C-824/18
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że polskie przepisy ograniczające kontrolę sądową nad uchwałami Krajowej Rady Sądownictwa dotyczącymi powoływania sędziów Sądu Najwyższego naruszają prawo Unii Europejskiej, w szczególności zasadę państwa prawnego i prawo do skutecznej ochrony prawnej.
Sprawa dotyczyła zgodności polskich przepisów z prawem UE, które ograniczyły możliwość odwołania od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) w sprawie powoływania sędziów Sądu Najwyższego. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do TSUE z pytaniami, czy te przepisy, w tym te nakazujące umorzenie postępowań, naruszają zasadę państwa prawnego, prawo do skutecznej ochrony sądowej oraz zasadę lojalnej współpracy. TSUE uznał, że polskie przepisy ograniczające kontrolę sądową nad uchwałami KRS w sprawie nominacji sędziowskich do Sądu Najwyższego naruszają prawo UE, w tym zasadę państwa prawnego i prawo do skutecznej ochrony prawnej.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Naczelny Sąd Administracyjny w związku ze sporami dotyczącymi uchwał Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) w przedmiocie nieprzedstawienia kandydatów do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego. Sąd odsyłający podniósł wątpliwości co do zgodności z prawem Unii przepisów krajowych, które ograniczały skuteczność odwołań od uchwał KRS, a także wprowadzały umorzenie postępowań. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wielkiej izbie orzekł, że polskie przepisy, które pozbawiają sąd krajowy właściwości do orzekania w sprawach odwołań od uchwał KRS dotyczących powoływania sędziów Sądu Najwyższego, przewidują umorzenie postępowań i wykluczają możliwość ich ponownego wszczęcia, naruszają prawo Unii. TSUE stwierdził, że takie zmiany legislacyjne naruszają zasadę państwa prawnego, prawo do skutecznej ochrony sądowej oraz zasadę lojalnej współpracy. W szczególności, TSUE uznał, że polskie przepisy ograniczające kontrolę sądową nad uchwałami KRS w sprawie nominacji sędziowskich do Sądu Najwyższego naruszają prawo UE, w tym zasadę państwa prawnego i prawo do skutecznej ochrony prawnej. TSUE podkreślił, że państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii, a niezawisłość sędziowska jest kluczowym elementem tej ochrony. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa UE, sąd odsyłający jest zobowiązany do odstąpienia od stosowania przepisów krajowych, niezależnie od ich charakteru, i zastosowania wcześniej obowiązujących przepisów.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, polskie przepisy ograniczające kontrolę sądową nad uchwałami KRS dotyczącymi powoływania sędziów Sądu Najwyższego naruszają prawo Unii Europejskiej, w szczególności zasadę państwa prawnego i prawo do skutecznej ochrony prawnej.
Uzasadnienie
TSUE uznał, że polskie przepisy, które pozbawiają sąd krajowy właściwości do orzekania w sprawach odwołań od uchwał KRS dotyczących powoływania sędziów Sądu Najwyższego, przewidują umorzenie postępowań i wykluczają możliwość ich ponownego wszczęcia, naruszają prawo Unii. TSUE podkreślił, że państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii, a niezawisłość sędziowska jest kluczowym elementem tej ochrony. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa UE, sąd odsyłający jest zobowiązany do odstąpienia od stosowania przepisów krajowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
sąd odsyłający (uzyskał odpowiedź na pytania prejudycjalne)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.B. | osoba_fizyczna | skarżący |
| C.D. | osoba_fizyczna | skarżący |
| E.F. | osoba_fizyczna | skarżący |
| G.H. | osoba_fizyczna | skarżący |
| I.J. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Krajowa Rada Sądownictwa | organ_krajowy | pozwany |
| Prokurator Generalny | organ_krajowy | interwenient |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_krajowy | interwenient |
Przepisy (21)
Główne
TUE art. 2
Traktat o Unii Europejskiej
Podstawa wartości Unii Europejskiej, w tym państwa prawnego.
TUE art. 4 ust. 3
Traktat o Unii Europejskiej
Zasada lojalnej współpracy, która wymaga od państw członkowskich podejmowania wszelkich środków w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z prawa Unii i powstrzymywania się od działań zagrażających celom Unii.
TUE art. 19 ust. 1
Traktat o Unii Europejskiej
Obowiązek państw członkowskich ustanowienia środków niezbędnych do zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Procedura odesłania prejudycjalnego, która stanowi kluczowy element systemu sądowniczego UE, zapewniając jednolitą wykładnię prawa Unii.
Karta praw podstawowych art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu.
ustawa o KRS art. 44 ust. 1, 1a, 1b i 4
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Przepisy dotyczące odwołań od uchwał KRS w sprawach powoływania sędziów Sądu Najwyższego, które zostały uznane za niezgodne z prawem UE.
ustawa z dnia 26 kwietnia 2019 r. art. 3
Ustawa z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Przepis nakazujący umorzenie postępowań w sprawach odwołań od uchwał KRS dotyczących powoływania sędziów Sądu Najwyższego.
Pomocnicze
Dyrektywa 2000/78/WE art. 9 ust. 1
Dyrektywa Rady 2000/78/WE
Obowiązek zapewnienia dostępności procedur sądowych dla osób pokrzywdzonych naruszeniem zasady równego traktowania.
Konstytucja art. 45 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Konstytucja art. 60
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach.
Konstytucja art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Powoływanie sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS.
Konstytucja art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
Konstytucja art. 186 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rola KRS jako organu stojącego na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
Konstytucja art. 187
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skład KRS.
ustawa o KRS art. 3 ust. 1
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Kompetencje KRS.
ustawa o KRS art. 9a ust. 2
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Uwzględnianie potrzeby reprezentacji sędziów różnych rodzajów i szczebli sądów przy wyborze członków KRS.
ustawa o KRS art. 11a ust. 2
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Zgłaszanie kandydatów na członków KRS.
ustawa o KRS art. 37 ust. 1
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Rozpatrywanie i ocena kandydatów przez KRS.
ustawa o KRS art. 43 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Prawomocność uchwał KRS.
ustawa o Sądzie Najwyższym art. 30
Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym
Wiek przejścia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego.
nowa ustawa o Sądzie Najwyższym art. 37 i 111
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
Obniżenie wieku przejścia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polskie przepisy ograniczające kontrolę sądową nad uchwałami KRS w sprawie powoływania sędziów Sądu Najwyższego naruszają prawo UE. Naruszenie zasady państwa prawnego i prawa do skutecznej ochrony prawnej. Naruszenie zasady lojalnej współpracy. Sposób kreowania składu KRS budzi wątpliwości co do jej niezależności.
Odrzucone argumenty
Kwestia organizacji wymiaru sprawiedliwości leży w wyłącznej kompetencji państw członkowskich i nie podlega prawu UE. Pytania prejudycjalne stały się bezprzedmiotowe z uwagi na zmiany legislacyjne w Polsce.
Godne uwagi sformułowania
Zasada państwa prawnego stanowi podstawową cechę Unii Europejskiej. Skuteczna ochrona prawna jest kluczowym elementem państwa prawnego. Niezawisłość sędziowska jest integralnym elementem sądzenia. Państwa członkowskie mają obowiązek dotrzymywać zobowiązań wynikających z prawa Unii przy wykonywaniu swoich kompetencji. Przepisy krajowe nie mogą stanąć na przeszkodzie skorzystaniu przez sąd krajowy z uprawnienia do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym.
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
R. Silva de Lapuerta
wiceprezes
A. Prechal
sprawozdawca
M. Vilaras
sędzia
E. Regan
sędzia
M. Ilešič
sędzia
L. Bay Larsen
sędzia
A. Kumin
sędzia
N. Wahl
sędzia
D. Šváby
sędzia
S. Rodin
sędzia
F. Biltgen
sędzia
K. Jürimäe
sędzia
C. Lycourgos
sędzia
N. Jääskinen
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad państwa prawnego, skutecznej ochrony prawnej i niezależności sądownictwa w kontekście reform wymiaru sprawiedliwości w państwach członkowskich UE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce, ale jego zasady mogą być stosowane w innych państwach członkowskich w podobnych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad państwa prawnego i niezależności sądownictwa, co ma ogromne znaczenie dla obywateli i prawników. Jest to przykład konfliktu między prawem krajowym a prawem UE w kluczowym obszarze.
“TSUE: Polskie przepisy o powoływaniu sędziów naruszają prawo UE. Państwo prawne i niezawisłość sądów pod lupą.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę