C-749/23
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że automatyczne kary umowne w umowach konsumenckich na dostawę energii elektrycznej mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli są rażąco wysokie i nieprzejrzyste.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich w kontekście kary umownej nałożonej przez dostawcę energii na konsumenta za niewywiązanie się z płatności. Sąd odsyłający pytał, czy kara umowna, nałożona automatycznie i niezależnie od rzeczywistej straty dostawcy, może być uznana za nieuczciwą i czy spełnia wymogi przejrzystości. Trybunał stwierdził, że takie warunki mogą być nieuczciwe, jeśli są rażąco wysokie i nieprzejrzyste, a ocena zależy od konkretnych okoliczności sprawy, w tym sposobu przedstawienia warunku konsumentowi.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Okresní soud v Teplicích w sprawie dotyczącej żądania zapłaty kary umownej przez spółkę innogy Energie s.r.o. od konsumenta QS. Umowa na dostawę energii elektrycznej zawarta na czas określony zawierała warunek nakładający karę umowną w przypadku niedokonania zapłaty. Sąd odsyłający miał wątpliwości co do zgodności tego warunku z dyrektywą 93/13/EWG, w szczególności w zakresie jego przejrzystości i potencjalnie nieuczciwego charakteru ze względu na automatyczne i ryczałtowe naliczanie kary, niezależnie od rzeczywistej straty dostawcy. Trybunał Sprawiedliwości UE, rozpatrując sprawę, najpierw stwierdził niedopuszczalność pytania dotyczącego dyrektywy 2019/944 ze względu na brak jej zastosowania w czasie zawarcia i rozwiązania umowy. Następnie, odnosząc się do dyrektywy 93/13/EWG, orzekł, że warunek umowy na dostawę energii elektrycznej, który pozwala dostawcy na automatyczne nałożenie ryczałtowej kary umownej w przypadku niedokonania zapłaty przez konsumenta, może być uznany za nieuczciwy, jeśli jest rażąco wysoki i nieproporcjonalny do straty dostawcy. Kluczowe znaczenie ma również wymóg przejrzystości, który oznacza, że konsument musi być w stanie zrozumieć mechanizm działania kary oraz jej konsekwencje ekonomiczne. Ocena ta zależy od sposobu przedstawienia warunku w umowie, jej struktury, umiejscowienia oraz informacji przekazanych konsumentowi przed zawarciem umowy. Sąd odsyłający został zobowiązany do dokonania tej oceny w świetle wszystkich okoliczności sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, taki warunek może mieć nieuczciwy charakter, jeśli jest rażąco wysoki i powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Uzasadnienie
Trybunał wskazał, że ocena nieuczciwego charakteru warunku zależy od zbadania wymogu dobrej wiary i istnienia znaczącej nierównowagi na niekorzyść konsumenta. Kara ryczałtowa może być uznana za rażąco wysoką, a jej wysokość musi być proporcjonalna do celu, jaki ma osiągnąć.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsument (w zakresie wykładni)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| innogy Energie s.r.o. | spolka | pozwany |
| QS | osoba_fizyczna | powód |
| rząd fiński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (10)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunek umowy niebędący indywidualnie negocjowanym jest nieuczciwy, jeśli wbrew wymogom dobrej wiary powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 5
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy wyrażone na piśmie muszą być sporządzone prostym i zrozumiałym językiem; wszelkie wątpliwości należy interpretować na korzyść konsumenta. Wymóg ten obejmuje przejrzystość mechanizmu i konsekwencji ekonomicznych.
Dyrektywa 93/13/EWG art. załącznik, pkt 1 lit. e)
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki, których celem lub skutkiem jest nałożenie na konsumenta obowiązku wniesienia rażąco wysokiego odszkodowania w razie niewykonania przez niego zobowiązań, mogą być uznane za nieuczciwe.
Pomocnicze
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegające dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków.
Dyrektywa 2019/944 art. 12 ust. 3
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylająca dyrektywę 2012/27/UE
Państwa członkowskie mogą zezwolić na pobieranie opłat za rozwiązanie umowy na czas określony, pod warunkiem że są one zapisane w umowie, przekazane przejrzyście, współmierne i nie przekraczają bezpośrednich strat ekonomicznych dostawcy.
Dyrektywa 2019/944 art. 71 ust. 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylająca dyrektywę 2012/27/UE
Państwa członkowskie miały obowiązek wprowadzić przepisy wykonawcze do art. 12 dyrektywy do 31 grudnia 2020 r.
cz. k.c. art. 1811 ust. 1
Kodeks cywilny (Republika Czeska)
Przedsiębiorca jest zobowiązany do przekazywania konsumentowi wszelkich informacji w sposób jasny i zrozumiały.
cz. k.c. art. 2048 ust. 1
Kodeks cywilny (Republika Czeska)
Strony mogą uzgodnić karę umowną w określonej wysokości lub sposób jej określenia.
cz. prawo energetyczne art. 28 ust. 1 lit. e)
Prawo energetyczne (Republika Czeska)
Odbiorca ma prawo do bezpłatnego wyboru i zmiany dostawcy energii elektrycznej.
cz. prawo energetyczne art. 28 ust. 2 lit. l)
Prawo energetyczne (Republika Czeska)
Odbiorca jest zobowiązany do dotrzymania uzgodnionej długości okresu wypowiedzenia w przypadku umów na czas nieokreślony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Warunek nakładający automatyczną, ryczałtową karę umowną może być nieuczciwy, jeśli jest rażąco wysoki i nieproporcjonalny. Wymóg przejrzystości oznacza, że konsument musi rozumieć mechanizm kary i jej konsekwencje ekonomiczne. Umiejscowienie i sposób prezentacji warunku w umowie adhezyjnej mają kluczowe znaczenie dla oceny jego przejrzystości.
Odrzucone argumenty
Dyrektywa 2019/944 powinna mieć zastosowanie do umów zawartych przed jej transpozycją. Automatyczne kary umowne, nawet jeśli są ryczałtowe, zawsze są zgodne z prawem UE.
Godne uwagi sformułowania
kara umowna [...] może stanowić automatyczną i „rażąco wysoką” karę wymóg, aby warunek umowny był wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, należy rozumieć w ten sposób, że obejmuje on także nakaz, aby umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu, do którego odnosi się ów warunek poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument
Skład orzekający
N. Jääskinen
prezes izby
A. Arabadjiev
sędzia
R. Frendo
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ocena nieuczciwego charakteru i przejrzystości warunków umownych dotyczących kar umownych w umowach konsumenckich, zwłaszcza w sektorze energetycznym."
Ograniczenia: Ocena zależy od konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy, w tym sposobu prezentacji warunków i informacji przekazanych konsumentowi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kar umownych w umowach konsumenckich, szczególnie w kontekście rosnących cen energii, co czyni ją interesującą dla szerokiego grona odbiorców.
“Czy kara umowna za niepłacenie rachunków za prąd może być nielegalna? TSUE wyjaśnia.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI