FSK 1381/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą prawa do odliczenia VAT od zakupu samolotu, uznając, że wydatek ten nie mógł przynieść przychodu w roku zakupu.
Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od zakupu samolotu i jego późniejszego użytkowania (hangarowanie, serwis). Organy podatkowe i sąd pierwszej instancji uznały, że odliczenia były niedopuszczalne, ponieważ wydatek na samolot nie mógł przynieść wymiernych przychodów w roku zakupu, zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że zarzut naruszenia przepisów proceduralnych był niezasadny, a interpretacja przepisów materialnych była prawidłowa.
Skarga kasacyjna dotyczyła prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego związanego z zakupem samolotu oraz jego eksploatacją (hangarowanie, serwis) w 2000 roku. Podatnik, R. W., odliczył podatek VAT od zakupu samolotu oraz od faktur za hangarowanie i obsługę techniczną. Organy podatkowe zakwestionowały te odliczenia, uznając je za niedopuszczalne na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, który wyłączał prawo do odliczenia w przypadku, gdy towary i usługi, którymi rozporządzono, nie pozwalały na zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podzielił to stanowisko, stwierdzając, że podatnik nie udowodnił, aby loty samolotem w 2000 roku mogły przynieść wymierne przychody w tym samym roku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. (pominięcie materiału dowodowego) był niezasadny, ponieważ sąd pierwszej instancji nie jest zobowiązany do przesłuchiwania świadków, a jedynie do oparcia wyroku na aktach sprawy. Sąd wyjaśnił również kwestię wykładni art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy VAT, wskazując, że pojęcie 'rozporządzono' nie oznaczało jedynie czynności prawnej przeniesienia własności, ale szersze rozumienie związane z celem nabycia i możliwością uzyskania przychodu. Sąd podkreślił, że obiektywna ocena możliwości uzyskania przychodu w danym roku jest decydująca, a subiektywna ocena podatnika nie jest wystarczająca. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 10 ustawy VAT.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut pominięcia materiału dowodowego nie może być skutecznie podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., gdyż przepis ten dotyczy jedynie zakazu wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy, a nie nakazu uwzględnienia wszystkich dowodów.
Uzasadnienie
Art. 133 § 1 p.p.s.a. nakazuje sądowi wydanie wyroku na podstawie akt sprawy, co oznacza zakaz wprowadzania faktów nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach, ale nie nakazuje przesłuchiwania świadków czy stron. Naruszenie tego przepisu nastąpiłoby np. gdyby sąd przyjął fakt nieznajdujący potwierdzenia w aktach.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa VAT art. 25 § 1
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Przepis w brzmieniu obowiązującym w 2000 r. wyłączał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony w przypadku towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób niepozwalający na zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Sąd zinterpretował 'rozporządzono' szeroko, obejmując cel nabycia i możliwość uzyskania przychodu, a nie tylko czynność prawną.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa VAT art. 25 § 1a
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
ustawa VAT art. 25 § 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
ustawa VAT art. 10
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
ustawa VAT art. 21 § 3
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
u.p.d.o.f. art. 22 § 4
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 22 § 5
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 22 § 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
ord. pod. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 14 § 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie zeznań świadków. Błędna wykładnia i zastosowanie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy VAT. Naruszenie art. 10 ustawy VAT.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. uznany za niezasadny. Zarzut naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy VAT uznany za chybiony. Zarzut naruszenia art. 10 ustawy VAT uznany za nieporozumienie i niezasadny.
Godne uwagi sformułowania
Zarzut pominięcia przez sąd części materiału dowodowego nie może być skutecznie podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Decyduje natomiast data powstania zobowiązania podatkowego. Termin 'rozporządzono' w rozumieniu art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy określał jednocześnie sposób (czynność prawną) nabycia towaru (usługi) od zbywcy oraz cel, z jakim tenże towar (usługa) jest nabywany. Decyduje obiektywna ocena, czy w chwili dokonywania wydatku osiągnięcie przychodu w danym roku było realne.
Skład orzekający
Bogusław Gruszczyński
przewodniczący sprawozdawca
Ryszard Mikosz
członek
Stanisław Bogucki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rozporządzono' w kontekście prawa do odliczenia VAT, zasady obiektywnej oceny możliwości uzyskania przychodu, a także granice kontroli sądowej w postępowaniu kasacyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2000 roku, choć jego interpretacja przepisów ma szersze zastosowanie. Dotyczy specyficznej sytuacji zakupu samolotu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy prawa do odliczenia VAT od zakupu drogiego środka transportu (samolotu) i wiąże się z interpretacją kluczowych przepisów podatkowych, co jest interesujące dla prawników i doradców podatkowych.
“Czy zakup samolotu pozwala na odliczenie VAT? NSA wyjaśnia, kiedy wydatek musi przynieść przychód w tym samym roku.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyFSK 1381/04 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2005-05-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-06-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogusław Gruszczyński /przewodniczący sprawozdawca/ Ryszard Mikosz Stanisław Bogucki Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Łd 1087/03 - Wyrok WSA w Łodzi z 2004-02-05 Skarżony organ Izba Skarbowa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Publikacja w u.z.o. ONSAiWSA 2006 1 poz. 14 Tezy Zarzut pominięcia przez sąd części materiału dowodowego nie może być skutecznie podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 133 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Gruszczyński (spr.), Sędziowie NSA Ryszard Mikosz, Stanisław Bogucki, Protokolant Krzysztof Kołtan, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2005 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 lutego 2004 r. sygn. akt I SA/Łd 1087/03 w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2000 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R.W na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kwotę 2.400 (dwa tysiące czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie R. W. był właścicielem Przedsiębiorstwa Wielo-branżowego "R." i prowadził działalność gospodarczą w zakresie importu i eksportu artykułami hutniczymi oraz handel artykułami z tworzyw sztucznych. Dnia 24 lutego 2000 r. zakupił samolot S. i z tego tytułu w lutym 2000 r. dokonał odliczenia podatku naliczonego z tytułu zakupu samolotu w kwocie 46708 zł, a w kwietniu i czerwcu 2000 r. dokonywał odliczeń z faktur dokumentujących opłaty za hangarowanie i obsługę techniczną tegoż statku powietrznego. Organy podatkowe nie uznały wspomnianych odliczeń i wszczęły postępowanie podatkowe, zakończone decyzją Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] Decyzją tą Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście z dnia [...] w części określającej R. W. podatek od towarów i usług za czerwiec 2000 r. w kwocie 1646 zł, a w pozostałej części uchyliła zaskarżoną decyzję oraz a) umorzyła postępowanie wymiarowe za styczeń, luty i marzec 2000 r.; b) określiła nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za kwiecień (909 zł) i za maj 2000 r. (393 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 5 lutego 2001 r. oddalił skargę R. W. na wymienioną wyżej decyzję Izby Skarbowej. Sąd podzielił pogląd organów podatkowych, że dokonane przez podatnika odliczenia spornych kwot od podatku należnego były niedopuszczalne w świetle treści art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ustawą VAT". Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w okresie dokonywanych odliczeń, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Analizując stan faktyczny na gruncie ostatnio wymienionych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zakupiony samolot był w 2000 r. użyty tylko trzykrotnie, a podatnik nie dowiódł, aby loty te stwarzały możliwość powstania nowego przedsięwzięcia gospodarczego, a także uzyskania z niego w 2000 r. konkretnych, wymiernych przychodów. Pierwszy lot polegał jedynie na sprowadzeniu zakupionego samolotu do Łodzi. Drugi lot, do Piotrkowa, miał wprawdzie na celu uruchomienie nowej działalności gospodarczej, ale nigdy nie wyszedł poza sferę planów i poza ustną rozmowę z mężczyzną o nazwisku U. Rozmowa ta – zdaniem Sądu – nie pozwalała na przewidywanie, że w 2000 r. zostanie uruchomiona nowa działalność gospodarcza, która w tym samym roku będzie przynosić przychody. Trzeci lot – do Torunia – również nie spowodował uruchomienia nowej działalności gospodarczej, a podatnik nie dowiódł, że "przekazywanie sugestii handlowych" znajomemu, o nazwisku B., musiało odbywać się w trakcie lotu, na pokładzie samolotu. Niezależnie od tego Sąd zauważył, że nawet gdyby istniał związek przyczynowy między wykorzystaniem samolotu w 2000 r., a przychodami osiąganymi w latach następnych, a mianowicie w 2002 i w 2003 r., którego to związku nie udowodniono, to wspomniane wydatki na podstawie art. 22 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm.) należałoby rozpatrywać jedynie w odniesieniu do lat osiągnięcia przychodu. R. W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W ramach podstawy z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", zarzucił naruszenie art. 133 § 1 tejże ustawy, poprzez pominięcie w toku ustaleń faktycznych zeznań świadków B. i S. na temat powiązań działalności gospodarczej spółki "M." ze Ś. oraz "I." z G. Z tą ostatnią spółką podatnik zawarł kontrakt, który przyniósł mu przychód w kwocie 284620,12 zł. W przekonaniu autora skargi kasacyjnej przychód był następstwem lotu do Torunia, gdzie skarżący uzyskał informację "przez polecenie" o partnerze handlowym z G. W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżący podniósł, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy VAT przez przyjęcie, iż skarżący nie miał prawa do obniżenia kwoty podatku należnego od nabytego samolotu. Zdaniem skarżącego, ocena, czy dany wydatek może potencjalnie przynieść przychód w przyszłości, nie powinna opierać się o obiektywny miernik tej przewidywalności, lecz powinna zostać pozostawiona subiektywnej ocenie podatnika. W przekonaniu autora skargi kasacyjnej racjonalne było załażenie, że szybki środek transportu pozwoli na szybsze pokonywanie odległości w wyjazdach związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, a nadto posłuży jako środek reklamowy. Skarżący podniósł nadto, że naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy VAT polegało także na błędnym jego zastosowaniu, poprzez przyjęcie brzmienia tego przepisu z dnia wydania orzeczenia, a nie z dnia złożenia deklaracji podatkowej. Wersja obowiązująca w 2000 r. dotyczyła towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodu. Podatnik nigdy nie dokonał rozporządzenia samolotem, w związku z czym norma prawna ze wspomnianego przepisu w ogóle go nie dotyczyła. Kolejnym zarzutem był zarzut naruszenia art. 10 ustawy VAT, poprzez objęcie jednym postępowaniem i jednym orzeczeniem rozstrzygnięć dotyczących kilku miesięcy, zamiast tylko miesiąca lutego, którego dotyczył wniosek podatnika na druku VAT-7 z dnia 15 marca 2000 r. o obniżenie podatku należnego. W konsekwencji autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i o rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Zarzut pominięcia przez sąd części materiału dowodowego nie może być skutecznie podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Dalsza treść cytowanego przepisu dotyczy okoliczności, które w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły (nieprzekazanie skargi sądowi w terminie, wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym). Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Omawiany przepis zostałby więc naruszony, gdyby sąd przesłuchał świadków albo strony. Innym przykładem naruszenia tego przepisu mogłoby być przyjęcie jakiegoś faktu nie znajdującego żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy. Nie jest natomiast naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. oparcie się tylko na części akt sprawy. Zagadnienie to na tle podobnego w brzmieniu art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) zostało omówione w wyroku NSA z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt FSK 2/04, ONSAWSA 2004, nr 1, poz. 6). Jeżeli więc autor skargi kasacyjnej zamierzał wykazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął stan faktyczny ustalony przez organy podatkowe niezgodnie z obowiązującą je procedurą, zawartą w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ord. pod.", a w szczególności pominął zeznania dwóch świadków, to powinien postawić zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a polegającego na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2123/04, nie publ.), a także zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy podatkowe art. 122, 187 § 1 i art. 191 ord. pod. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żaden z wymienionych wyżej przepisów nie został powołany w skardze kasacyjnej. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, poza przypadkami nieważności postępowania, które w sprawie nie zachodzą, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza związanie także jej podstawami. Skoro więc w skardze kasacyjnej w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. powołano jedynie art. 133 § 1 p.p.s.a., który w sprawie nie został naruszony, to Naczelny Sąd Administracyjny zmuszony był orzekać na podstawie stanu faktycznego przyjętego przez sąd pierwszej instancji. Poza kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostała więc ocena zeznań świadków B. i S. oraz twierdzeń podatnika, kwestionujących wspomniany stan faktyczny. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, zacząć trzeba od zarzutu naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy VAT. Myli się strona wnosząca skargę kasacyjną, gdy twierdzi, że w sprawie należało zastosować brzmienie tego przepisu z dnia złożenia deklaracji podatkowej. Dzień złożenia deklaracji podatkowej jest okolicznością zupełnie przypadkową. Decyduje natomiast data powstania zobowiązania podatkowego (zob. wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 sierpnia 2003 r., sygn. akt FSA 1/03, ONSA z 2004 r., nr 1, poz.1). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza to jedynie dla porządku, gdyż w rozpatrywanej sprawie brzmienie omawianego przepisu w chwili powstania zobowiązań podatkowych oraz w chwili składania deklaracji podatkowych było identyczne. Autorowi skargi kasacyjnej chodziło natomiast o to, że niedopuszczalne było stosowanie przepisu w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania orzeczenia. W tym zakresie skarżący ma rację, tyle tylko że ani z zaskarżonego wyroku, ani z decyzji podatkowych nie wynika, aby wzięto pod uwagę późniejsze brzmienie przepisu, wprowadzone nowelą z dnia 26 marca 2002 r. (Dz. U. Nr 19, poz. 185, art. 1). Różnica między obu wersjami sprowadza się do tego, że w wersji obowiązującej w chwili powstania zobowiązań podatkowych będących przedmiotem rozpatrywanej sprawy, mówiło się o towarach, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Wersja z 2002 r. wyrazu "rozporzadzono" już nie zawierała. Stąd też skarżący twierdzi, że art. 25 ust. 1 pkt 3 nie mógł mieć do niego zastosowania, gdyż nie rozporządzał on w ogóle nabytym towarem. Uszło jednak uwadze stronie skarżącej, że mimo początkowych rozbieżności, w orzecznictwie sądowym przeważyła linia, iż wyrazu "rozporządzono" nie można rozumieć tak samo, jak w prawie cywilnym. Kompleksowa wykładnia tego pojęcia została dokonana w wyroku NSA z dnia 19 października 2001 r., I SA/Wr 2980/98 (J. Zubrzycki, Leksykon VAT 2002, Wrocław 2002, str. 561 i nast.), w którym NSA uznał, że "termin "rozporządzono" w rozumieniu art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy określał jednocześnie sposób (czynność prawną) nabycia towaru (usługi) od zbywcy oraz cel, z jakim tenże towar (usługa) jest nabywany". Ważne było przy tym, aby "czynność rozporządzenia towarem (usługą) przez zbywcę, a jednocześnie nabycia przez podatnika-nabywcę, oceniana w momencie realizacji tego rozporządzenia na podstawie przepisów ustaw o podatkach dochodowych nie mogła być uznana za niepozwalającą na zaliczenie wydatków poniesionych na to nabycie do kosztów uzyskania przychodów". Wniosek taki był możliwy dzięki założeniu, że przy wykładni art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawt VAT należało posłużyć się nie tylko wykładnią językową lecz również wykładnią systemową. Szczególną uwagę poświęcić trzeba treści przepisów art. 25 ust. 1a i 2, które odnosiły się do normy wyrażonej w art. 25 ust. 1 pkt 3. Zgodnie z art. 25 ust. 1a, jeżeli na podstawie dokumentacji prowadzonej przez podatnika nie można ustalić kwoty podatku naliczonego od towarów i usług, określonych w ust. 1 pkt 3, kwotę tego podatku ustalało się przez zastosowanie stawki określonej w art. 18 ust. 1 do kwoty wydatków, które w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Przepis art. 25 ust. 1a, odwołując się do art. 25 ust. 1 pkt 3 nie używał pojęcia "rozporządzono" i wskazywał – odnosząc się do kwoty wydatków, które w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów – że chodzi w nim o wszelkie wydatki, które nie stanowią kosztu uzyskania przychodu. Do podobnych wniosków należy dojść w wyniku analizy art. 25 ust. 2 ustawy VAT. Przepis ten w pkt 1 wskazywał, że ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do wydatków związanych z nabyciem towarów i usług, o których mowa w art. 21 ust. 3. Oznaczało to, że art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy VAT nie dotyczył sytuacji, gdy podatnik nabył towary lub usługi zaliczone przez niego do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Zważywszy, że ustawodawca sformułował taką normę, uznał tym samym, że w przypadku jej braku, zastosowanie do tego przypadku miałaby norma wynikająca z art. 25 ust. 1 pkt 3. Oznaczałoby to, że podatku należnego nie można byłoby obniżać o podatek naliczony związany z nabyciem towarów i usług, o których mowa w art. 21 ust. 3, tzn. zaliczonych przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Terminu "rozporządzono" w ujęciu art. 25 ust. 1 pkt 3 nie można zatem rozumieć jako czynności rozporządzającej, polegającej na przeniesieniu, obciążeniu, ograniczeniu czy zniesieniu prawa podmiotowego. Zaliczenie przez podatnika nabytych towarów lub usług do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nie ma charakteru tak rozumianej czynności rozporządzającej, a gdyby tak rozumieć termin "rozporządzono", użyty w art. 25 ust. 1 pkt 3 – nie byłoby potrzeby formowania normy w art. 25 ust. 2 pkt 1, wykluczającej stosowanie normy z art. 25 ust. 1 pkt 3 do przypadku nabycia towarów i usług zaliczonych do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawych. Do takiego samego wniosku należy dojść po analizie normy wyrażonej w art. 25 ust. 2 pkt 3, zgodnie z którą przepis ust. 1 pkt 3 nie dotyczy części wydatków, które nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów z powodu przekroczeń norm w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Z normy tej wynika, że np. gdy podatnik przekroczy – uprawniające do zaliczania do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym – limity wydatków na reklamę niepubliczną czy też wydatków z tytułu kosztów używania samochodów osobowych oraz samochodów o dopuszczalnej ładowności do 500 kg, podatek naliczony związany z tą częścią tych wydatków, która nie może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów – może obniżać podatek należny. Jak widać i w tych sytuacjach, pomimo braku "rozporządzenia" towarami lub usługami w postaci czynności rozporządzającej, ustawodawca uznał jednak za stosowne ustanowić normę, która wyłącza możliwość stosowania do tych przypadków zakazu określonego w art. 25 ust. 1 pkt 3, co wskazuje jednoznacznie, że uznał, iż w normie tego przepisu zawarte zostały tego rodzaju przypadki. W tej sytuacji konieczność uwzględnienia przy wykładni art. 25 ust. 1 pkt 3, że w jego normie ujęte zostały przypadki określone w art. 25 ust. 1a i ust. 2 powoduje, że należy dokonać takiej interpretacji tej normy, która godziłaby jednocześnie efekty wykładni językowej oraz systemowej. Za wadliwą należy uznać zatem taką wykładnię, która uznaje pojęcie "rozporządzono", jako czynność następczą w stosunku do czynności nabycia towarów i usług, z którą łączy się kategoria podatku naliczonego. Podobną argumentację zawarto w wyrokach NSA z dnia 19 października 2001 r. (sygn. akt I SA/Wr 2980/98, nie publ.), z dnia 20 listopada 2001 r. (sygn. akt III SA 412/00, nie publ.) oraz z dnia 20 lutego 2002 r. (sygn. akt III SA 2367/00, nie publ.). Podzielając przedstawioną wyżej argumentację, nie można jednocześnie zgodzić się z poglądem skarżącego, jakoby ocenę, czy dany wydatek może potencjalnie przynieść przychód w przyszłości, należało pozostawić subiektywnej ocenie podatnika. Decyduje obiektywna ocena, czy w chwili dokonywania wydatku osiągnięcie przychodu w danym roku było realne. Negatywna odpowiedź Sądu pierwszej instalacji na tak postawione pytanie w odniesieniu do wydatków skarżącego, nie nasuwa zastrzeżeń na tle przyjętego stanu faktycznego, którego skarżący nie zdołał skutecznie zakwestionować. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy VAT w brzmieniu obowiązującym w 2000 r. Dodać należy, że w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę R. W. na decyzję Izby Skarbowej, odmawiającą uznania za koszt uzyskania przychodów wydatków związanych z nabyciem samolotu S. (wyrok z dnia 5 lutego 2004 r., sygn. akt I SA/Łd 825/03). Skarga kasacyjna podatnika od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2005 r. (sygn. akt FSK 1380/04). Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 10 ustawy VAT, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zarzut ten jest wynikiem nieporozumienia. Pomijając niedokładność, polegającą na niewskazaniu właściwego ustępu tego przepisu, przede wszystkim stwierdzić należy, że nie ma on charakteru prawa materialnego. Po drugie, jego adresatem jest podatnik oraz organ podatkowy, w związku z czym Sąd pierwszej instancji nie mógł tego przepisu naruszyć. Po trzecie, gdyby nawet sformułowanie skargi kasacyjnej potraktować jako skrót myślowy i uznać, że jej autorowi nie chodziło o naruszenie przez Sąd tego przepisu, lecz o to, że Sąd tolerował naruszenie art. 10 ustawy VAT przez organ podatkowy, to zarzut ten nie mógłby być rozpoznany, wobec niepowołania w skardze kasacyjnej art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Po czwarte wreszcie, art. 10 ustawy VAT nakazuje wprawdzie dokonywania rozliczeń za każdy miesiąc, jednakże nie zabrania objęcia jedną decyzją kilku miesięcy, jeżeli w decyzji tej poszczególne miesiące zostały rozliczone odrębnie. Taka właśnie sytuacja zachodziła w rozpatrywanej sprawie. Wobec braku usprawiedliwionych podstaw, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a., a wysokość wynagrodzenia pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej określono zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI