C-766/24
Podsumowanie
Zasada ne bis in idem chroni przed ponownym ściganiem za ten sam czyn, nawet jeśli w pierwszym postępowaniu orzeczono środek terapeutyczny zamiast kary, pod warunkiem przestrzegania warunków zawieszenia.
Grecki sąd zwrócił się do TSUE z pytaniem, czy zasada ne bis in idem (art. 54 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen i art. 50 Karty praw podstawowych UE) pozwala na ponowne ściganie osoby za czyn, za który sąd innego państwa członkowskiego (Austrii) wydał prawomocny wyrok. W austriackim postępowaniu stwierdzono popełnienie czynu, ale ze względu na zaburzenia psychiczne oskarżonej orzeczono środek terapeutyczny (internowanie), który warunkowo zawieszono pod warunkiem leczenia. TSUE orzekł, że zasada ne bis in idem stoi na przeszkodzie ponownemu ściganiu, jeśli warunki zawieszenia środka terapeutycznego są przestrzegane.
Sprawa dotyczy interpretacji zasady ne bis in idem w kontekście postępowania karnego w Grecji, wszczętego przeciwko osobie (AB), która została już osądzona w Austrii za ten sam czyn. Austriacki sąd, stwierdzając popełnienie czynu (podpalenie statku), uznał jednak oskarżoną za niepodlegającą odpowiedzialności karnej z powodu zaburzeń psychicznych. Zamiast kary, zarządził środek terapeutyczny w postaci internowania w zakładzie dla przestępców psychicznie chorych, ale warunkowo zawiesił jego wykonanie na pięć lat, pod warunkiem poddania się leczeniu. Wyrok ten stał się prawomocny. Grecki sąd, rozpatrując wniosek o umorzenie postępowania na podstawie zasady ne bis in idem, zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniem, czy środek terapeutyczny z warunkowym zawieszeniem stanowi "karę" w rozumieniu art. 54 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen i art. 50 Karty praw podstawowych UE, która uniemożliwiałaby ponowne ściganie. TSUE, powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, stwierdził, że zasada ne bis in idem ma zastosowanie, gdy proces zakończył się prawomocnym wyrokiem oceniającym sprawę co do istoty, nawet jeśli nie orzeczono tradycyjnej kary, a jedynie środek terapeutyczny. W tym przypadku, ponieważ środek terapeutyczny został warunkowo zawieszony, a warunki były przestrzegane, TSUE uznał, że ponowne postępowanie karne w Grecji jest niedopuszczalne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, zasada ne bis in idem stoi na przeszkodzie ponownemu ściganiu w takiej sytuacji, pod warunkiem przestrzegania warunków zawieszenia.
Uzasadnienie
TSUE wyjaśnił, że art. 54 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen ma zastosowanie do każdej sytuacji, gdy proces zakończył się prawomocnym wyrokiem oceniającym sprawę co do istoty, nie tylko w przypadku skazania. Zasada ne bis in idem chroni przed ponownym osądzeniem lub ukaraniem za ten sam czyn, jeśli istnieje wcześniejsze prawomocne orzeczenie dotyczące tożsamych czynów. W sytuacji, gdy środek terapeutyczny został warunkowo zawieszony, a warunki są przestrzegane, zasada ta zapobiega ponownemu postępowaniu karnemu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
oskarżony (AB)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| AB | osoba_fizyczna | oskarżony w postępowaniu głównym |
| Eisaggelia Protodikon Peiraia | organ_krajowy | strona w postępowaniu głównym |
| CD | inne | strona w postępowaniu głównym |
| EF | inne | strona w postępowaniu głównym |
| GH | inne | strona w postępowaniu głównym |
| IJ | inne | strona w postępowaniu głównym |
| KL | inne | strona w postępowaniu głównym |
Przepisy (4)
Główne
KWUS art. 54
Konwencja wykonawcza do układu z Schengen
Ma zastosowanie do każdej sytuacji, gdy proces zakończył się prawomocnym wyrokiem oceniającym sprawę co do istoty, nie tylko w przypadku skazania. Kara z warunkowym zawieszeniem stanowi "karę" w rozumieniu tego artykułu.
Karta art. 50
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zakazuje ponownego sądzenia lub karania za ten sam czyn zabroniony pod groźbą kary, w odniesieniu do którego zgodnie z ustawą został już uprzednio uniewinniony lub za który został już uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem na terytorium Unii.
Pomocnicze
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna dla procedury odesłania prejudycjalnego.
Regulamin postępowania przed Trybunałem art. 99
Umożliwia orzekanie w formie postanowienia z uzasadnieniem, gdy odpowiedź na pytanie prejudycjalne jest jednoznaczna lub nie budzi wątpliwości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok austriacki, mimo orzeczenia środka terapeutycznego zamiast kary, stanowi prawomocne rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, spełniając przesłankę 'bis' zasady ne bis in idem. Warunkowe zawieszenie wykonania środka terapeutycznego, pod warunkiem przestrzegania leczenia, oznacza, że kara jest 'w trakcie wykonywania' lub została 'wykonana' w rozumieniu art. 54 KWUS. Zasada ne bis in idem, zgodnie z orzecznictwem TSUE, ma szerokie zastosowanie i nie ogranicza się do tradycyjnych kar.
Odrzucone argumenty
Argument, że środek terapeutyczny nie stanowi 'kary' w rozumieniu art. 54 KWUS, co uniemożliwiałoby zastosowanie zasady ne bis in idem. Argument, że warunkowe zawieszenie środka terapeutycznego nie spełnia przesłanki 'wykonania' kary.
Godne uwagi sformułowania
odpowiedź, którą można wywieść w sposób jednoznaczny z orzecznictwa lub niebudzącą jakiejkolwiek uzasadnionej wątpliwości zasada ne bis in idem zależy od spełnienia podwójnej przesłanki, a mianowicie, po pierwsze, istnienia wcześniejszego prawomocnego orzeczenia (przesłanka „bis”), a po drugie, tożsamości czynów będących przedmiotem wcześniejszego orzeczenia oraz późniejszych postępowań lub późniejszych orzeczeń (przesłanka „idem”) kara z warunkowym zawieszeniem jej wykonania stanowi „karę” w rozumieniu wspomnianego art. 54.
Skład orzekający
S. Rodin
prezes izby
C. Lycourgos
sprawozdawca, prezes trzeciej izby
O. Spineanu-Matei
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady ne bis in idem w kontekście środków terapeutycznych orzeczonych zamiast kar, zwłaszcza w przypadku ich warunkowego zawieszenia."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy oba postępowania (w Austrii i Grecji) podlegają Konwencji wykonawczej do układu z Schengen. Wymaga przestrzegania warunków zawieszenia środka terapeutycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważną kwestię ochrony praw jednostki przed nadmierną ingerencją państwa w kontekście transgranicznego ścigania, a także dotyka problematyki odpowiedzialności karnej osób z zaburzeniami psychicznymi.
“Czy można być sądzonym dwa razy za ten sam czyn, jeśli pierwszy wyrok to leczenie psychiatryczne, a nie kara?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI