C-791/19

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2021-07-15

cjeuprawo_ue_ogolnepanstwo_prawnePrzełomowetrybunal

niezawisłość sędziowskapaństwo prawneskuteczna ochrona prawnapostępowanie dyscyplinarnesąd najwyższypraworządnośćTSUEPolskaprawo UE

Podsumowanie

Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, że Polska naruszyła prawo Unii Europejskiej poprzez reformy sądownictwa, które podważyły niezawisłość sędziowską i ograniczyły prawo sądów do zwracania się do Trybunału z pytaniami prejudycjalnymi.

Komisja Europejska wniosła skargę przeciwko Polsce, zarzucając naruszenie art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE oraz art. 267 TFUE w związku z reformami polskiego sądownictwa. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że Polska uchybiła zobowiązaniom, nie zapewniając niezależności i bezstronności Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, dopuszczając możliwość dyscyplinowania sędziów za treść orzeczeń, przyznając dyskrecjonalne uprawnienia w wyznaczaniu sądów dyscyplinarnych, nie gwarantując rozpoznania spraw w rozsądnym terminie i prawa do obrony, a także ograniczając prawo sądów do zadawania pytań prejudycjalnych. W konsekwencji Polska została obciążona kosztami postępowania.

Skarga Komisji Europejskiej przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej dotyczyła naruszenia prawa Unii Europejskiej w związku z reformami polskiego sądownictwa, które miały podważać niezawisłość sędziowską i prawo do skutecznej ochrony prawnej. Komisja zarzuciła Polsce naruszenie art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE oraz art. 267 TFUE. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, orzekając w wielkiej izbie, stwierdził, że Polska uchybiła zobowiązaniom. W szczególności Trybunał uznał, że: 1. Polska nie zapewniła niezależności i bezstronności Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, która kontroluje decyzje w sprawach dyscyplinarnych sędziów. 2. Dopuszczono, aby treść orzeczeń sądowych mogła być kwalifikowana jako przewinienie dyscyplinarne, co narusza zasadę niezawisłości sędziowskiej. 3. Przyznano Prezesowi kierującemu pracą Izby Dyscyplinarnej prawo do dyskrecjonalnego wyznaczania właściwego sądu dyscyplinarnego, co narusza wymóg sądu ustanowionego na mocy ustawy. 4. Nie zapewniono rozpoznania spraw dyscyplinarnych w rozsądnym terminie, a także naruszono prawo do obrony sędziów poprzez przepisy dotyczące wyznaczenia obrońcy i prowadzenia postępowania mimo nieobecności stron. 5. Dopuszczono, aby prawo sądów do kierowania do Trybunału wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym było ograniczone przez możliwość wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, co narusza art. 267 TFUE. Trybunał podkreślił, że niezawisłość sędziowska jest fundamentalną wartością państwa prawnego i warunkiem skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii. Stwierdził, że polskie przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, w szczególności w kontekście utworzenia Izby Dyscyplinarnej i sposobu powoływania jej członków, budzą uzasadnione wątpliwości co do ich niezawisłości i bezstronności. W konsekwencji Rzeczpospolita Polska została obciążona kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism

Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Tak, polskie przepisy dotyczące systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, w tym utworzenie Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, naruszają wymogi niezawisłości i bezstronności wynikające z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że kontekst utworzenia Izby Dyscyplinarnej, jej cechy oraz sposób powoływania sędziów mogą wzbudzać uzasadnione wątpliwości co do jej niezawisłości i bezstronności, co podważa zaufanie do sądownictwa i osłabia wartość państwa prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_uchybienie

Strona wygrywająca

Komisja Europejska

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Komisja Europejska	instytucja_ue	skarżąca
Królestwo Belgii	panstwo_czlonkowskie	interwenient
Królestwo Danii	panstwo_czlonkowskie	interwenient
Królestwo Niderlandów	panstwo_czlonkowskie	interwenient
Republika Finlandii	panstwo_czlonkowskie	interwenient
Królestwo Szwecji	panstwo_czlonkowskie	interwenient
Rzeczpospolita Polska	panstwo_czlonkowskie	pozwana

Przepisy (25)

Główne

TUE art. 19 § 1

Traktat o Unii Europejskiej

TFUE art. 267

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Karta praw podstawowych art. 47

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Pomocnicze

TUE art. 2

Traktat o Unii Europejskiej

Karta praw podstawowych art. 48

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Konstytucja art. 179

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 187

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

nowa ustawa o SN art. 3 § 5

Ustawa o Sądzie Najwyższym

nowa ustawa o SN art. 6

Ustawa o Sądzie Najwyższym

nowa ustawa o SN art. 7 § 3 i 4

Ustawa o Sądzie Najwyższym

nowa ustawa o SN art. 20

Ustawa o Sądzie Najwyższym

nowa ustawa o SN art. 27 § 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

nowa ustawa o SN art. 35 § 2

Ustawa o Sądzie Najwyższym

nowa ustawa o SN art. 73 § 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

nowa ustawa o SN art. 97 § 1 i 3

Ustawa o Sądzie Najwyższym

nowa ustawa o SN art. 131

Ustawa o Sądzie Najwyższym

p.u.s.p. art. 107 § 1