Dz.Kw./KR1B/00004471/22

Sąd Okręgowy w KrakowieKraków2025-01-14
SAOSnieruchomościprawo rzeczoweWysokaokręgowy
nieruchomościksięgi wieczystepodział nieruchomościdrogi publicznegospodarka nieruchomościamidecyzja administracyjnaprawo własnościużytkowanie wieczyste

Sąd Okręgowy oddalił apelację Gminy Miasto J. od postanowienia Sądu Rejonowego, utrzymując w mocy decyzję o oddaleniu wniosku o wpis prawa własności działek drogowych na rzecz Gminy, gdyż nie wykazano przejścia własności z mocy prawa.

Gmina Miasto J. złożyła apelację od postanowienia Sądu Rejonowego, który oddalił jej wniosek o wpis prawa własności do działek drogowych. Gmina argumentowała, że ostateczna decyzja administracyjna o podziale nieruchomości spowodowała przejście własności z mocy prawa na jej rzecz zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd Okręgowy uznał apelację za bezzasadną, stwierdzając, że decyzja administracyjna nie wykazała przejścia własności z mocy prawa, a użytkownik wieczysty nie ma uprawnień do dzielenia nieruchomości w sposób skutkujący zmianą właściciela.

Sąd Okręgowy w Krakowie rozpoznał apelację Gminy Miasto J. od postanowienia Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej, które oddaliło wniosek Gminy o wpis prawa własności do działek ewidencyjnych nr (...) w księdze wieczystej. Gmina powoływała się na decyzję administracyjną z dnia 30 marca 2015 r. zatwierdzającą podział nieruchomości, która miała spowodować przejście własności działek drogowych na jej rzecz z mocy prawa, zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd Rejonowy uznał, że decyzja ta nie wywołała takiego skutku, a użytkownik wieczysty nie wykazał nabycia prawa własności w drodze czynności cywilnoprawnej. Sąd Okręgowy, oddalając apelację, podzielił stanowisko Sądu Rejonowego. Podkreślono, że sąd wieczystoksięgowy bada jedynie treść i formę wniosku oraz dołączonych dokumentów. Decyzja administracyjna zatwierdzająca podział nieruchomości pod drogi publiczne musi wprost wskazywać, które działki przechodzą na własność określonego podmiotu publicznoprawnego, aby wywołać skutek z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W analizowanej sprawie decyzja była nieprecyzyjna i nie wykazywała przejścia własności na Gminę Miasto J. Ponadto, Sąd Okręgowy odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego (III CZP 116/14) wskazującej, że użytkownik wieczysty nie ma uprawnienia do dzielenia nieruchomości, gdyż jest to uprawnienie związane wyłącznie z prawem własności. Sąd stwierdził również, że późniejsza decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2024 r. stwierdziła nieważność decyzji Burmistrza z 30 marca 2015 r. z powodu rażącego naruszenia prawa, co dodatkowo podważało podstawę wniosku Gminy. W konsekwencji, Sąd Okręgowy oddalił apelację i orzekł o kosztach postępowania, przyjmując zasadę, że każdy ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sama decyzja administracyjna zatwierdzająca podział nieruchomości pod drogi publiczne, wydana na wniosek użytkownika wieczystego, nie powoduje automatycznego przejścia własności tych działek na rzecz gminy z mocy prawa, jeśli z treści decyzji nie wynika wprost, które działki przechodzą na własność określonego podmiotu publicznoprawnego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że sąd wieczystoksięgowy bada jedynie treść dokumentów. Decyzja administracyjna musi jednoznacznie wskazywać, które działki są wydzielane pod drogi publiczne, aby wywołać skutek z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, użytkownik wieczysty nie ma uprawnień do dzielenia nieruchomości, gdyż jest to uprawnienie związane z prawem własności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić apelację

Strona wygrywająca

Skarb Państwa i (...) spółka akcyjna

Strony

NazwaTypRola
Gmina Miasto J.instytucjawnioskodawca
Skarb Państwaorgan_państwowyuczestnik
(...) spółka akcyjna z siedzibą w J.spółkauczestnik

Przepisy (9)

Główne

u.g.n. art. 98 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, przechodzą z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Prawo użytkowania wieczystego działek wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z tym samym dniem. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Kluczowe jest, aby z decyzji administracyjnej wynikało wprost, które działki są wydzielane pod drogi publiczne.

Pomocnicze

k.p.c. art. 626 § 8

Kodeks postępowania cywilnego

W postępowaniu o wpis do księgi wieczystej sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych dokumentów oraz treść księgi wieczystej.

k.c. art. 233

Kodeks cywilny

Czynności rozporządzające użytkownika wieczystego mogą dotyczyć tylko przysługującego mu prawa, nie mogą natomiast skutkować pozbawieniem właściciela prawa własności rzeczy.

u.k.w.h. art. 21

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Dotyczy uprawnień związanych z prawem własności, w tym podziału lub łączenia nieruchomości, które nie przysługują użytkownikowi wieczystemu.

k.c. art. 46

Kodeks cywilny

Definiuje pojęcie nieruchomości, które jest związane z prawem własności.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do oddalenia apelacji.

k.p.c. art. 520 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada ponoszenia kosztów postępowania przez strony związane ze swoim udziałem w sprawie.

k.p.c. art. 391 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja administracyjna zatwierdzająca podział nieruchomości pod drogi publiczne, wydana na wniosek użytkownika wieczystego, nie wywołuje skutku przejścia własności z mocy prawa na rzecz gminy, jeśli nie wynika to wprost z jej treści. Użytkownik wieczysty nie ma uprawnień do dzielenia nieruchomości, gdyż jest to czynność związana z prawem własności. Niewykazanie przejścia prawa własności dokumentami załączonymi do wniosku. Decyzja administracyjna z dnia 30 marca 2015 r. została stwierdzona nieważnością decyzją SKO z dnia 19 listopada 2024 r. z powodu rażącego naruszenia prawa.

Odrzucone argumenty

Ostateczna decyzja administracyjna o podziale nieruchomości spowodowała przejście własności działek drogowych na rzecz Gminy Miasto J. z mocy prawa zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Godne uwagi sformułowania

sąd wieczystoksięgowy bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. z decyzji administracyjnej musi wynikać co najmniej, że i które oznaczone działki są wydzielane pod oznaczone drogi publiczne. Użytkownik wieczysty nie może dokonać podziału gruntu oddanego mu w użytkowanie wieczyste. Z prawa użytkowania wieczystego jako prawa na rzeczy, która stanowi przedmiot własności innej osoby, nie można jednak wyprowadzać uprawnienia do dzielenia lub łączenia nieruchomości, są to bowiem uprawnienia związane tylko z prawem własności.

Skład orzekający

Anna Krawczyk

przewodniczący

Marzena Szymańska

sędzia

Marzena Lewicka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście wpisów do ksiąg wieczystych, uprawnienia użytkownika wieczystego do podziału nieruchomości, wymagania wobec decyzji administracyjnych jako podstawy wpisu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości pod drogi publiczne na wniosek użytkownika wieczystego i konieczności precyzyjnego określenia skutków prawnych w decyzji administracyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla obrotu nieruchomościami i samorządów – jak skutecznie nabyć własność działek drogowych na podstawie decyzji administracyjnej. Wyjaśnia kluczowe ograniczenia dla użytkowników wieczystych i wymogi formalne dla sądów wieczystoksięgowych.

Czy decyzja o podziale działki drogowej automatycznie oddaje ją gminie? Sąd wyjaśnia kluczowe pułapki prawne.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2025 roku Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia Anna Krawczyk Sędzia Marzena Szymańska Sędzia Marzena Lewicka po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Gminy Miasto J. przy uczestnictwie Skarbu Państwa- (...) spółki akcyjnej z siedzibą w J. o wpis na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 13 stycznia 2023 roku, sygnatura akt Dz.Kw./KR1B/00004471/22 postanawia: I- oddalić apelację; II- stwierdzić, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie. Sędzia Marzena Szymańska Sędzia Anna Krawczyk Sędzia Marzena Lewicka Uzasadnienie Postanowienia z dnia 14 stycznia 2025 roku Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2023 r. Sąd Rejonowy w Suchej Beskidzkiej (1.) uchylił wpis referendarza sądowego z dnie 19 maja 2022 r., sygn. akta Dz.Kw./KR1B/00000217/22 i umorzył postępowanie zakresie dotyczącym działki ewidencyjnej nr (...) , a w pozostałym zakresie wniosek oddalił; (2.) stwierdził, że każda ze stron ponosi koszty postępowania związane ze swoim działem w sprawie (sygn. akt Dz.Kw/ KR1B/00004471/22). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy przywołał treść księgi wieczystej (...) , decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia 30 marca 2015r., (...) wydaną na podstawie art. 93 ust. 1, 2 ., 3., art. 96 ust. 1 i 4 ., art. 97 . ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarcze nieruchomościami, art. 518 ( 1 ) k.p.c. , art. 626 ( 8) § 2 k.p.c. , art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że wnioskowane wykreślenie z księgi wieczystej (...) i wpis w nowej księdze wieczystej działek nr (...) jako przysługujących Gminie Miasto J. nastąpić miało na podstawie decyzji administracyjnej wydanej na wniosek użytkownika wieczystego, wydzielane działki położone ą w terenach dróg publicznych klasy L o symbolu KDL, a podział miał na celu regulację stanu prawnego polegającego na wydzieleniu drogi. Decyzja wymienia działki i cel wydzielenia. Odwołanie do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jako dokumentu, z którego wynika przeznaczenie działek, wskazuje na wydzielenie pod drogi publiczne. W decyzji winna znaleźć się informacja o skutkach rzeczowych, lecz brak ten nie przesądza, że nie nastąpił z mocy prawa skutek rzeczowy oznaczony ustawą: przedmiotem decyzji jest zatwierdzenie podziału nieruchomości, a skutek rzeczowy jest następstwem tej decyzji. Skutek rzeczowy, w ocenie sądu Rejonowego nastąpił, z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości staje się ostateczna dotychczasowy użytkownik wieczysty traci prawo do działek wydzielonych pod drogi publiczne. Skutkiem takiej decyzji nie jest natomiast zmiana właściciela nieruchomości, jeżeli – tak jak w niniejszej sprawie – zgodnie z docelową kategorią drogi jej właścicielami ma być inny podmiot publiczny niż dotychczasowy właściciel gruntu. Powyższy skutek nie wynika bowiem z treści powołanego przepisu , a przyjęcie takiego skutku pozostawałoby w sprzeczności z art. 233 k.c. : czynności rozporządzające użytkownika wieczystego mogą dotyczyć tylko przysługującego mu prawa, nie mogą natomiast skutkować pozbawieniem właściciela prawa własności rzeczy. Wnioskodawca nie wykazał, by nabył w drodze czynności cywilnoprawnej prawo własności nieruchomości od Skarbu Państwa- Starosty (...) , wniosek o wpis jest niezasadny. Gmina Miasto J. nie stała się bowiem właścicielem tych działek z mocy prawa, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wpisu i oddaleniem wniosku. Wobec cofnięcia wniosku w zakresie dotyczącym działki ewidencyjnej nr (...) i poparciem tego cofnięcia przez uczestnika, Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 512 k.p.c. w związku z art. 203 §1 k.p.c. i art. 355 k.p.c. w związku z art. 13 §2 k.p.c. i art. 626 5 k.p.c. przy stwierdzeniu braku zmiany prawa własności. O kosztach postępowania Sąd Rejonowy postanowił na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. W apelacji wnioskodawca Gmina Miasto J. zarzuciła Sądowi Rejonowemu naruszenie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że: - przepis ten stanowi wyłącznie o tym, że w przypadku, gdy podział nieruchomości w związku z wydzieleniem działek pod drogi publiczne nastąpi na wniosek użytkownika wieczystej, to z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział; nieruchomości stanie się ostateczna, dotychczasowy użytkownik wieczysty traci prawo do działek wydzielonych pod drogi publiczne, - przepis ten nie przewiduje skutku prawomocnej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomość, w związku z wydzieleniem gruntu pod drogi publiczne, w postaci zmiany właściciela nieruchomości, jeżeli zgodnie z docelową kategorią drogi, jej właścicielem ma być inny podmiot publiczny, aniżeli dotychczasowy właściciel gruntu, - przepis ten powinien zostać wskazany w treści prawomocnej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, w związku z wydzieleniem działek gruntu pod drogi publiczne, z informacja o skutkach rzeczowych wynikających z przedmiotowej decyzji, podczas gdy wydana na wniosek użytkownik wieczystego ostateczna decyzja administracyjna zatwierdzająca podział nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa wywarła podwójny skutek- powoduje wygaśnięcie prawa własności Skarbu Państwa: prawo własności przechodzi na rzecz jednej z jednostek samorządu terytorialnego, wymienione w art. 98 ust. 1 ustawy oraz wygaśnięcie użytkowania wieczystego w stosunku do wydzielonych działek. Wnioskodawca domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia przez pozostawienie w nim treści uchylającej postanowienie referendarza w zakresie dotyczącym działki (...) i w tym zakresie umarzającym postępowania, zasądzenia od uczestników solidarnie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania, w tym postępowania odwoławczego, oraz (k.338) założenia księgi wieczystej i dokonania wpisu prawa własności na rzecz Gminy Miasto J. . Uczestnik Skarb Państwa domagał się oddalenia apelacji w całości i zasądzenia od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kosztów postępowania apelacyjnego. Uczestnik (...) spółka akcyjna w J. nie ustosunkował się do apelacji. Sąd Okręgowy rozpoznawał sprawę w składzie oznaczonym zgodnie z art. 367 § § 3 k.p.c. (k. 523) i zważył, co następuje. Apelacja jest bezzasadna. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca domagał się wykreślenia z księgi wieczystej (...) prawa własności Skarbu Państwa w odniesieniu do oznaczonych wnioskiem działek ewidencyjnych, powołując się na ostateczną decyzję administracyjną z dnia 30 marca 2015r. (...) . Zauważenia wymaga, że wniosek został złożony 11 stycznia 2022r., na załączonej do wniosku (w odpisie) decyzji administracyjnej znajduje się wzmianka, że decyzja ta nie została zaskarżona oraz że stała się ostateczna i prawomocna z dniem 15 kwietnia 2015r. Uczestnikiem postępowania administracyjnego- podziałowego nie był Skarb Państwa, któremu przysługuje prawo własności opisanych decyzją działek nr (...) . Z dokumentów dołączonych w postępowaniu wieczystoksięgowym wynika także, że wydanie przedmiotowej decyzji poprzedziły dwie uchwały: - z dnia 31 października 2013r. Rady Miasta J. , w której Rada uchwaliła, że Gmina Miasta J. wyraża wolę zamiany części gruntu użytkowanego od drogę położonego n działkach nr (...) stanowiących własność Miasta, po uprzednim dokonaniu przez Firmę (...) S.A. niezbędnych podziałów geodezyjnych szczegółowo określających granice przedmiotowej drogi . Załącznik uchwały graficznie przedstawiał przedmiot zamiany . (k. 49- 50). Należy odnotować, że uchwała zawiera treść niezgodną ze stanem prawnym nieruchomości, albowiem przywołane w niej działki nie stanowej własności (...) S.A. , lecz stanowią własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym (...) S.A. , która nieprzerwanie uiszcza podatki oraz opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości. Tym bardziej Sąd wieczystoksięgowy nie może uwzględnić skutku zamiany, jaką miałoby wywołać oświadczenie uchwały Rady Gminy odniesione do Gminy Miasta J. i ewentualnie decyzja z dnia 30 marca 2015r. w stosunku do Skarbu Państwa niebędącego ani adresatem decyzji, ani adresatem uchwały; - z dnia 30 kwietnia 2014r. Rady Miasta J. uchwaliła, że Gmina Miasto J. wyraża wolę nabycia w drodze darowizny gruntów stanowiących drogę na odcinku (…) stanowiących własność firmy (...) S.A. Po dokonaniu przez Firmę (...) S.A. niezbędnych podziałów geodezyjnych określających granice przedmiotowej działki oraz uregulowaniu stanu prawnego drogi na działkach (...) , Rada Miasta J. podejmie uchwałę o wyrażeniu zgody na nabycie na jej rzecz Gminy Miasto J. w drodze: 1) darowizny; części drogi leżąca na działkach nr (...) oraz nowo wydzielonej części działek (...) , 2) zamiany; część drogi leżąca na nowo wydzielonych działkach z działek nr (...) za nowo wydzieloną część działki nr (...) stanowiącej własność Miasta. (k. 51). Sąd wieczystoksięgowy nie mógł przyjąć skutku prawnorzeczowego wynikającego z przedmiotowej uchwały, albowiem nie przedłożono do wniosku ani umowy zamiany, ani umowy darowizny opisanych uchwałą. We wniosku wieczystoksięgowym Gmina Miasto J. nie przywołuje ewentualnie oznaczonych przez uchwały Radę Miasta J. umów zamiany lub darowizny Bezspornym pozostaje również fakt, że użytkownik wieczysty nieruchomości tj. (...) S.A. wystąpił o wydanie decyzji zatwierdzającej podział i niesporną jest także okoliczność, że z treści decyzji z dnia 30 marca 2015r. ( (...) ) wynika, że zatwierdzany decyzją podział oznaczonych działek na m.in. działki nr (...) w J. miał na celu regulację stanu prawnego polegająca na wydzieleniu drogi (k. 9-10 akt). Wnioskodawca argumentuje w sprawie, że przywołana decyzja wywołała skutek art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami . Z argumentacją tą nie można się zgodzić: w postępowaniu o wieczystoksięgowym Rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. ( art. 626 ( 8) § 2 k.c. ). Dopełniając obowiązku badania formy i treści decyzji administracyjnej, należało wskazać, że forma aktu dołączonego do akt sprawy może stanowi podstawę wpisu ( art. 31-34 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (aktualnie Dz.U. z 2023r., poz.1984 ze zm.), niemniej przywołana wyżej treść decyzji z dnia 30 marca 2015r. wyklucza przyjęcie, że może ona stanowić podstawę wpisu prawa własności, albowiem z decyzji tej nie wynika ani w następstwie tej decyzji nie nastąpił z mocy prawa skutek w postaci utraty prawa własności przez dotychczasowego właściciela nieruchomości (Skarbu Państwa) na rzecz wnioskującej o wpis Gminy Miasta J. . I to niezależnie od tego, czy z perspektywy art. 98 czy innego przepisu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Z 2024r., poz. 1145) lub przepisu innego aktu prawnego. Nie jest uprawnieniem ani obowiązkiem sądu wieczystoksięgowego ustalanie domniemywanego celu oraz uzupełnianie treści decyzji administracyjnej. Tym bardziej w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 626 ( 8) § 2 k.p.c. sąd nie rozstrzyga sporów istnienie lub nieistnienie prawa, które podlega wpisowi. To dlatego dla wywołania skutku oznaczonego art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami , z decyzji podziałowej musi wynikać wprost, jaka nieruchomość przeszła z mocy prawa na określony podmiot publicznoprawny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 marca 2024 r. II SA/Łd 13/24, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2024 r.I OSK 1078/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 września 2024 r. II SA/Łd 378/24). Co więcej, jeżeli decyzja jest nieprawidłowa, nie jest możliwe prowadzenie w ramach innego postępowania czynności mających na celu ustalenie zaistnienia zmian w prawie własności określonej działki w związku z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami . Tymczasem w załączonym do wniosku o wpis odpisie decyzji organ wyłącznie zatwierdza podział i oznacza w sposób niejednoznaczny i ogólnikowy cel podziału, natomiast nie stwierdza ani nie wskazuje, która z wymienianych w decyzji działek jest lub ma być drogą, tym bardziej nie oznacza ani nie wskazuje, która z działek wydzielonych ma być drogą publiczną i którego z podmiotów oznaczonych art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami . W postępowaniu wieczystoksięgowym Sąd nie obejmuje kognicją badania (na podstawie zdjęć czy opisów, odnośnych planów zagospodarowania przestrzennego), czy istotnie dana działka jest, może lub ma być drogą publiczną. bada wyłącznie treść dokumentów stanowiących podstawę wnioskowanego wpisu. Przepis art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne : gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości , której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego z tym, że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. O ile zatem zgodzić należy się ze stanowiskiem, iż wnioskodawcą postępowania podziałowego może być właściciel gruntu lub jego użytkownik wieczysty oraz z poglądem, że w podstawie prawnej decyzji nie musi być wskazany przepis art. 98 ust. 1 ustawy (przedmiotem decyzji jest wniosek o zatwierdzenie podziału a nie stwierdzenie skutków prawnych decyzji, wyrok NSA z dnia 2 października 2019r, 1 OSK 159/18), oraz z poglądem w decyzji nie musi nastąpić stwierdzenie skutku przejścia prawa własności (wyrok NSA z dnia 24 maja 2019r., IOSK 2212/17), niemniej z decyzji administracyjnej musi wynikać co najmniej, że i które oznaczone działki są wydzielane pod oznaczone drogi publiczne: albo gminne, albo powiatowe, albo wojewódzkie, albo krajowe (wyrok NSA z dnia 8 marca 2018r., IOSK 748/16, wyrok NSA z dnia 9 marca 2017r., IOSK 1474/15). Co więcej, z opisanego przez ustawodawcę celu wydzielenia gruntu pod drogi publiczne i skutku wydzielania nieruchomości (pod drogi oznaczonego właściciela) i za odszkodowaniem ( art. 98 ust.3 ) wnosić należy także, że w momencie decyzji zatwierdzającej podział, wydzielane nieruchomości nie mogą już być drogami publicznymi. Nie wystarczy zatem, jak w spornej decyzji w analizowanej sprawie przyjąć, że wydzielone działki są położone w terenach dróg publicznych klasy L o symbolu z planu KDL oraz nie wystarczy wskazanie, że przedmiotowy podział miał na celu regulację stanu prawnego polegającą na wydzieleniu drogi , by w postępowaniu wieczystoksięgowym Sąd przyjął zaistnienie skutku prawnego oznaczonego art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami . Powyższe wnioskowanie potwierdza także decyzja z dnia 19 listopada 2024r. (SKO.GN/4160/37/2023), którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło nieważność w całości decyzji Burmistrza Miasta J. z dnia 30 marca 2015r. i to podkreślając, że decyzja ta w sposób oczywisty i rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. naruszyła prawo tj. regulujący podział nieruchomości art. 93 ust. zdanie 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami , albowiem: - dzielona działka nr (...) leżała w terenie obiektów produkcyjnych, składów i magazynów o symbolu P6, a zatem wydzielenie z tej działki nowej działki (...) nie jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego; na marginesie- co działki nr (...) wniosek wieczystoksięgowy został w analizowanej sprawie cofnięty, co samoistnie podważa argumentację wnioskodawcy w sprawie: albo skutek prawny decyzji nastąpił z mocy prawa art. 98 ust. 1 ustawy co do wszystkich opisanych decyzją działek i niedopuszczalne jest cofnięcie wniosku o wpis, por. art. 626 5 k.p.c. , albo skutek z mocy prawa nie nastąpił, niezależnie do tego, czy chodzi o działkę (...) czy też pozostałe działki; - wadliwie w decyzji wskazano, że działki nr (...) są w całości położone w terenach dróg publicznych klasy L o symbolu w planie KDL, podczas gdy częściowo znajdują się one w terenach dróg KDL. Skoro też podział miał na celu wydzielenie drogi, to celu tego decyzja nie realizuje w zakresie, w jakim zatwierdza projekt podziału, w którym działki nr (...) w całości i dz. nr (...) w części położone w planie miejscowym w terenach dróg publicznych i ulic klasy L o symbolu z planu KDL- nie zostały wydzielone pod drogę i po podziale nie stały się użytkiem drogowym (k. 511- 521 akt). Zgodzić się również należy z Sądem pierwszej instancji w zakresie, w jakim wskazał, że argumentacja wnioskodawcy w postępowaniu wieczystoksięgowym tj. wnioskowanie o zaistnieniu skutku art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomości na podstawie decyzji z dnia 30 marca 2015r., pozostaje w kolizji z treścią art. 233 k.c. Sąd Najwyższy w wydanej 13 marca 2015r. uchwale (III CZP 116/14) - na dwa tygodnie przed wydaniem spornej decyzji -wskazał na gruncie art. 21 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (aktualnie Dz.U.z 2023r., poz.1984 ze zm.), że użytkownik wieczysty nie może dokonać podziału gruntu oddanego mu w użytkowanie wieczyste. Jak trafnie wskazano w uchwale: Z prawa użytkowania wieczystego jako prawa na rzeczy, która stanowi przedmiot własności innej osoby, nie można jednak wyprowadzać uprawnienia do dzielenia lub łączenia nieruchomości, są to bowiem uprawnienia związane tylko z prawem własności, co wynika wyraźnie z art. 46 k.c. oraz z art. 21 u.k.w.h. Przyznanie takiego uprawnienia użytkownikowi wieczystemu, jako wyjątku od zasady, że pojęcie nieruchomości gruntowej związane jest tylko z prawem własności, wymagałaby wyraźnego zezwolenia ustawodawcy, którego brak. Z tych względów nie ma podstaw do przyznawania użytkownikowi wieczystemu w drodze wykładni - w istocie contra legem - uprawnienia do łączenia i dzielenia nieruchomości gruntowej oddanej mu w użytkowanie wieczyste. Oceniając natomiast argument, jakoby za przyznaniem użytkownikowi wieczystemu uprawnienia do łączenia i dzielenia gruntu oddanego mu w użytkowanie wieczyste miał być art. 626 2 § 5 k.p.c. z którego wynika, że wniosek o dokonanie wpisu może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej. Sąd Najwyższy wskazał, że zasadniczy sprzeciw budzi wywodzenie uprawnienia składającego się na treść prawa użytkowania wieczystego z przepisów regulujących postępowanie związane z dokonywaniem wpisów do księgi wieczystej . Jak wskazano, z art. 233 k.c. wynika uprawnienie użytkownika wieczystego do rozporządzania tylko jego prawem, jednak z uprawnienia do rozporządzania prawem użytkowania wieczystego nie wynika uprawnienie do decydowania o nieruchomości, na której to prawo zostało ustanowione. Pojęcie nieruchomości związane jest tylko z prawem własności. W uprawnieniu do rozporządzania prawem użytkowania wieczystego nie mieści się, wobec tego to, co wiąże się tylko z prawem własności, czyli uprawnienie do decydowania o tym, jaka część powierzchni stanowi przedmiot własności . (…) O tym, że wywodzenie uprawnienia użytkownika wieczystego do dzielenia albo łączenia nieruchomości z przepisów procesowych nie ma uzasadnienia, przekonuje także to, iż taka wykładnia mogłaby uzasadniać przyznanie uprawnienia do dzielenia lub łączenia nieruchomości również innym osobom, o których mowa w tym przepisie, a jest to wniosek niewątpliwie niemożliwy do zaakceptowania. (…) Użytkowanie wieczyste jest ściśle związane z wierzytelnością, jaka przysługuje właścicielowi nieruchomości. Ma on przez czas trwania tego prawa wierzytelność do użytkownika wieczystego o zapłatę określonej w umowie o ustanowienie tego prawa opłaty. Przyznanie użytkownikowi wieczystemu uprawnienia do podziału lub łączenia nieruchomości, na której ustanowione jest jego prawo, byłoby równoznaczne z przyznaniem dłużnikowi uprawnienia do decydowania o wielkości i o zakresie jego długu, czego bez zgody wierzyciela nie może czynić ( art. 519 k.c ). (…) Wykorzystanie nieruchomości publicznych wiąże się z długookresowymi planami określającymi ich przeznaczenie z punktu widzenia zaspokojenia różnorakich interesów całej wspólnoty. Przyznanie uprawnienia do podziału lub łączenia nieruchomości użytkownikowi wieczystemu mogłoby wyraźnie kolidować z realizacją tych planów . (…) Jeśli z powyższym uzasadnieniem przyjąć, że użytkownik wieczysty w powołaniu na wydaną na jego wniosek decyzję administracyjnej zatwierdzającą podział nieruchomości, nie może domagać się oznaczonego wpisu w księdze wieczystej, w tym założenia nowej księgi wieczystej z wpisami na swoją rzecz, to (a minori ad maius) nie jest przekonującym argument, że postępowanie administracyjne zmierzające na wniosek użytkowania wieczystego do podziału nieruchomości i prowadzone bez udziału właściciela nieruchomości (tu Skarbu Państwa), mogłoby w drodze wykładni przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami , doprowadzić do wygaśnięcia prawa własności dotychczasowego właściciela gruntu, wykreślenia prawa własności nieruchomości na rzecz innego, aniżeli zawierający umowę użytkowania wieczystego, podmiotu. Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy ocenił, że wniosek o wpis polegający na wykreśleniu oznaczonych działek z jednej księgi wieczystej i założeniu dla nich nowej księgi wieczystej z ujawnieniem jako właściciela nieruchomości Gminy Miasta J. , podlegał oddaleniu, a zatem zasadnie w tym zakresie Sąd Rejonowy wniosek o wpis oddalił, korygując na podstawie art. 518 ( 1 § ) 1 ( 1) i § 3 k.p.c. uwzględniający wniosek wpis referendarza. Przejście prawa własności nie zostało wykazane dokumentami załączonymi do wniosku i na podstawie tych dokumentów nie wykazano, by skutek przejścia prawa własności nastąpił z mocy prawa, w tym art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami . Z tych samych przyczyn Sąd Okręgowy uznał apelacje za bezzasadną, co uzasadnia jej oddalenie na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 520 §1 k.p.c. stosowanego tu odpowiednio na podstawie art. 391 §1 k.p.c. Co prawda interesy wnioskodawcy i Skarbu Państwa pozostawały sprzeczne i racje wnioskodawcy zostały oddalone w rozumieniu art. 520 §3 k.p.c. , niemniej Skarb Państwa nie wskazał i nie oznaczył kosztów postępowania apelacyjnego, których rozliczenia domagałby się w postępowaniu. Pozostało zatem przyjąć zasadę, że każdy z zainteresowanych ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. SSO Marzena Szymańska SSO Anna Krawczyk SSO Marzena Lewicka

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI