opodatkowania w tej formie uproszczonej /art. 9 ust. 1 tej ustawy/, a takie zrzeczenie mogło być dokonane nie później niż do dnia 20 stycznia danego roku podatkowego. W konsekwencji więc organ pierwszej instancji zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych prze osoby fizyczne, art. 21 par. 3, art. 51 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm.- zwana dalej Ordynacją podatkową/ określił wysokość zobowiązania podatkowego oraz odsetek. Wedle Sądu organ ten wskazał, że zgodnie z art. 97 par. 1 Ordynacji podatkowej spadkobiercy podatnika, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego, majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy a do tych ostatnich należy obowiązek zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego. Spadkobiercy ponoszą także odpowiedzialność za odsetki od zaległości podatkowych /art. 98 par. 2 Ordynacji podatkowej/, a ich odpowiedzialność określona jest na zasadach wskazanych w Kodeksie cywilnym o odpowiedzialności za długi spadkowe /art. 98 par. 1 Ordynacji podatkowej/.
To oznacza, że w sytuacji spadkobierczyni, która przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, ponosi ona odpowiedzialność w przedstawionym zakresie całym swoim majątkiem, ale do wysokości spadku. W zakresie końcowego terminu naliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej organ pierwszej instancji powołał się na treść art. 101 par. 1 Ordynacji podatkowej zgodnie, z którym odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych nalicza się do dnia otwarcia spadku.
W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik utrzymywał, że w sytuacji gdy w trakcie postępowania podatnik zmarł to na jego miejsce nie może wstąpić spadkobierca, albowiem postępowanie podatkowe nie jest ani prawem ani obowiązkiem o charakterze majątkowym o którym mowa w art. 97 par. 1 Ordynacji podatkowej.
Izba Skarbowa w K. decyzją z dnia 31 grudnia 2002 r.- zdaniem Sądu- utrzymała w mocy zaskarżoną decyzje i wskazała, że zgodnie z art. 134 par. 1 Ordynacji podatkowej spadkobiercy podatnika jako następcy prawni stają się stroną postępowania podatkowego zmierzającego do określenia należnego zobowiązania podatkowego. W doktrynie rozpowszechniony jest pogląd, iż decyzja kończąca postępowanie wymiarowe wszczęte za życia spadkodawcy powinna być adresowana do spadkobierców i stanowi samodzielną oraz wystarczającą podstawę prawną do rozciągnięcia na nich podatkowych skutków spadkobrania.
Organ odwoławczy jednakże zwrócił uwagę na niemające istotnego znaczenia błędne powołanie się przez organ pierwszej instancji na przepisy art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych prze osoby fizyczne określające stawkę podatku zamiast art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. "b" oraz art. 101 par. 1 Ordynacji podatkowej co do naliczenia odsetek sytuacji gdy powinien powołać się na art. 102 Ordynacji podatkowej a odsetki naliczono prawidłowo zgodnie z art. 54 par. 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, co wymagało poprawienia podstawy prawnej decyzji.
W skardze na powyższą decyzję Joanna T. /już wówczas pełnoletnia/ wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 97 par. 1, art. 122, art. 134 par. 1, art. 210 par. 1 pkt 6 i ust. 4, art. 233 par. 1 Ordynacji podatkowej argumentując, że "pominął on to, że Władysław T. był stroną toczącego się postępowania, z którego wynikały dla niego określone prawa i obowiązki mające jednoznacznie charakter niemajątkowy. To oznacza, że spadkobiercy mogliby je przejąć tylko w przypadku dalszego prowadzenia przez nich działalności gospodarczej spadkodawcy. Skoro ona, jako spadkobierca, nie była stroną tego postępowania i nie kontynuowała działalności gospodarczej ojca to powinno ono być umorzone. W dodatku organ odwoławczy w rozstrzygnięciu orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, ale nie orzekł co do istoty sprawy.
Dokonując oceny powyższych ustaleń faktycznych Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa albowiem zgodnie z art. 97 par. 1 Ordynacji podatkowej przejmowane przez spadkobierców prawa i obowiązki majątkowe mają swój materialny wymierny kształt, przejawiający się w szczególności w obowiązku zapłaty podatku, prawie do zwrotu podatku czy prawie do ulgi podatkowej. Prawa niemajątkowe wprawdzie istotnie stanowią przedmiot sukcesji wówczas gdy są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i wobec tych spadkobierców, którzy kontynuują tę działalność to jednak zalicza się do nich prawa związane z uzyskanymi przez spadkodawcę patentami, licencjami, prawami ze znaków towarowych, prawa do odwołania się czy też złożenia skargi do sądu. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu są prawa i obowiązki majątkowe /tj. obowiązek zapłaty podatku i odsetek/.
Także trafnie zdaniem Sądu, przyjęły organy podatkowe, że decyzja kończąca postępowanie wymiarowe wszczęte za życia spadkodawcy powinna być adresowana do spadkobierców. Odpowiedzialność za zaległości podatkowe powstaje niezależnie od decyzji wydanej na podstawie art. 100 par. 1 Ordynacji podatkowej. Zaskarżona decyzja nie narusza też prawa w zakresie rozstrzygnięcia co do odsetek oraz co do prawidłowego powołania podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu podatkowego pierwszej instancji.
Od powyższego wyroku Joanna T. reprezentowana przez doradcę podatkowego na podstawie art. 173 par. 1 i 2, art. 174 pkt 1 i 2, art. 175 par. 1, art. 185 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ wniosła skargę kasacyjną zarzucając naruszenie prawa materialnego art. 97 par. 1 Ordynacji podatkowej przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji naruszenie art. 134 par. 1 Ordynacji podatkowej i wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano jeszcze na naruszenie przez organ odwoławczy art. 233 par. 1 Ordynacji podatkowej - albowiem organ ten zgodnie z treścią rozstrzygnięcia uchylił decyzję Drugiego Urzędu Skarbowego w części dotyczącej fragmentu podstawy prawnej tj. art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych prze osoby fizyczne zastępując go art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. "b" tej ustawy i wykreślając z niej art. 101 par. 1 Ordynacji podatkowej oraz utrzymując zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie w mocy. Sąd naruszył ten przepis skoro przyjął, iż w rozpatrywanej sprawie "niepodobna postawić organowi zarzutu naruszenia prawa", a tymczasem wyraźnie nakazuje on organowi uchylającemu decyzję orzeczenie co do istoty sprawy.
Uzasadniając wcześniejsze zarzuty naruszenia prawa pełnomocnik wskazał, że przepis art. 97 par. 1 Ordynacji podatkowej wyraźnie stanowi, że spadkobiercy przejmują tylko majątkowe prawa i obowiązki przewidziane w przepisach prawa podatkowego, ale nie przejmują tych praw i obowiązków o charakterze niemajątkowym co wyraźnie potwierdza art. 97 par. 2 Ordynacji podatkowej, chyba że spadkobiercy kontynuują działalność gospodarczą spadkodawcy. Organy pominęły zaś, że Władysław T. był stroną toczącego się postępowania podatkowego, a prawa i obowiązki wynikające z niego miały jednoznacznie charakter niemajątkowy. To oznacza, że nie mogła ich przejąć Joanna T. i tym samym, nie mogła ona być stroną tego postępowania, które powinno być umorzone. Błędne było więc zastosowanie art. 134 par. 1 Ordynacji podatkowej wskazującego, że "stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następcy prawni, a także osoby wymienione w art. 110-117 Ordynacji podatkowej, albowiem przepis ten nie ma charakteru normy nadrzędnej nad art. 97 par. 1 Ordynacji podatkowej. Ten ostatni przepis określa zakres następstwa prawnego spadkodawców". Wedle skarżącej w takiej sytuacji powinno być wszczęte odrębne postępowanie wobec spadkobiercy, dopiero po jego przeprowadzeniu należało wydać na imię spadkobiercy decyzję o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spadkodawcy.
W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik zakwestionował też pogląd Izby Skarbowej w K. co do konieczności zawieszenia postępowania w związku ze śmiercią Władysława T. /art. 201 par. 1 pkt 1 i par. 2 Ordynacji podatkowej/ i nie naliczaniu odsetek za okres od zawieszenia postępowania do jego podjęcia /art. 54 par. 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej/, który faktycznie został wyeliminowany mimo braku zawieszenia postępowania albowiem jego zdaniem postępowanie to zgodnie z art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej powinno być umorzone.
W odpowiedzi na skargę kasacyjna pełnomocnik organu podatkowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie zaś z art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pism w postępowaniu sądowym /art. 46 i art. 47 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Przedstawiona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w niniejszej sprawie skarga kasacyjna w zakresie podstaw kasacyjnych zawartych w petitum skargi wymogi te spełnia - zatem w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 134 par. 1 Ordynacji podatkowej przez to, że spadkobierca podatnika Władysława T. tj. jego córka Joanna T. nie powinna być stroną postępowania podatkowego, które zostało wszczęte przeciwko podatnikowi. W tym bowiem, pełnomocnik strony skarżącej, upatruje jego naruszenia. Zarzut ten jest nieuzasadniony. Otóż w sprawie należy podkreślić, że powołany przepis tylko uzupełniał, uściślał treść art. 133 Ordynacji podatkowej. To zaś oznacza, że wymienione w nim podmioty odnosiły się do pojęcia "każdy" o jakim mowa w art. 133 Ordynacji podatkowej /Lesław Gmytrasiewicz "Postępowanie podatkowe w ujęciu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - zagadnienie wybrane; R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa - Komentarz, Wrocław 1998, str. 116 i 122-123/. Tym samym więc w istocie rzeczy powołany w skardze kasacyjnej jako naruszony przepis art. 134 par. 1 Ordynacji podatkowej nie ma samodzielnego bytu i niewątpliwie ma na tyle ogólny charakter, że w istocie nie mógł być samodzielnie naruszony w postępowaniu podatkowym. Zwrócić bowiem należy uwagę na to, co uszło uwadze tak organów podatkowych jak i Sądu, a także autorowi skargi kasacyjnej, iż zgodnie z art. 135 par. 4 Ordynacji podatkowej - w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym, w którym orzekały organy podatkowe, że "w razie śmierci strony w toku postępowania w sprawach dotyczących praw lub obowiązków podlegających dziedziczeniu w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni". Dziedziczeniu zaś w niniejszej sprawie podlegają zgodnie z art. 98 par. 1 w zw. z art. 97 par. 1 Ordynacji podatkowej majątkowe prawa i obowiązki przewidziane w przepisach prawa podatkowego.
W tej sprawie jest niewątpliwym to, że postępowanie podatkowe, które zostało wszczęte wobec podatnika Władysława T. dotyczyło określenia takich majątkowych obowiązków, a więc zobowiązania podatkowego /art. 21 par. 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 21 ust. 1. 3, 4 i 5 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych prze osoby fizyczne, zaległości podatkowej /art. 51 par. 1 Ordynacji podatkowej/ oraz należnych odsetek za zwłokę /art. 51 par. 1 i 4 Ordynacji podatkowej/, które to obowiązki mają niewątpliwie majątkowy charakter albowiem wprost i bezpośrednio dotyczą interesów ekonomicznych spadkodawcy. Okoliczność, iż powyższe obowiązki majątkowe są kształtowane w postępowaniu podatkowym ma drugorzędny charakter. Postępowanie podatkowe wszczynane czy to na żądanie strony czy to z urzędu /art. 165 par. 1 Ordynacji podatkowej/ nie jest prawem przysługującym spadkodawcy o charakterze niemajątkowym związanym z prowadzoną działalnością gospodarczą, które przechodziłoby na spadkobierców pod warunkiem dalszego prowadzenia tej działalności na ich rachunek /art. 97 par. 2 Ordynacji podatkowej/. Postępowanie podatkowe wprawdzie ma wymiar osobisty w tym znaczeniu, że zawsze jest adresowane do konkretnego podmiotu to przecież jest ono konsekwencją, wynikiem, następstwem majątkowych praw i obowiązków np. zapłaty zobowiązania podatkowego, zaległości podatkowej, odsetek czy zwrotu nadpłaty i tym więc znaczeniu objęte jest dyspozycją art. 97 par. 1 Ordynacji podatkowej. Nie można bowiem abstrahować osobistego charakteru pisma procesowego od jego treści materialnej, a więc jego przedmiotu.
Trafnie Sąd przyjął, że prawami o jakich mowa w art. 97 par. 2 Ordynacji podatkowej są prawa na dobrach niematerialnych i prawnych. Z powołanego wcześniej przepisu art. 135 par. 4 Ordynacji podatkowej wynika wprost, że do wszczętego postępowania wstępują następcy prawni a to oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego jest kontynuować to jedno wszczęte postępowanie i jedną decyzją adresowaną do wszystkich spadkobierców ukształtować majątkowe obowiązki podatnika /spadkodawcy/. Wstąpienie ich do postępowania oznaczać będzie przejęcie tych obowiązków przez spadkobierców, a to będzie miało charakter odpowiedzialności solidarnej. W niniejszej sprawie organy wydały dwie odrębne decyzje podatkowe o jednobrzmiącym, rozstrzygnięciu /zob. FSK 1400/04/ adresowane do każdego spadkobiercy odrębnie. Rozstrzygnięcie takie niewątpliwie narusza powołane przepisy jednakże skarga kasacyjna nie objęła naruszenia tego przepisu prawa materialnego. Sąd zaś związany granicami skargi kasacyjnej nie mógł uczynić go przedmiotem rozstrzygnięcia kasacyjnego. Zauważyć tylko należy, że tytuł wykonawczy w sprawie został prawidłowo formalnie i materialnie wystawiony.
Z przedstawionych wyżej rozważań wynika więc też, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd nie dopuścił się także naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 97 par. 1 Ordynacji podatkowej.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przez Sąd art. 233 par. 1 Ordynacji podatkowej - postawionego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej należy wskazać - pomijając to, że skarżący nie wskazał precyzyjnie czy chodzi o pkt 1 czy pkt 2, lit. "a" czy "b", iż jest on niezasadny albowiem adresatem tego przepisu nie jest sąd lecz organ podatkowy, a zatem Sąd nie mógł go naruszyć. Co najwyżej, Sąd mógł w tym zakresie dopuścić się naruszenia art. 141 par. 4 i art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 233 par. 1 pkt 2 lit. "a" Ordynacji podatkowej przez to, że oddalił skargę a powinien uchylić zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem powołanego przepisu ordynacji podatkowej. Tak sformułowanego zarzutu skarga kasacyjna nie zawierała.
Zatem skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 207 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przesłankami szczególnie uzasadniającymi zastosowania instytucji odstąpienia od zasądzenia zwrotu części kosztów postępowania w sprawie są: istnienie wspólnej jednej zaległości podatkowej w niniejszej sprawie oraz wspomnianej równocześnie sprawie FSK 1400/04, a także to, że organy powinny były wydać jedną decyzję określającą tę zaległość podatkową, a Sąd pierwszej instancji jeden wyrok, od którego służyłaby stronie jedna skarga kasacyjna. Te okoliczności faktycznie spowodowały, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarżącą należało obciążyć obowiązkiem zwrotu tylko połowy wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Wysokość tego wynagrodzenia określa par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. "b" w zw. z par. 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.