C-846/19
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że usługi adwokata na rzecz ubezwłasnowolnionych osób pełnoletnich mogą być zwolnione z VAT, jeśli są ściśle związane z opieką społeczną i świadczone przez podmiot o charakterze społecznym, nawet jeśli adwokat dąży do zysku.
Sprawa dotyczyła opodatkowania VAT usług świadczonych przez luksemburskiego adwokata (EQ) w ramach ochrony ubezwłasnowolnionych osób pełnoletnich. Adwokat kwestionował decyzję organu podatkowego o naliczeniu VAT, argumentując, że jego usługi powinny być zwolnione jako związane z pomocą społeczną. Trybunał Sprawiedliwości UE rozstrzygnął, że takie usługi mogą być uznane za działalność gospodarczą, ale jednocześnie mogą korzystać ze zwolnienia z VAT, jeśli są ściśle związane z opieką społeczną i świadczone przez podmiot o charakterze społecznym. Kluczowe jest, aby państwo członkowskie nie przekroczyło swoich uprawnień dyskrecjonalnych, odmawiając takiego uznania.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów dyrektywy VAT w sprawie opodatkowania usług świadczonych przez adwokata (EQ) na rzecz ubezwłasnowolnionych osób pełnoletnich w Luksemburgu. EQ kwestionował decyzję luksemburskiego organu podatkowego o naliczeniu VAT od tych usług, twierdząc, że powinny być one zwolnione z VAT jako świadczenia ściśle związane z opieką i pomocą społeczną, dokonywane przez podmiot o charakterze społecznym. Sąd odsyłający zadał Trybunałowi Sprawiedliwości UE osiem pytań dotyczących m.in. definicji działalności gospodarczej, odpłatności usług w trójstronnym stosunku prawnym, zwolnień z VAT dla usług opieki społecznej oraz zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań. Trybunał orzekł, że usługi świadczone na rzecz ubezwłasnowolnionych osób pełnoletnich w celu zapewnienia im ochrony w ramach czynności cywilnoprawnych, nawet jeśli są powierzone przez organ sądowy i wynagradzane w sposób ryczałtowy lub zależny od sytuacji finansowej odbiorcy, mogą stanowić działalność gospodarczą, jeśli są świadczone odpłatnie i przynoszą stały dochód usługodawcy, a wysokość wynagrodzenia gwarantuje pokrycie kosztów działalności. Co do zwolnienia z VAT, Trybunał stwierdził, że takie usługi wchodzą w zakres pojęcia „świadczenia usług ściśle związanych z opieką i pomocą społeczną”. Kluczowe jest jednak, czy usługodawca (adwokat) może zostać uznany za „podmiot o charakterze społecznym”. Trybunał podkreślił, że choć ogólna kategoria adwokatów nie jest automatycznie uznawana za podmiot o charakterze społecznym, to w indywidualnych przypadkach adwokat świadczący takie usługi może uzyskać takie uznanie, jeśli państwo członkowskie nie przekroczyło swoich uprawnień dyskrecjonalnych, odmawiając mu tego statusu. W szczególności należy zbadać, czy działalność jest prowadzona w warunkach uzasadniających takie uznanie, nawet jeśli adwokat dąży do zysku, a wynagrodzenie jest ustalane pod kontrolą sądu i może być pokryte przez państwo. W kwestii zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, Trybunał uznał, że sama akceptacja przez organ podatkowy przez lata deklaracji VAT bez naliczania podatku od podobnych transakcji nie tworzy uzasadnionych oczekiwań, jeśli podatnik nie otrzymał precyzyjnych zapewnień. Ponadto, jeśli wynagrodzenie już zapłacone zawiera VAT, jego późniejsze pobranie przez organ podatkowy jest zgodne z zasadą neutralności podatkowej.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, usługi te mogą stanowić działalność gospodarczą, jeśli są świadczone odpłatnie, a usługodawca uzyskuje z tego tytułu stały dochód, a wysokość wynagrodzenia gwarantuje pokrycie kosztów działalności.
Uzasadnienie
Trybunał analizuje definicję działalności gospodarczej i odpłatnego świadczenia usług, biorąc pod uwagę specyfikę trójstronnego stosunku prawnego, możliwość pokrycia wynagrodzenia przez państwo oraz sposób ustalania wynagrodzenia. Stwierdza, że nawet w tych okolicznościach, jeśli usługi są świadczone odpłatnie i przynoszą stały dochód, a wynagrodzenie pokrywa koszty, można mówić o działalności gospodarczej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
EQ (w zakresie możliwości zwolnienia z VAT)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| EQ | osoba_fizyczna | skarżący |
| Administration de l’Enregistrement, des Domaines et de la TVA | organ_krajowy | pozwany |
| rząd luksemburski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (13)
Główne
Dyrektywa VAT art. 2 § 1 lit. c
Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Opodatkowaniu VAT podlegają odpłatne świadczenie usług na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze.
Dyrektywa VAT art. 9 § 1
Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Definicja podatnika i działalności gospodarczej, obejmującej wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym wykonywanie wolnych zawodów.
Dyrektywa VAT art. 132 § 1 lit. g
Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Zwolnienie z VAT świadczenia usług i dostawy towarów ściśle związanych z opieką i pomocą społeczną, dokonywane przez podmioty prawa publicznego lub inne podmioty uznane za podmioty o charakterze społecznym.
ustawa o VAT art. 44 § 1 lit. o
Ustawa o podatku od wartości dodanej (Luksemburg)
Zwolnienia z VAT obejmujące usługi ściśle związane z zabezpieczeniem społecznym, pomocą społeczną lub zdrowiem publicznym.
Pomocnicze
Dyrektywa VAT art. 25 § lit. c
Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Świadczenie usług może polegać na świadczeniu usług na podstawie nakazu wydanego przez organ władzy publicznej lub w jego imieniu lub z mocy prawa.
Dyrektywa VAT art. 73
Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną w zamian za świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej.
Dyrektywa VAT art. 131
Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Zwolnienia przewidziane w rozdziałach 2-9 stosuje się na warunkach ustalanych przez państwa członkowskie.
Dyrektywa VAT art. 133 § akapit pierwszy lit. a
Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Państwa członkowskie mogą uzależnić przyznanie zwolnień od warunku, że podmioty nie dążą systematycznie do osiągnięcia zysku, a ewentualne zyski są przeznaczane na kontynuację lub doskonalenie usług.
Dyrektywa VAT art. 134 § lit. a
Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Dostawa towarów ani świadczenie usług nie korzystają ze zwolnienia, gdy nie są niezbędne do dokonywania transakcji podlegających zwolnieniu.
ustawa o VAT art. 4 § 1
Ustawa o podatku od wartości dodanej (Luksemburg)
Definicja podatnika w prawie luksemburskim.
ustawa o VAT art. 5
Ustawa o podatku od wartości dodanej (Luksemburg)
Definicja działalności gospodarczej w prawie luksemburskim.
ustawa o VAT art. 15 § 1
Ustawa o podatku od wartości dodanej (Luksemburg)
Definicja świadczenia usług w prawie luksemburskim.
Rozporządzenie wielkoksiążęce z dnia 23 grudnia 1982 r. ustanawiające warunki wyznaczenia przedstawiciela sprawującego opiekę art. 3
Regulacje dotyczące wynagrodzenia przedstawiciela sprawującego opiekę nad ubezwłasnowolnionymi osobami pełnoletnimi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Usługi adwokata w ramach ochrony ubezwłasnowolnionych osób pełnoletnich są ściśle związane z opieką i pomocą społeczną. Adwokat może zostać uznany za podmiot o charakterze społecznym, nawet jeśli dąży do zysku, a państwo członkowskie nie może odmówić takiego uznania bez przekroczenia uprawnień dyskrecjonalnych. Zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań powinna chronić podatnika przed późniejszym naliczeniem VAT, jeśli organ podatkowy przez lata akceptował brak opodatkowania.
Odrzucone argumenty
Usługi adwokata w ramach ochrony ubezwłasnowolnionych osób pełnoletnich nie stanowią działalności gospodarczej podlegającej VAT. Adwokat nie może być uznany za podmiot o charakterze społecznym. Naliczanie VAT od transakcji, które przez lata nie były opodatkowane, narusza zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie »świadczenia usług i dostawy towarów ściśle związanych z opieką i pomocą społeczną« należy interpretować w sposób ścisły, ale zgodny z celami zwolnień i zasadą neutralności podatkowej. nie można wykluczyć, że adwokat świadczący takie usługi z zakresu opieki społecznej może zostać uznany [...] za podmiot o charakterze społecznym, przy czym jednak kwalifikacji takiej musi obowiązkowo dokonać organ sądowy wyłącznie wówczas, gdy dane państwo członkowskie, odmawiając takiej kwalifikacji, przekroczyło granice przysługujących mu w tym względzie uprawnień dyskrecjonalnych. sama akceptacja przez luksemburskie organy podatkowe [...] deklaracji VAT [...] nie oznacza, że organ ten udzielił precyzyjnych zapewnień [...] co do niestosowania VAT do tych transakcji, a zatem okoliczność ta nie mogła prowadzić do powstania po stronie tego podatnika uzasadnionych oczekiwań.
Skład orzekający
A. Prechal
sprawozdawca
A. Prechal
prezes izby
N. Wahl
sędzia
F. Biltgen
sędzia
L.S. Rossi
sędzia
J. Passer
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów VAT dotyczących zwolnień dla usług opieki społecznej, definicji działalności gospodarczej w specyficznych kontekstach (np. usługi świadczone na zlecenie organów sądowych) oraz stosowania zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań w kontekście zmian interpretacji przepisów podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Luksemburgu (prawo krajowe dotyczące uznawania podmiotów o charakterze społecznym) oraz wykładni przepisów UE, które mogą być różnie implementowane w poszczególnych państwach członkowskich. Konieczność analizy konkretnych okoliczności faktycznych w każdej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważne kwestie dotyczące opodatkowania VAT usług świadczonych w interesie publicznym, zwłaszcza przez zawody zaufania publicznego, jak adwokaci. Dotyka też kwestii ochrony praw podatników i ich uzasadnionych oczekiwań.
“Czy adwokat chroniący ubezwłasnowolnionych może być zwolniony z VAT? TSUE wyjaśnia.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę