C-770/24

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2026-03-19
cjeutransporttransport kolejowyWysokatrybunal
transport kolejowyzarządca infrastrukturyopłaty za dostępniezależnośćprawo UEdyrektywa 2012/34/UEniemieckie prawoprzewozy pasażerskiekonkurencyjność

Podsumowanie

Trybunał orzekł, że niemieckie przepisy dotyczące ustalania opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej w sektorze regionalnych przewozów pasażerskich naruszają unijną zasadę niezależności zarządców infrastruktury.

Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 2012/34/UE w kontekście niemieckich przepisów regulujących opłaty za dostęp do infrastruktury kolejowej. Sąd odsyłający z Niemiec pytał, czy przepisy te, nakładające na zarządców obowiązek obliczania opłat za regionalne przewozy pasażerskie za pomocą sztywnego wzoru matematycznego, są zgodne z zasadą niezależności zarządców infrastruktury. Trybunał uznał, że takie uregulowanie pozbawia zarządców niezbędnej swobody decyzyjnej, naruszając tym samym unijne prawo.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 4 ust. 2 i art. 29 ust. 1 dyrektywy 2012/34/UE w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego. Sprawa wyłoniła się z konfliktu między niemieckimi zarządcami infrastruktury kolejowej (DB InfraGO AG i DB RegioNetz Infrastruktur GmbH) a Republiką Federalną Niemiec, dotyczącym wysokości opłat za dostęp do sieci kolejowej. Niemieckie przepisy, w szczególności § 37 ust. 2 ERegG i § 5 RegG, nakładały na zarządców obowiązek obliczania opłat za regionalne kolejowe przewozy pasażerskie (RKPP) poprzez pomnożenie średnich opłat z okresu bazowego (2020/2021) przez stałą roczną stopę wzrostu (1,8%). Sąd odsyłający (Verwaltungsgericht Köln) powziął wątpliwość, czy takie sztywne uregulowanie, niepozostawiające zarządcy infrastruktury żadnej swobody decyzyjnej w zakresie ustalania opłat, jest zgodne z zasadą niezależności zarządcy infrastruktury, przewidzianą w dyrektywie. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, analizując przepisy dyrektywy, w tym art. 4 ust. 2, 7a, 8, 29, 30, 31, 32 i 33, a także orzecznictwo dotyczące niezależności zarządców infrastruktury, stwierdził, że system opłat powinien zapewniać zarządcy pewien zakres uznania jako instrumentu zarządzania. Stwierdzono, że niemieckie przepisy, narzucając sztywny wzór matematyczny, pozbawiają zarządców tej niezbędnej swobody, uniemożliwiając im optymalizację wykorzystania infrastruktury, zachęcanie do inwestycji czy zmniejszanie kosztów. Trybunał uznał, że nawet fakt finansowania sektora RKPP ze środków publicznych nie stanowi podstawy do odstąpienia od zasady niezależności zarządcy. W konsekwencji, Trybunał orzekł, że niemieckie przepisy stoją na przeszkodzie art. 4 ust. 2 i art. 29 ust. 1 dyrektywy 2012/34/UE. Wniosek o ograniczenie w czasie skutków wyroku został oddalony z powodu braku wykazania prawdopodobieństwa zaistnienia poważnych trudności gospodarczych.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy krajowe nakładające na zarządcę infrastruktury kolejowej obowiązek obliczania wysokości opłat mających zastosowanie w sektorze regionalnych kolejowych przewozów pasażerskich za pomocą wzoru matematycznego stanowiącego iloczyn kwoty średnich opłat pobieranych w okresie odniesienia i określonej ustawowo stałej rocznej stopy wzrostu, stoją na przeszkodzie art. 4 ust. 2 i art. 29 ust. 1 dyrektywy 2012/34/UE.

Uzasadnienie

Zasada niezależności zarządcy infrastruktury kolejowej, określona w dyrektywie 2012/34/UE, wymaga, aby zarządca posiadał pewien zakres swobody decyzyjnej przy ustalaniu wysokości opłat, co pozwala mu na wykorzystanie tego jako instrumentu zarządzania. Sztywne narzucenie wzoru matematycznego pozbawia zarządcę tej swobody, uniemożliwiając mu optymalizację wykorzystania infrastruktury, zachęcanie do inwestycji czy zmniejszanie kosztów. Fakt finansowania sektora z środków publicznych nie zwalnia z obowiązku przestrzegania tej zasady.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

zarządca infrastruktury (w zakresie zasady)

Strony

NazwaTypRola
DB InfraGO AGspolkaskarżący
DB RegioNetz Infrastruktur GmbHspolkaskarżący
Bundesrepublik Deutschlandpanstwo_czlonkowskiepozwany
DB Fernverkehr AGspolkaudział
DB Cargo AGspolkaudział
Land Berlinorgan_krajowyudział
Bayerische Eisenbahngesellschaft mbHorgan_krajowyudział
Zweckverband Nahverkehr Westfalen-Lippeorgan_krajowyudział
Land Brandenburgorgan_krajowyudział
Land Baden-Württembergorgan_krajowyudział
Land Sachsen-Anhaltorgan_krajowyudział
BBL Logistik GmbHspolkaudział
boxXpress.de GmbHspolkaudział
DeltaRail GmbHspolkaudział
Eisenbahngesellschaft Potsdam mbHspolkaudział
Havelländische Eisenbahn AGspolkaudział
HSL Logistik GmbHspolkaudział
Hupac Intermodal SAspolkaudział
ITL Eisenbahngesellschaft mbHspolkaudział
Lineas NVspolkaudział
METRANS Rail (Deutschland) GmbHspolkaudział
Rheincargo GmbH & Co. KGspolkaudział
SBB Cargo Deutschland GmbHspolkaudział
TX Logistik AGspolkaudział
Verkehrsbetriebe Peine-Salzgitter GmbHspolkaudział
FlixTrain GmbHspolkaudział
Zweckverband go.Rheinlandorgan_krajowyudział
RDC Autozug Sylt GmbHspolkaudział
BTE BahnTouristikExpress GmbHspolkaudział
Królestwo Norwegiipanstwo_czlonkowskieinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (12)

Główne

Dyrektywa 2012/34/UE art. 4 § ust. 2

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE

Zarządca infrastruktury odpowiada za zarządzanie, administrację i kontrolę wewnętrzną, przy jednoczesnym przestrzeganiu ram oraz szczególnych zasad pobierania opłat i dokonywania alokacji, ustalonych przez państwa członkowskie.

Dyrektywa 2012/34/UE art. 7a § ust. 1 i 2 lit. a)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE

Państwa członkowskie zapewniają, aby zarządca infrastruktury miał organizacyjną i decyzyjną niezależność w odniesieniu do funkcji podstawowych, a przedsiębiorstwo kolejowe ani inny podmiot prawny nie wywierały na niego decydującego wpływu.

Dyrektywa 2012/34/UE art. 29 § ust. 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE

Państwa członkowskie ustalają ramy pobierania opłat, nie naruszając niezależności zarządzania. Zarządca infrastruktury wyznacza i pobiera opłatę zgodnie z ramami i zasadami.

Dyrektywa 2012/34/UE art. 31 § ust. 3

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE

Opłaty za minimalny pakiet dostępu i za dostęp do infrastruktury łączącej obiekty infrastruktury usługowej ustala się po koszcie, który jest bezpośrednio ponoszony jako rezultat przejazdu pociągu.

ERegG art. 36 § ust. 2

Eisenbahnregulierungsgesetz

Obowiązek sprawdzenia możliwości wprowadzenia podwyżek opłat i badania par usług transportowych lub segmentów rynku.

ERegG art. 37 § ust. 1 i 2

Eisenbahnregulierungsgesetz

Ustalanie wysokości opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej dla regionalnych publicznych przewozów pasażerskich, bazujące na średnich opłatach z okresu bazowego i stopie wzrostu.

ERegG art. 45 § ust. 1

Eisenbahnregulierungsgesetz

Organ regulacyjny zatwierdza opłaty pobierane przez zarządcę dróg kolejowych.

Pomocnicze

Dyrektywa 2012/34/UE art. 8 § ust. 2 i 4

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE

Państwa członkowskie mogą zapewnić zarządcy infrastruktury finansowanie, w tym ze środków publicznych, aby zapewnić mu równowagę finansową.

Dyrektywa 2012/34/UE art. 30 § ust. 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE

Zarządcy infrastruktury otrzymują zachęty do zmniejszania kosztów zapewniania infrastruktury i poziomu opłat za dostęp.

Dyrektywa 2012/34/UE art. 32 § ust. 1 i 3

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE

Państwo członkowskie może dokonywać podwyżek opłat w celu odzyskania całości kosztów, a zarządca może ustalać wyższe opłaty na podstawie długookresowych kosztów projektów inwestycyjnych.

Dyrektywa 2012/34/UE art. 33 § ust. 3

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE

Zarządcy infrastruktury mogą wprowadzać systemy ulg w celu zachęcenia do rozwijania nowych usług kolejowych lub korzystania z linii o znacznym stopniu niepełnego wykorzystania.

RegG art. 5 § ust. 1-3 i 10

Gesetz zur Regionalisierung des öffentlichen Personennahverkehrs

Finansowanie lokalnego publicznego transportu pasażerskiego ze środków federacji i krajów związkowych, w tym dynamika wzrostu opłat infrastrukturalnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niemieckie przepisy nakładające na zarządcę infrastruktury obowiązek obliczania opłat za RKPP za pomocą sztywnego wzoru matematycznego pozbawiają go niezbędnej swobody decyzyjnej, naruszając tym samym zasadę niezależności zarządzania. Niezależność zarządcy infrastruktury jest kluczowa dla optymalizacji wykorzystania infrastruktury, zachęcania do inwestycji i zmniejszania kosztów. Fakt finansowania sektora RKPP ze środków publicznych nie usprawiedliwia odstąpienia od zasady niezależności zarządcy.

Odrzucone argumenty

Zarządca infrastruktury posiada pewien zakres swobody poprzez możliwość tworzenia dodatkowych podsegmentów rynkowych, wpływania na wartość średnich opłat w okresie odniesienia oraz elastycznego ustalania opłat w innych sektorach (DKPP, KPT). Działalność w sektorze RKPP jest finansowana głównie lub wyłącznie ze środków publicznych, co uzasadnia ograniczenie swobody zarządcy.

Godne uwagi sformułowania

zarządca infrastruktury odpowiada za zarządzanie, administrację i kontrolę wewnętrzną, przy jednoczesnym przestrzeganiu ram oraz szczególnych zasad pobierania opłat i dokonywania alokacji, ustalonych przez państwa członkowskie zarządca infrastruktury posiada organizacyjną i decyzyjną niezależność w odniesieniu do funkcji podstawowych państwa członkowskie ustalają ramy pobierania opłat, nie naruszając niezależności zarządzania to do zarządcy infrastruktury kolejowej należy ustalanie i pobieranie opłat za korzystanie z tej infrastruktury zarządca infrastruktury powinien korzystać, w ramach zdefiniowanego przez państwa członkowskie systemu pobierania opłat, z pewnego zakresu uznania przy wyznaczaniu wysokości opłat w sposób, który pozwala mu na wykorzystanie tego jako instrumentu zarządzania regulowanie krajowe, które ogranicza wykonywanie jego kompetencji do określania konkretnej opoty w każdym szczególnym przypadku, na podstawie formuły ustanowionej uprzednio w zarządzeniu ministerialnym, nie jest zgodne z wymogiem niezależności zarządzania zarządcy infrastruktury kolejowej

Skład orzekający

I. Jarukaitis

prezes izby

M. Condinanzi

sędzia

N. Jääskinen

sędzia

R. Frendo

sędzia

A. Kornezov

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej w kontekście zasady niezależności zarządców infrastruktury wynikającej z prawa UE."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki niemieckich przepisów dotyczących opłat za regionalne przewozy pasażerskie, ale zasada niezależności zarządcy ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej zasady prawa UE - niezależności zarządców infrastruktury - w kluczowym sektorze transportu. Pokazuje, jak przepisy krajowe mogą kolidować z prawem unijnym, co jest istotne dla praktyków prawa i decydentów.

Niemieckie opłaty kolejowe naruszyły prawo UE: zarządcy infrastruktury muszą mieć swobodę w ustalaniu cen.

Sektor

transport kolejowy

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę