C-718/21
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości uznał wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego za niedopuszczalny, stwierdzając, że skład ten nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Sprawa dotyczyła dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego przez polski Sąd Najwyższy (Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrując wątpliwości Komisji Europejskiej, zbadał, czy skład orzekający spełnia wymogi niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, zgodnie z art. 19 ust. 1 TUE. Analiza opierała się na orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, które kwestionowały sposób powołania sędziów tej izby. Trybunał stwierdził, że ze względu na okoliczności powołania sędziów, w tym naruszenia procedur i wpływ władzy ustawodawczej i wykonawczej, skład ten nie spełnia wymogów UE, co czyni wniosek niedopuszczalnym.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Najwyższy (Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych) w Polsce w ramach sporu dotyczącego dalszego zajmowania stanowiska sędziego przez L.G. po osiągnięciu wieku emerytalnego. Kluczową kwestią dla Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej stała się dopuszczalność wniosku, a konkretnie to, czy skład orzekający Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych może być uznany za „sąd” w rozumieniu art. 267 TFUE. Komisja Europejska, a za nią inne strony, podniosły wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności tej izby, wskazując na sposób powołania jej sędziów. Trybunał, opierając się na swoim utrwalonym orzecznictwie oraz na ustaleniach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce) i Naczelnego Sądu Administracyjnego, szczegółowo przeanalizował proces nominacyjny. Stwierdzono, że powołanie sędziów do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nastąpiło z naruszeniem podstawowych przepisów krajowych, w tym procedur dotyczących Krajowej Rady Sądownictwa, a także w kontekście zmian legislacyjnych, które mogły ograniczać kontrolę sądową. W szczególności zwrócono uwagę na fakt, że powołania miały miejsce pomimo wstrzymania wykonania uchwały KRS przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz na znaczący wpływ władzy ustawodawczej i wykonawczej na skład KRS. W konsekwencji Trybunał uznał, że skład orzekający Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co czyni wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym niedopuszczalnym. Rozstrzygnięcie o kosztach pozostawiono sądowi krajowemu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, skład orzekający Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Uzasadnienie
Analiza okoliczności powołania sędziów do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, w tym naruszenia procedur krajowych, wpływu władzy ustawodawczej i wykonawczej na skład KRS oraz zmian legislacyjnych ograniczających kontrolę sądową, prowadzi do wniosku, że sędziowie ci nie mogą być uznani za niezawisłych i bezstronnych. W szczególności, sposób powołania sędziów, w tym ignorowanie postanowień o wstrzymaniu wykonania uchwał KRS, budzi uzasadnione wątpliwości co do ich niezawisłości i neutralności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Strona wygrywająca
brak (wniosek niedopuszczalny)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L.G. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Krajowa Rada Sądownictwa | organ_krajowy | pozwany |
| Rząd polski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd belgijski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd duński | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd niderlandzki | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (9)
Główne
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Określa procedurę odesłania prejudycjalnego i wymogi dotyczące sądu krajowego mogącego zwrócić się do Trybunału.
TUE art. 19 § 1
Traktat o Unii Europejskiej
Wymaga od państw członkowskich zapewnienia sądów zdolnych do zapewnienia skutecznej ochrony prawnej, które muszą być niezawisłe i bezstronne oraz ustanowione na mocy ustawy.
Karta praw podstawowych art. 47 § 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje prawo do rzetelnego procesu sądowego, w tym prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Pomocnicze
Konstytucja art. 186 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Krajowa Rada Sądownictwa stoi na straży niezależności sądów i sędziów.
Konstytucja art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej na wniosek KRS.
Ustawa o SN art. 26 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
Ustawa o KRS art. 9a
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Reguluje skład i wybór członków KRS.
Ustawa o KRS art. 44
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Reguluje odwołania od uchwał KRS.
p.u.s.p. art. 69 § 1b
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Dotyczy zgody KRS na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego po osiągnięciu wieku emerytalnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skład orzekający Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą z uwagi na sposób powołania sędziów, naruszenie procedur krajowych oraz wpływ władzy ustawodawczej i wykonawczej. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez organ niebędący sądem w rozumieniu prawa UE jest niedopuszczalny.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądu odsyłającego wskazujące na jego status jako sądu ustanowionego ustawą, w tym powołanie zgodnie z przepisami krajowymi obowiązującymi w momencie powołania, nie zostały uwzględnione przez Trybunał.
Godne uwagi sformułowania
nie posiada statusu niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy wniosek ten należy uznać za niedopuszczalny domniemanie należy uznać za obalone całokształt okoliczności zasada podziału władz państwo prawne
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
L. Bay Larsen
wiceprezes
A. Prechal
sprawozdawca
K. Jürimäe
prezes izby
C. Lycourgos
prezes izby
Z. Csehi
prezes izby
O. Spineanu-Matei
prezes izby
M. Ilešič
sędzia
S. Rodin
sędzia
I. Jarukaitis
sędzia
A. Kumin
sędzia
N. Jääskinen
sędzia
D. Gratsias
sędzia
M. L. Arastey Sahún
sędzia
M. Gavalec
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów oceny, czy organ krajowy może być uznany za sąd w rozumieniu prawa UE, w szczególności w kontekście niezależności sądownictwa i praworządności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce i oceny konkretnego organu sądowniczego. Może być stosowane analogicznie w innych państwach członkowskich, gdzie pojawiają się wątpliwości co do niezależności sądownictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Orzeczenie ma kluczowe znaczenie dla praworządności w UE i stanowi ważny precedens w kontekście sporów o niezależność sądownictwa w państwach członkowskich, w tym w Polsce.
“TSUE: Polski Sąd Najwyższy nie jest sądem? Kluczowe orzeczenie o praworządności w UE.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI