C-83/19, C-127/19, C-195/19, C-291/19, C-355/19 i C-397/19

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2021-05-18

cjeuWysokatrybunal

Podsumowanie

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że przepisy rumuńskie dotyczące organizacji wymiaru sprawiedliwości, w tym utworzenie specjalnej sekcji prokuratury do spraw sędziów i prokuratorów oraz tymczasowe powoływanie na stanowiska kierownicze w inspekcji sądowej, muszą być zgodne z prawem UE, w szczególności z zasadą państwa prawnego i niezawisłością sądownictwa, a także z mechanizmem współpracy i weryfikacji ustanowionym dla Rumunii.

Sprawa dotyczyła zgodności rumuńskich przepisów prawnych z prawem Unii Europejskiej, w szczególności w zakresie organizacji wymiaru sprawiedliwości i walki z korupcją. Trybunał analizował przepisy dotyczące tymczasowego powoływania na stanowiska kierownicze w inspekcji sądowej oraz utworzenia specjalnej sekcji prokuratury (SIIJ) do prowadzenia dochodzeń w sprawach przestępstw popełnionych przez sędziów i prokuratorów. Kluczowe było ustalenie, czy te przepisy są zgodne z zasadą państwa prawnego, niezawisłością sądownictwa oraz mechanizmem współpracy i weryfikacji (MWiW) ustanowionym dla Rumunii. Trybunał stwierdził, że przepisy te muszą być zgodne z prawem UE, a ich zgodność zależy od spełnienia określonych gwarancji proceduralnych i merytorycznych, mających na celu zapobieganie naciskom politycznym i zapewnienie skutecznej ochrony prawnej.

W niniejszym wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpatrywał sześć wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonych przez rumuńskie sądy, dotyczących zgodności krajowych przepisów prawnych z prawem Unii. Sprawy te dotyczyły głównie reformy wymiaru sprawiedliwości i walki z korupcją w Rumunii, monitorowanych od 2007 r. w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji (MWiW) ustanowionego decyzją 2006/928. Trybunał analizował przepisy dotyczące tymczasowego powoływania na stanowiska kierownicze w inspekcji sądowej oraz utworzenia Specjalnej Sekcji ds. Badania Przestępstw w Sądzie (SIIJ) w ramach prokuratury, której powierzono wyłączną właściwość do prowadzenia dochodzeń w sprawach przestępstw popełnionych przez sędziów i prokuratorów. Kluczowe pytania dotyczyły charakteru prawnego i wiążącego charakteru MWiW oraz sprawozdań Komisji Europejskiej sporządzanych w jego ramach. Trybunał potwierdził, że decyzja 2006/928 i sprawozdania Komisji są aktami instytucji UE podlegającymi wykładni Trybunału. Stwierdził, że rumuńskie przepisy dotyczące organizacji wymiaru sprawiedliwości, w tym utworzenie SIIJ i tymczasowe powoływanie na stanowiska kierownicze w inspekcji sądowej, muszą być zgodne z prawem UE, w szczególności z zasadą państwa prawnego (art. 2 TUE) i wymogiem niezawisłości sądownictwa (art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE). Trybunał podkreślił, że takie przepisy nie mogą być wykorzystywane jako instrumenty nacisku politycznego na sędziów i prokuratorów ani nie mogą naruszać ich prawa do obrony. W przypadku braku odpowiednich gwarancji proceduralnych i merytorycznych, przepisy te mogą być sprzeczne z prawem UE. Trybunał rozstrzygnął również kwestię pierwszeństwa prawa UE nad prawem krajowym, w tym konstytucyjnym, stwierdzając, że sądy krajowe są zobowiązane do niestosowania przepisów krajowych sprzecznych z prawem UE.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (7)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja 2006/928 i sprawozdania Komisji są aktami instytucji UE podlegającymi wykładni Trybunału na podstawie art. 267 TFUE.

Uzasadnienie

Decyzja 2006/928 jest aktem przyjętym przez Komisję na podstawie aktu przystąpienia, a sprawozdania są aktami przyjętymi przez instytucję UE na podstawie prawa UE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

sądy odsyłające (udzielono odpowiedzi na pytania)

Przepisy (32)

Główne

TFUE art. 267

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TUE art. 2

Traktat o Unii Europejskiej

TUE art. 4 § 3

Traktat o Unii Europejskiej

TUE art. 9

Traktat o Unii Europejskiej

TUE art. 19 § 1

Traktat o Unii Europejskiej

Karta praw podstawowych art. 47

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

traktat o przystąpieniu art. 2

Traktat o przystąpieniu Republiki Bułgarii i Rumunii do Unii Europejskiej

akt przystąpienia art. 37

Akt dotyczący warunków przystąpienia Republiki Bułgarii i Rumunii oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej

akt przystąpienia art. 38

Akt dotyczący warunków przystąpienia Republiki Bułgarii i Rumunii oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej

Decyzja 2006/928

Decyzja Komisji 2006/928/WE

Pomocnicze

Konstytucja rumuńska art. 115 § 4

Konstytucja rumuńska

Konstytucja rumuńska art. 133 § 1

Konstytucja rumuńska

Konstytucja rumuńska art. 134

Konstytucja rumuńska

Konstytucja rumuńska art. 148 § 2-4

Konstytucja rumuńska

k.c. art. 1381 § 1

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 82 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 208

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 248 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.k. art. 539

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 541 § 1-2

Kodeks postępowania karnego

Ustawa nr 303/2004 art. 96

Ustawa nr 303/2004 o statusie sędziów i prokuratorów

Ustawa nr 303/2004 art. 99 § 1

Ustawa nr 303/2004 o statusie sędziów i prokuratorów

Ustawa nr 304/2004 art. 88 § 1