C-767/24
Podsumowanie
TSUE orzekł, że polskie prawo nie może interpretować oświadczenia konsumenta o potrąceniu jako dorozumianego zrzeczenia się zarzutu przedawnienia, jeśli stoi to w sprzeczności z ochroną konsumenta wynikającą z dyrektywy 93/13.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 93/13 w kontekście polskiego prawa cywilnego. Sąd Okręgowy w Warszawie zapytał TSUE, czy polskie orzecznictwo, zgodnie z którym złożenie przez konsumenta oświadczenia o potrąceniu swojej wierzytelności z wierzytelnością banku jest równoznaczne ze zrzeczeniem się zarzutu przedawnienia, jest zgodne z prawem UE. TSUE uznał, że takie orzecznictwo może naruszać zasadę skuteczności i ochronę konsumenta, jeśli uniemożliwia lub zniechęca konsumenta do skorzystania z zarzutu przedawnienia.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Okręgowy w Warszawie w związku ze sporem między mBankiem a konsumentką ML. Sprawa dotyczyła powództwa banku o zwrot kapitału kredytu hipotecznego, który został uznany za nieważny z powodu nieuczciwych warunków. Konsumentka podniosła zarzut przedawnienia, ale jednocześnie złożyła oświadczenie o potrąceniu swojej wierzytelności z wierzytelnością banku. Polskie orzecznictwo uznawało takie oświadczenie za dorozumiane zrzeczenie się zarzutu przedawnienia. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy takie podejście jest zgodne z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 i zasadą skuteczności. TSUE uznał pytanie za dopuszczalne, mimo prób jego zakwestionowania przez strony. W swojej odpowiedzi Trybunał stwierdził, że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, które automatycznie traktuje oświadczenie o potrąceniu jako zrzeczenie się zarzutu przedawnienia. TSUE podkreślił, że takie podejście może zniechęcać konsumentów do korzystania z przysługujących im praw i podważać cel dyrektywy, jakim jest ochrona konsumentów. Sąd krajowy powinien zbadać, czy konsument świadomie zrzekł się zarzutu przedawnienia, a nie opierać się wyłącznie na domniemaniu wynikającym z orzecznictwa. Nawet obecność profesjonalnego pełnomocnika po stronie konsumenta nie zwalnia sądu z obowiązku zapewnienia skutecznej ochrony prawnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Takie orzecznictwo jest niezgodne z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 i zasadą skuteczności, ponieważ może zniechęcać konsumentów do korzystania z przysługujących im praw i podważać cel dyrektywy.
Uzasadnienie
TSUE stwierdził, że automatyczne uznawanie oświadczenia o potrąceniu za zrzeczenie się zarzutu przedawnienia ogranicza możliwość konsumenta do skorzystania z ochrony prawnej i może zniechęcać do dochodzenia swoich praw. Sąd krajowy musi zbadać, czy konsument świadomie zrzekł się zarzutu przedawnienia, a nie opierać się wyłącznie na domniemaniu wynikającym z orzecznictwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsument (ML)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| mBank S.A. | spolka | skarżący |
| ML | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rzeczpospolita Polska | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki mające na celu zapobieganie dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez przedsiębiorców z konsumentami.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwe warunki w umowach nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywać strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą lub mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.c. art. 117 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Po upływie terminu przedawnienia można uchylić się od zaspokojenia roszczenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia.
k.c. art. 118
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Określa terminy przedawnienia (np. trzy lata dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą).
k.c. art. 123 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Przerwanie biegu przedawnienia przez czynność przed sądem lub uznanie roszczenia.
k.c. art. 385 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).
k.c. art. 405
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Obowiązek wydania lub zwrotu wartości nienależnego świadczenia (bezpodstawne wzbogacenie).
k.c. art. 410
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu do świadczeń nienależnych.
k.c. art. 498
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Warunki potrącenia wierzytelności.
k.c. art. 499
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Sposób dokonania potrącenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polskie orzecznictwo dotyczące potrącenia jako zrzeczenia się zarzutu przedawnienia narusza zasadę skuteczności i cel dyrektywy 93/13. Konsument musi mieć możliwość skutecznego dochodzenia swoich praw, a automatyczne zrzeczenie się zarzutu przedawnienia na podstawie orzecznictwa ogranicza tę możliwość. Sąd krajowy powinien badać świadomość konsumenta co do zrzeczenia się zarzutu przedawnienia, a nie opierać się na domniemaniu.
Odrzucone argumenty
Pytanie prejudycjalne jest niedopuszczalne z powodu braku wystarczających informacji faktycznych. Pytanie prejudycjalne jest hipotetyczne, ponieważ konsument wycofał oświadczenie o potrąceniu. Przepisy dyrektywy 93/13 nie mają zastosowania do skutków oświadczenia o potrąceniu w ramach powództwa o zwrot świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
zasada skuteczności dorozumiane zrzeczenie się zarzutu przedawnienia stosowne i skuteczne środki zapobiegające dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków konsument znajduje się w gorszym położeniu niż przedsiębiorca nie można domniemywać zrzeczenia się zarzutu przedawnienia wyłącznie na podstawie orzecznictwa krajowego
Skład orzekający
M. Condinanzi
prezes izby
N. Jääskinen
sędzia
R. Frendo
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w kontekście polskiego prawa cywilnego dotyczącego potrącenia i przedawnienia, ochrona praw konsumenta."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji polskiego orzecznictwa i przepisów Kodeksu cywilnego, ale zasady są uniwersalne dla prawa UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów hipotecznych z klauzulami indeksowanymi do walut obcych i pokazuje, jak prawo UE chroni konsumentów przed nieuczciwymi praktykami banków, nawet w skomplikowanych sytuacjach procesowych.
“Czy złożenie oświadczenia o potrąceniu może zniweczyć zarzut przedawnienia? TSUE wyjaśnia, jak chronić konsumentów!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI