C-821/21
Podsumowanie
Sprawa dotyczyła wykładni rozporządzeń Bruksela I bis i Rzym I w kontekście umowy konsumenckiej zawartej przez brytyjskiego konsumenta z hiszpańskim oddziałem brytyjskiej spółki, dotyczącej korzystania z nieruchomości turystycznych. Konsument pozwał spółkę oraz inne podmioty z tej samej grupy, twierdząc, że umowa jest nieważna. Sąd odsyłający miał wątpliwości co do jurysdykcji sądów hiszpańskich, prawa właściwego oraz interpretacji pojęć takich jak 'kontrahent' i 'miejsce zamieszkania' w kontekście grupy spółek. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że przepisy dotyczące jurysdykcji w sprawach konsumenckich (art. 18 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis) odnoszą się wyłącznie do bezpośredniego kontrahenta konsumenta, a nie do innych spółek z tej samej grupy, nawet jeśli mają one siedzibę w państwie członkowskim konsumenta. Wyjaśniono również, że definicje miejsca zamieszkania spółki (art. 63 rozporządzenia Bruksela I bis) są autonomiczne i nie ograniczają wyboru jurysdykcji przez konsumenta. W kwestii prawa właściwego, TSUE potwierdził, że klauzula wyboru prawa w umowie konsumenckiej jest ważna, jeśli nie wprowadza konsumenta w błąd co do przysługującej mu ochrony na mocy prawa państwa jego miejsca zamieszkania. Ponadto, przepisy ochronne dla konsumentów (art. 6 ust. 1 rozporządzenia Rzym I) mają pierwszeństwo i mogą być stosowane przez obie strony umowy, niezależnie od tego, czy prawo wybrane w umowie byłoby korzystniejsze dla przedsiębiorcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów rozporządzeń Bruksela I bis i Rzym I w sprawach konsumenckich, w szczególności dotyczących jurysdykcji, pojęcia 'kontrahenta', miejsca zamieszkania spółki, wyboru prawa właściwego oraz ochrony konsumenta.
Orzeczenie dotyczy wykładni prawa Unii Europejskiej, które ma bezpośrednie zastosowanie w państwach członkowskich. Konkretne zastosowanie może zależeć od specyfiki danej umowy i przepisów krajowych.
Zagadnienia prawne (4)
Jak należy interpretować pojęcie 'kontrahent' w art. 18 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis w kontekście umów konsumenckich, w szczególności czy obejmuje ono inne podmioty z grupy kapitałowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie 'kontrahent' obejmuje wyłącznie osobę fizyczną lub prawną będącą stroną danej umowy i nie obejmuje innych osób niezwiązanych z tą umową, nawet jeśli są powiązane z tą osobą.
Uzasadnienie
Przepisy jurysdykcyjne w sprawach konsumenckich (art. 17-19 rozporządzenia Bruksela I bis) odnoszą się wyraźnie do umowy między konsumentem a jego kontrahentem. Celem tych przepisów jest ochrona konsumenta jako strony słabszej, co wymaga przewidywalności jurysdykcji, a uwzględnianie innych spółek z grupy naruszałoby tę zasadę.
Czy ustalenie miejsca zamieszkania 'kontrahenta' zgodnie z art. 63 rozporządzenia Bruksela I bis ogranicza wybór jurysdykcji konsumenta, i jak należy interpretować definicje siedziby w tym przepisie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ustalenie miejsca zamieszkania 'kontrahenta' zgodnie z art. 63 rozporządzenia Bruksela I bis nie ogranicza wyboru jurysdykcji konsumenta. Wyjaśnienia dotyczące 'siedziby statutowej' w art. 63 ust. 2 stanowią autonomiczne definicje.
Uzasadnienie
Art. 63 rozporządzenia Bruksela I bis ustanawia autonomiczne kryteria ustalania siedziby spółek (statutowa, główny organ zarządzający, główne przedsiębiorstwo), między którymi konsument może wybierać. Wyjaśnienia w ust. 2 są autonomicznymi definicjami, a nie domniemaniami, co zapewnia przejrzystość i jednolite stosowanie przepisów.
Czy art. 3 rozporządzenia Rzym I stoi na przeszkodzie ważności klauzuli wyboru prawa właściwego zawartej w ogólnych warunkach umowy lub w odrębnym dokumencie, do którego umowa odsyła?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 3 rozporządzenia Rzym I nie stoi na przeszkodzie takiej klauzuli, pod warunkiem, że informuje ona konsumenta o jego ochronie wynikającej z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa państwa jego miejsca zwykłego pobytu.
Uzasadnienie
Chociaż strony mogą wybrać prawo właściwe, konsument jest chroniony przez bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa państwa jego miejsca zamieszkania (art. 6 ust. 2 Rzym I). Klauzula wyboru prawa jest ważna, jeśli nie wprowadza konsumenta w błąd co do tej ochrony.
Czy w przypadku umów konsumenckich, art. 6 ust. 1 rozporządzenia Rzym I może być stosowany przez obie strony umowy, i czy prawo ustalone na jego podstawie ma pierwszeństwo przed prawem korzystniejszym dla konsumenta wynikającym z art. 3 i 4?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 6 ust. 1 rozporządzenia Rzym I może być stosowany przez obie strony umowy, w tym przedsiębiorcę. Prawo ustalone na jego podstawie ma pierwszeństwo, nawet jeśli prawo wynikające z art. 3 i 4 byłoby korzystniejsze dla konsumenta.
Uzasadnienie
Art. 6 Rzym I ma charakter szczególny i wyczerpujący. Jego celem jest ochrona konsumenta, a prawo państwa jego miejsca zamieszkania jest uznawane za zapewniające odpowiednią ochronę. Odstępstwo od tej zasady na rzecz innego, potencjalnie korzystniejszego prawa, naruszyłoby przewidywalność i pewność prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| NM | osoba_fizyczna | skarżący |
| Club La Costa (UK) plc, sucursal en España | spolka | pozwany |
| CLC Resort Management Ltd | spolka | pozwany |
| Midmark 2 Ltd | spolka | pozwany |
| CLC Resort Development Ltd | spolka | pozwany |
| European Resorts & Hotels SL | spolka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
Rozporządzenie Bruksela I bis art. 18 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012
Pojęcie 'kontrahent' obejmuje wyłącznie bezpośredniego kontrahenta konsumenta, a nie inne podmioty z grupy kapitałowej. Jurysdykcja konsumenta nie może być rozszerzana na inne spółki z grupy.
Rozporządzenie Bruksela I bis art. 63 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012
Kryteria ustalania siedziby spółki (statutowa, główny organ zarządzający, główne przedsiębiorstwo) są autonomiczne i konsument może wybierać spośród nich.
Rozporządzenie Bruksela I bis art. 63 § 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012
Wyjaśnienia dotyczące 'siedziby statutowej' dla Irlandii, Cypru i Zjednoczonego Królestwa (registered office, place of incorporation, miejsce utworzenia) stanowią autonomiczne definicje.
Rozporządzenie Rzym I art. 3 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008
Umowa podlega prawu wybranemu przez strony, ale wybór musi być wyraźny lub jednoznacznie wynikać z umowy/okoliczności.
Rozporządzenie Rzym I art. 6 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008
Umowa konsumencka podlega prawu państwa, w którym konsument ma miejsce zwykłego pobytu, jeśli przedsiębiorca prowadzi działalność w tym państwie lub kieruje ją do tego państwa.
Rozporządzenie Rzym I art. 6 § 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008
Wybór prawa właściwego w umowie konsumenckiej nie może pozbawić konsumenta ochrony wynikającej z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa państwa jego miejsca zwykłego pobytu.
Pomocnicze
Rozporządzenie Rzym I art. 6 § 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008
Jeśli warunki z art. 6 ust. 1 nie są spełnione, prawo właściwe ustala się zgodnie z art. 3 i 4.
Dyrektywa o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Warunki umowy nieuzgodnione indywidualnie, stojące w sprzeczności z dobrymi obyczajami, powodujące znaczącą nierównowagę praw i obowiązków ze szkodą dla konsumenta, są nieuczciwe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja pojęcia 'kontrahent' ograniczona do bezpośredniego stronnika umowy, zgodnie z celem ochrony konsumenta i zapewnienia przewidywalności jurysdykcji. • Autonomiczne definicje siedziby spółki w rozporządzeniu Bruksela I bis nie ograniczają wyboru jurysdykcji konsumenta. • Ważność klauzuli wyboru prawa w umowie konsumenckiej, pod warunkiem informowania o ochronie wynikającej z prawa państwa konsumenta. • Pierwszeństwo przepisów ochronnych dla konsumentów (art. 6 Rzym I) niezależnie od tego, czy prawo wybrane w umowie byłoby korzystniejsze dla przedsiębiorcy.
Odrzucone argumenty
Rozszerzenie pojęcia 'kontrahenta' na inne spółki z grupy kapitałowej w celu umożliwienia konsumentowi wyboru jurysdykcji. • Traktowanie definicji siedziby spółki jako domniemania faktycznego, które można obalić dowodem przeciwnym. • Nieważność klauzuli wyboru prawa, jeśli nie została indywidualnie negocjowana, nawet jeśli odsyła do prawa państwa konsumenta. • Możliwość odstąpienia od art. 6 Rzym I na rzecz innego prawa, które byłoby korzystniejsze dla konsumenta.
Godne uwagi sformułowania
konsument jako strona uznawana za stronę gospodarczo słabszą i prawnie mniej doświadczoną • przepisy jurysdykcyjne w sprawach dotyczących umów z udziałem konsumentów [...] należy bezwzględnie interpretować ściśle i nie można wykraczać poza przypadki w nich przewidziane • pojęcia użyte w rozporządzeniu Bruksela I bis [...] należy interpretować w sposób autonomiczny • zasada pewności prawa w stosunkach umownych z udziałem konsumentów
Skład orzekający
M.L. Arastey Sahún
prezes izby
F. Biltgen
sprawozdawca
J. Passer
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów rozporządzeń Bruksela I bis i Rzym I w sprawach konsumenckich, w szczególności dotyczących jurysdykcji, pojęcia 'kontrahenta', miejsca zamieszkania spółki, wyboru prawa właściwego oraz ochrony konsumenta."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy wykładni prawa Unii Europejskiej, które ma bezpośrednie zastosowanie w państwach członkowskich. Konkretne zastosowanie może zależeć od specyfiki danej umowy i przepisów krajowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia kluczowe kwestie jurysdykcji i prawa właściwego w umowach konsumenckich, co jest niezwykle istotne dla prawników praktyków i konsumentów w całej UE. Wyjaśnia granice ochrony konsumenta i zasady stosowania prawa UE.
“Czy Twoja umowa z zagraniczną firmą jest bezpieczna? TSUE wyjaśnia, gdzie Cię pozwać i jakie prawo obowiązuje.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny