C-932/19
Podsumowanie
TSUE orzekł, że przepisy krajowe zastępujące nieuczciwe warunki dotyczące różnic kursowych w umowach kredytowych są zgodne z prawem UE, pod warunkiem że przywracają sytuację konsumenta sprzed zawarcia umowy i nie naruszają jego praw.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o nieuczciwych warunkach umownych w kontekście węgierskich przepisów zastępujących nieuczciwe klauzule dotyczące różnic kursowych w umowach kredytowych. TSUE orzekł, że przepisy krajowe, które zastępują nieuczciwy warunek przepisem prawa krajowego (np. urzędowym kursem wymiany), są zgodne z prawem UE, o ile przywracają równowagę między stronami i sytuację konsumenta sprzed zawarcia umowy. Kluczowe jest, aby sąd krajowy mógł ocenić, czy takie rozwiązanie faktycznie chroni konsumenta, a wola konsumenta nie może przeważać nad tą oceną.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sprawa toczyła się między konsumentem (JZ) a węgierskimi instytucjami finansowymi (OTP Jelzálogbank i in.) w przedmiocie żądania unieważnienia umów kredytu denominowanego w walucie obcej z powodu nieuczciwych warunków dotyczących różnic kursowych. Węgierska ustawa DH 1 z 2014 r. przewidywała, że takie warunki są nieważne, chyba że zostały indywidualnie wynegocjowane, i zastępowała je przepisem nakazującym stosowanie urzędowego kursu wymiany. Sąd odsyłający pytał, czy te przepisy krajowe są zgodne z dyrektywą, zwłaszcza gdy konsument woli unieważnienie całej umowy, a przepisy krajowe nie przewidują takiej możliwości ani nie badają woli konsumenta. Trybunał przypomniał, że art. 1 ust. 2 dyrektywy wyłącza z jej zakresu warunki odzwierciedlające bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa krajowego. Stwierdził, że przepisy krajowe zastępujące nieuczciwy warunek są zgodne z celem dyrektywy, jakim jest przywrócenie równowagi między stronami, zazwyczaj poprzez utrzymanie umowy w mocy. Kluczowe jest, aby sąd krajowy mógł ocenić, czy zastosowanie tych przepisów przywraca sytuację prawną i faktyczną konsumenta sprzed zawarcia umowy, w tym prawo do zwrotu nienależnie uzyskanych korzyści przez przedsiębiorcę. Wola konsumenta nie może przeważać nad tą oceną sądu. Ostatecznie TSUE orzekł, że przepisy krajowe nie stoją na przeszkodzie dyrektywie, pod warunkiem że sąd krajowy może ocenić przywrócenie sytuacji konsumenta i że wola konsumenta nie może nad tą oceną przeważyć.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, pod warunkiem że sąd krajowy może ocenić, czy zastosowanie tych przepisów przywraca sytuację prawną i faktyczną konsumenta, jaka istniałaby w braku nieuczciwego warunku, a wola konsumenta nie może przeważać nad tą oceną.
Uzasadnienie
TSUE stwierdził, że celem dyrektywy jest przywrócenie równowagi między stronami, zazwyczaj poprzez utrzymanie umowy w mocy. Przepisy krajowe zastępujące nieuczciwy warunek są zgodne z tym celem, o ile zapewniają skuteczną ochronę konsumenta poprzez przywrócenie jego sytuacji sprzed zawarcia umowy. Sąd krajowy musi mieć możliwość oceny tej sytuacji, a wola konsumenta nie może być decydująca.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
brak jednoznacznego zwycięzcy, odpowiedź na pytanie prejudycjalne
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| JZ | osoba_fizyczna | skarżący |
| OTP Jelzálogbank Zrt. | spolka | pozwany |
| OTP Bank Nyrt. | spolka | pozwany |
| OTP Faktoring Követeléskezelő Zrt. | spolka | pozwany |
| rząd węgierski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (7)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 1 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Wyłącza z zakresu stosowania dyrektywy warunki umowy odzwierciedlające obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze, które mają charakter bezwzględnie obowiązujący lub względnie obowiązujący (w braku odmiennego porozumienia).
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Stanowi, że nieuczciwe warunki nie są wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części pozostaje w mocy, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu nieuczciwych warunków.
Ustawa DH 1 art. 3 § 1
Ustawa nr XXXVIII z 2014 r. regulująca niektóre kwestie związane z orzeczeniem wydanym przez Kúria w celu ujednolicenia prawa dotyczącego umów kredytu zawieranych przez instytucje finansowe z konsumentami
Stwierdza nieważność warunków umownych (nie negocjowanych indywidualnie) w umowach kredytu konsumenckiego, na podstawie których instytucja finansowa stosuje różne kursy wymiany przy uruchomieniu środków i ich spłacie.
Ustawa DH 1 art. 3 § 2
Ustawa nr XXXVIII z 2014 r. regulująca niektóre kwestie związane z orzeczeniem wydanym przez Kúria w celu ujednolicenia prawa dotyczącego umów kredytu zawieranych przez instytucje finansowe z konsumentami
Przewiduje zastąpienie nieważnego warunku dotyczącego różnic kursowych przepisem nakazującym stosowanie urzędowego kursu wymiany ustalonego przez narodowy bank Węgier.
Pomocnicze
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Definiuje nieuczciwe warunki jako te, które nie były indywidualnie negocjowane, stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary i powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Wyłącza spod oceny nieuczciwego charakteru głównego przedmiotu umowy oraz relacji ceny do towarów/usług, o ile warunki są wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy krajowe zastępujące nieuczciwy warunek są zgodne z celem dyrektywy, jeśli przywracają równowagę między stronami i sytuację konsumenta sprzed zawarcia umowy. Sąd krajowy musi mieć możliwość oceny, czy zastosowanie przepisów krajowych faktycznie chroni konsumenta. Wola konsumenta nie może przeważać nad oceną sądu krajowego dotyczącą przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta.
Odrzucone argumenty
Węgierskie przepisy krajowe (Ustawa DH 1) są niezgodne z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, ponieważ uniemożliwiają konsumentowi unieważnienie całej umowy i nie uwzględniają jego woli. Warunki dotyczące różnic kursowych powinny być wyłączone z zakresu stosowania dyrektywy 93/13 na podstawie art. 1 ust. 2.
Godne uwagi sformułowania
przywrócenie równowagi między stronami umowy, co do zasady przy jednoczesnym utrzymaniu w mocy umowy jako całości nie może skutkować osłabieniem ochrony gwarantowanej konsumentom przez tę dyrektywę prawo konsumenta do skutecznej ochrony obejmuje jego uprawnienie do odstąpienia od dochodzenia praw wynikających z systemu ochrony wola wyrażona przez konsumenta nie może przeważać nad oceną, która wchodzi w zakres suwerennych uprawnień sądu
Skład orzekający
L. Bay Larsen
prezes izby
C. Toader
sędzia
N. Jääskinen
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w kontekście krajowych przepisów zastępujących nieuczciwe warunki umowne, zwłaszcza w umowach kredytowych. Określenie zakresu swobody sądu krajowego w ocenie skutków prawnych unieważnienia lub zastąpienia nieuczciwego warunku oraz roli woli konsumenta."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej na Węgrzech, ale zasady interpretacji prawa UE mają zastosowanie ogólne. Konieczność indywidualnej oceny przez sąd krajowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nieuczciwych warunków w umowach kredytowych denominowanych w walucie obcej i pokazuje, jak prawo UE stara się chronić konsumentów, jednocześnie szanując autonomię państw członkowskich w kształtowaniu przepisów krajowych.
“Czy bank może narzucić Ci kurs waluty? TSUE wyjaśnia granice ochrony konsumenta w umowach kredytowych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI