C-866/19
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Najwyższy (Polska) dotyczył wykładni art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Sprawa rozpatrywana przez polski sąd dotyczyła ustalenia wysokości emerytury proporcjonalnej dla pracownika, który pracował w Polsce i w Niderlandach. Polski organ rentowy przyznał emeryturę, uwzględniając polskie okresy składkowe i nieskładkowe (w proporcji 1/3) oraz okresy ubezpieczenia z Niderlandów. Sąd Apelacyjny w Warszawie uznał, że wykładnia z wyroku Tomaszewska (C-440/09) dotycząca sumowania okresów dla nabycia prawa do emerytury ma zastosowanie również do obliczania jej wysokości. Sąd Najwyższy zadał pytanie prejudycjalne, czy okresy ubezpieczenia z innych państw członkowskich należy uwzględniać przy ustalaniu limitu okresów nieskładkowych w stosunku do składkowych, zarówno przy obliczaniu kwoty teoretycznej, jak i rzeczywistej emerytury. Trybunał Sprawiedliwości UE, powołując się na cel art. 48 TFUE i zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, orzekł, że przy obliczaniu teoretycznej kwoty świadczenia należy uwzględnić wszystkie okresy ubezpieczenia z różnych państw członkowskich, aby zapewnić pracownikowi maksymalną możliwą kwotę. Natomiast przy obliczaniu rzeczywistej kwoty świadczenia, stosuje się zasadę proporcjonalności, uwzględniając jedynie okresy ubezpieczenia ukończone zgodnie z ustawodawstwem państwa członkowskiego wypłacającego świadczenie. Tym samym, polskie przepisy dotyczące limitu okresów nieskładkowych stosuje się do okresów ubezpieczenia w Polsce, a okresy z Niderlandów nie wpływają na ten limit przy obliczaniu kwoty rzeczywistej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia przepisów UE dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie obliczania wysokości emerytury dla pracowników migrujących, w szczególności rozróżnienie między obliczaniem kwoty teoretycznej a rzeczywistej świadczenia.
Dotyczy specyficznego przypadku obliczania emerytury z uwzględnieniem okresów nieskładkowych i składkowych z różnych państw członkowskich, zgodnie z rozporządzeniem 883/2004.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 883/2004 należy interpretować w ten sposób, że właściwa instytucja powinna uwzględniać okresy ubezpieczenia z innych państw członkowskich przy ustalaniu limitu okresów nieskładkowych w stosunku do składkowych, zarówno przy obliczaniu teoretycznej kwoty świadczenia, jak i rzeczywistej kwoty świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przy obliczaniu teoretycznej kwoty świadczenia należy uwzględnić wszystkie okresy ubezpieczenia z różnych państw członkowskich, natomiast przy obliczaniu rzeczywistej kwoty świadczenia należy uwzględnić jedynie okresy ubezpieczenia z państwa członkowskiego wypłacającego świadczenie.
Uzasadnienie
Trybunał rozróżnił dwa etapy obliczania emerytury. Etap pierwszy (kwota teoretyczna) ma na celu maksymalizację świadczenia, dlatego uwzględnia wszystkie okresy ubezpieczenia z UE, zgodnie z celem art. 48 TFUE i zasadą sumowania okresów. Etap drugi (kwota rzeczywista) służy podziałowi obciążeń finansowych między państwa członkowskie proporcjonalnie do okresów ubezpieczenia w danym państwie, dlatego uwzględnia tylko okresy krajowe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| SC | osoba_fizyczna | skarżący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie | organ_krajowy | pozwany |
| rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd węgierski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (5)
Główne
Rozporządzenie 883/2004 art. 52 § 1 lit. b)
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Do celów określenia wymiaru, którego nie mogą przekraczać nieskładkowe okresy ubezpieczenia w stosunku do składkowych okresów ubezpieczenia zgodnie z ustawodawstwem krajowym, właściwa instytucja danego państwa członkowskiego powinna przy ustalaniu teoretycznej kwoty świadczenia uwzględnić wszystkie okresy ubezpieczenia, w tym okresy ubezpieczenia ukończone na podstawie ustawodawstwa innych państw członkowskich, natomiast ustalenia rzeczywistej kwoty świadczenia dokonuje się wyłącznie w odniesieniu do okresów ubezpieczenia ukończonych na podstawie ustawodawstwa danego państwa członkowskiego.
Pomocnicze
Rozporządzenie 1408/71 art. 45 § 1
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71
Okresy ubezpieczenia ukończone zgodnie z ustawodawstwem innego państwa członkowskiego powinny być uwzględniane przy ustalaniu prawa do świadczeń.
Rozporządzenie 1408/71 art. 46 § 2
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71
Określa zasady obliczania wysokości świadczenia, w tym kwoty teoretycznej i rzeczywistej.
Rozporządzenie 883/2004 art. 6
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Zasada sumowania okresów ubezpieczenia.
ustawa emerytalna art. 5 § 1 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Okresy nieskładkowe uwzględnia się przy obliczaniu wysokości emerytury w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada sumowania okresów ubezpieczenia z różnych państw członkowskich przy obliczaniu teoretycznej kwoty świadczenia, zgodnie z celem art. 48 TFUE i zasadą koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. • Rozróżnienie między etapem obliczania kwoty teoretycznej (sumowanie okresów) a etapem obliczania kwoty rzeczywistej (proporcjonalność do okresów krajowych) w celu zachowania integralności finansowej systemów krajowych.
Odrzucone argumenty
Argument organu rentowego, że wyrok Tomaszewska dotyczy tylko art. 45 rozporządzenia 1408/71 (obecnie art. 6 rozporządzenia 883/2004), a nie art. 46 (obecnie art. 52 rozporządzenia 883/2004), co zostało odrzucone przez Trybunał. • Argument organu rentowego, że polskie przepisy dotyczące limitu okresów nieskładkowych nie mogą być przekroczone przez uwzględnienie okresów z innych państw członkowskich przy obliczaniu kwoty rzeczywistej.
Godne uwagi sformułowania
celem rozporządzeń nr 1408/71 i nr 883/2004 jest zapewnienie koordynacji pomiędzy różnymi nadal istniejącymi systemami krajowymi • zasada sumowania okresów ubezpieczenia [...] zmierzającą do zapewnienia, by korzystanie z prawa do swobodnego przepływu nie skutkowało pozbawieniem pracowników korzyści wynikających z zabezpieczenia społecznego • obliczenie kwoty teoretycznej [...] ma zapewnić pracownikowi maksymalną kwotę teoretyczną, o jaką mógłby się ubiegać, gdyby wszystkie jego okresy ubezpieczenia zostały ukończone zgodnie z ustawodawstwem danego państwa członkowskiego • obliczenie kwoty rzeczywistej [...] ma na celu wyłącznie podzielenie odpowiednich obciążeń związanych ze świadczeniami pomiędzy instytucje odnośnych państw członkowskich proporcjonalnie do długości okresów ubezpieczenia ukończonych zgodnie z ustawodawstwem każdego z tych państw członkowskich.
Skład orzekający
A. Prechal
prezes
J. Passer
sędzia
F. Biltgen
sprawozdawca
L.S. Rossi
sędzia
N. Wahl
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów UE dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie obliczania wysokości emerytury dla pracowników migrujących, w szczególności rozróżnienie między obliczaniem kwoty teoretycznej a rzeczywistej świadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego przypadku obliczania emerytury z uwzględnieniem okresów nieskładkowych i składkowych z różnych państw członkowskich, zgodnie z rozporządzeniem 883/2004.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu obliczania emerytury dla osób, które pracowały w różnych krajach UE, co jest częstym problemem dla wielu obywateli. Wyjaśnia złożone zasady unijne w przystępny sposób.
“Emerytura z kilku krajów UE: Jak TSUE rozstrzygnął spór o sumowanie okresów ubezpieczenia?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny