C-752/24
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Okręgowy w Warszawie dotyczył wykładni art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz zasad prawa UE, takich jak skuteczność, proporcjonalność, pewność prawa i prawo do sądu. Sprawa rozpatrywana przez Sąd Okręgowy dotyczyła sporu między mBankiem a konsumentami (KŁ i JŁ) w przedmiocie roszczenia banku o zwrot kapitału kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, w sytuacji gdy konsumenci kwestionowali ważność umowy z powodu nieuczciwych warunków. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy polskie przepisy pozwalające bankowi na przerwanie biegu terminu przedawnienia roszczenia o zwrot świadczeń poprzez wniesienie pozwu o zapłatę, zanim zakończy się postępowanie o stwierdzenie nieważności umowy zainicjowane przez konsumentów, są zgodne z prawem UE. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, po analizie przepisów i orzecznictwa, stwierdził, że zasady prawa UE nie stoją na przeszkodzie takiej wykładni przepisów krajowych, pod warunkiem że sąd krajowy podejmie wszelkie niezbędne środki w celu zagwarantowania, aby wykonywanie praw konsumenta wynikających z dyrektywy 93/13 nie było nadmiernie utrudnione lub niemożliwe. Oznacza to, że sąd krajowy powinien zapewnić, aby konsument nie był zmuszony do nieproporcjonalnie wysokich kosztów ani aby jego prawa nie były naruszone w wyniku takiego postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad prawa UE (skuteczność, proporcjonalność, prawo do sądu) w kontekście krajowych przepisów o przedawnieniu w sprawach konsumenckich, zwłaszcza w kontekście umów kredytowych z nieuczciwymi warunkami.
Orzeczenie ma charakter prejudycjalny i wymaga zastosowania przez sąd krajowy, który musi ocenić, czy podjęte środki zapewniają wystarczającą ochronę konsumenta.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wykładnia krajowych przepisów o przedawnieniu, zgodnie z którą bank może przerwać bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot świadczeń z umowy kredytu poprzez wniesienie pozwu przed zakończeniem postępowania o stwierdzenie nieważności umowy zainicjowanego przez konsumenta, jest zgodna z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 oraz zasadami skuteczności, proporcjonalności, pewności prawa i prawa do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pod warunkiem że sąd krajowy podejmie wszelkie niezbędne środki w celu zagwarantowania, aby wykonywanie praw konsumenta wynikających z dyrektywy 93/13 nie było nadmiernie utrudnione lub niemożliwe.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że zasady prawa UE nie stoją na przeszkodzie takiej wykładni przepisów krajowych, ponieważ przerwanie biegu przedawnienia przez bank nie narusza praw konsumenta do zwrotu korzyści, a wręcz przyczynia się do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Kluczowe jest jednak, aby sąd krajowy zapewnił, że konsument nie poniesie nadmiernych kosztów ani nie napotka na praktyczne przeszkody w dochodzeniu swoich praw.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| mBank S.A. | spolka | skarżący |
| KŁ | osoba_fizyczna | pozwany |
| JŁ | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rzeczpospolita Polska | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Republika Portugalska | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich nie są wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części pozostaje w mocy.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegające dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą lub mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.c. art. 118
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Określa terminy przedawnienia (sześć lat, trzy lata dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą).
k.c. art. 123 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia przerywa się przez czynność przed sądem lub innym organem w celu dochodzenia lub ustalenia roszczenia.
k.c. art. 124 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Po przerwaniu biegu przedawnienia biegnie on na nowo.
k.c. art. 124 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.
k.c. art. 385¹ § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Postanowienia umowy z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki sprzecznie z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszające interesy konsumenta, nie wiążą go (niedozwolone postanowienia umowne).
k.c. art. 385¹ § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Umowa w pozostałym zakresie obowiązuje strony, jeśli jest to możliwe po wyłączeniu nieuczciwych postanowień.
k.c. art. 405
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu uzyskanej bez podstawy prawnej korzyści majątkowej.
k.c. art. 410 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przerwanie biegu przedawnienia przez bank poprzez wniesienie pozwu o zwrot świadczeń jest zgodne z prawem UE, o ile sąd krajowy zapewni ochronę praw konsumenta. • Prawo do sądu i zasada proporcjonalności nie wykluczają możliwości przerwania biegu przedawnienia przez przedsiębiorcę.
Odrzucone argumenty
Polskie przepisy o przedawnieniu, w interpretacji sądowej, naruszają prawo UE, ponieważ nadmiernie utrudniają dochodzenie praw przez konsumentów. • Roszczenie banku uległo przedawnieniu, ponieważ wniesienie pozwu o zwrot nie przerwało skutecznie biegu terminu przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
ochrona praw zagwarantowanych przez porządek prawny Unii nie prowadziła do bezpodstawnego wzbogacenia konsumenta • wykonywania uprawnień przyznanych przez prawo Unii nadmiernie utrudnionym lub praktycznie niemożliwym • koszty powstałe w związku z powództwem o zwrot wniesionym przez bank przed stwierdzeniem nieważności mowy – które to koszty konsumenci musieliby ponieść, gdyby przegrali proces w ramach tego powództwa – nie były nieproporcjonalnie wysokie
Skład orzekający
M. Condinanzi
prezes izby
R. Frendo
sprawozdawczyni
A. Kornezov
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad prawa UE (skuteczność, proporcjonalność, prawo do sądu) w kontekście krajowych przepisów o przedawnieniu w sprawach konsumenckich, zwłaszcza w kontekście umów kredytowych z nieuczciwymi warunkami."
Ograniczenia: Orzeczenie ma charakter prejudycjalny i wymaga zastosowania przez sąd krajowy, który musi ocenić, czy podjęte środki zapewniają wystarczającą ochronę konsumenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nieuczciwych warunków w umowach kredytowych i ich konsekwencji prawnych, a także kwestii proceduralnych związanych z przedawnieniem roszczeń, co jest istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Czy bank może dochodzić zwrotu kredytu, gdy konsument kwestionuje umowę? TSUE wyjaśnia zasady przedawnienia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny