C-869/19
Podsumowanie
TSUE orzekł, że zasady krajowe ograniczające możliwość dochodzenia przez konsumenta pełnego zwrotu środków zapłaconych na podstawie nieuczciwej klauzuli umownej są niezgodne z prawem UE, jeśli nie można przypisać konsumentowi całkowitej bierności.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich w kontekście hiszpańskich zasad proceduralnych. Sąd najwyższy Hiszpanii zapytał TSUE, czy zasady takie jak dyspozycyjność czy zakaz pogorszenia sytuacji strony skarżącej mogą uniemożliwić sądowi odwoławczemu nakazanie pełnego zwrotu środków zapłaconych przez konsumenta na podstawie nieuczciwej klauzuli, jeśli konsument nie zaskarżył ograniczenia czasowego tego zwrotu. TSUE stwierdził, że zasady te nie mogą stać na przeszkodzie skutecznemu dochodzeniu praw konsumenta, jeśli brak zaskarżenia nie wynika z jego całkowitej bierności.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal Supremo (sąd najwyższy, Hiszpania) dotyczył wykładni art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sprawa wywodziła się ze sporu konsumentki (L) z instytucją bankową dotyczącego nieuczciwego charakteru „klauzuli dolnego progu” w umowie kredytu hipotecznego. Sąd pierwszej instancji uznał klauzulę za nieuczciwą i nakazał zwrot nienależnie pobranych kwot, ale ograniczył ten zwrot do okresu od 9 maja 2013 r., zgodnie z wcześniejszym orzecznictwem hiszpańskiego Sądu Najwyższego. Bank złożył apelację jedynie w kwestii kosztów, a sąd odwoławczy uchylił wyrok w tej części, nie ruszając ograniczenia czasowego zwrotu. Konsumentka wniosła skargę kasacyjną, argumentując, że sąd odwoławczy nie zastosował wyroku TSUE z 2016 r. (Gutiérrez Naranjo), który zakwestionował takie ograniczenia czasowe. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy hiszpańskie zasady proceduralne (dyspozycyjność, spójność, zakaz reformatio in peius) mogą uniemożliwić sądowi odwoławczemu nakazanie pełnego zwrotu, jeśli konsument nie zaskarżył ograniczenia czasowego. TSUE orzekł, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie stosowaniu takich krajowych zasad proceduralnych, które uniemożliwiają lub nadmiernie utrudniają dochodzenie praw konsumenta, jeśli brak zaskarżenia ograniczenia czasowego nie wynika z całkowitej bierności konsumenta. TSUE podkreślił znaczenie zasady skuteczności i konieczność zapewnienia skutecznej ochrony sądowej konsumentów, jednocześnie wskazując na znaczenie zasady powagi rzeczy osądzonej, ale zaznaczając, że ochrona konsumenta nie jest absolutna.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli niezakwestionowanie ograniczenia czasowego nie wynika z całkowitej bierności konsumenta.
Uzasadnienie
TSUE stwierdził, że zasady te nie mogą stać na przeszkodzie skutecznemu dochodzeniu praw konsumenta wynikających z dyrektywy 93/13, naruszając zasadę skuteczności. Ochrona konsumenta nie jest absolutna, ale w tym przypadku brak zaskarżenia nie wynikał z bierności, a z upływu terminu przed wydaniem wyroku TSUE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsument (poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L | osoba_fizyczna | skarżący |
| Unicaja Banco SA | spolka | pozwany |
| Banco de Caja España de Inversiones, Salamanca y Soria SAU | spolka | pozwany |
| Rząd hiszpański | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd włoski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
| Królestwo Norwegii | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
Przepisy (6)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwe warunki nie są wiążące dla konsumenta. Państwa członkowskie muszą zapewnić stosowne i skuteczne środki zapobiegające dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków. Zasady proceduralne nie mogą uniemożliwiać lub nadmiernie utrudniać dochodzenia praw konsumenta.
Pomocnicze
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna dla odesłań prejudycjalnych.
Código Civil art. 1303
Kodeks cywilny (Hiszpania)
Reguluje skutki restytucyjne związane z nieważnością zobowiązań.
LEC art. 216
Ustawa 1/2000 – Kodeks postępowania cywilnego (Hiszpania)
Sądy rozpatrują sprawy na podstawie przedstawionego przez strony stanu faktycznego i dowodów, w granicach żądań stron, chyba że co innego wynika z przepisów ustawy.
LEC art. 218 § 1
Ustawa 1/2000 – Kodeks postępowania cywilnego (Hiszpania)
Wyroki muszą odpowiadać żądaniom stron. Sąd orzeka zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie, nawet jeśli strony nie wskazały ich prawidłowo.
LEC art. 465 § 5
Ustawa 1/2000 – Kodeks postępowania cywilnego (Hiszpania)
Postanowienie lub wyrok apelacyjny rozstrzyga tylko o kwestiach podniesionych w apelacji i nie może pogorszyć sytuacji wnoszącego apelację.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasady proceduralne nie mogą uniemożliwiać lub nadmiernie utrudniać dochodzenia praw konsumenta wynikających z dyrektywy 93/13. Brak zaskarżenia ograniczenia czasowego zwrotu nie zawsze oznacza całkowitą bierność konsumenta, zwłaszcza gdy termin upłynął przed wydaniem kluczowego orzeczenia TSUE. Ograniczenie w czasie skutków restytucyjnych nie zapewnia wystarczającej ochrony konsumenta.
Odrzucone argumenty
Zasady dyspozycyjności, spójności i zakazu reformatio in peius powinny być stosowane, nawet jeśli prowadzi to do ograniczenia zwrotu środków. Konsument, nie zaskarżając ograniczenia czasowego, zaakceptował je, a sąd odwoławczy nie może pogorszyć sytuacji banku.
Godne uwagi sformułowania
zasada skuteczności zasada równoważności nie można przypisać całkowitej bierności tego konsumenta ochrona konsumenta nie jest absolutna zasada powagi rzeczy osądzonej
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
A. Arabadjiev
prezes_izby
K. Jürimäe
prezes_izby
C. Lycourgos
prezes_izby
E. Regan
prezes_izby
S. Rodin
sprawozdawca
I. Jarukaitis
prezes_izby
M. Ilešič
sędzia
J.-C. Bonichot
sędzia
M. Safjan
sędzia
F. Biltgen
sędzia
P.G. Xuereb
sędzia
N. Piçarra
sędzia
L.S. Rossi
sędzia
A. Kumin
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w kontekście krajowych zasad proceduralnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących nieuczciwych warunków umownych i zwrotu nienależnych świadczeń."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych hiszpańskich zasad proceduralnych, ale jego zasady dotyczące zasady skuteczności i ochrony konsumenta mają szersze zastosowanie. Konieczność oceny, czy brak zaskarżenia wynika z bierności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawo UE chroni konsumentów przed nieuczciwymi praktykami bankowymi i jak zasady proceduralne mogą być przeszkodą w dochodzeniu praw. Jest to przykład konfliktu między prawem krajowym a unijnym.
“Czy bank może zatrzymać Twoje pieniądze przez nieuczciwą klauzulę, bo nie zdążyłeś się odwołać? TSUE odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI