C-709/20
Podsumowanie
Obywatel UE legalnie przebywający w innym państwie członkowskim na podstawie prawa krajowego, ale nieposiadający wystarczających zasobów, nie może powoływać się na zasadę niedyskryminacji w celu uzyskania świadczeń socjalnych, chyba że odmowa ich przyznania naraziłaby jego lub jego dzieci na naruszenie praw podstawowych.
Sprawa dotyczyła obywatelki UE, która legalnie przebywała w Wielkiej Brytanii na podstawie prawa krajowego, ale nie miała wystarczających środków do życia. Odmówiono jej świadczeń socjalnych, co zakwestionowała jako dyskryminację. Trybunał orzekł, że choć prawo krajowe może przyznawać pobyt na mniej restrykcyjnych warunkach, obywatel UE nieposiadający wystarczających zasobów nie może powoływać się na zasadę niedyskryminacji w celu uzyskania świadczeń socjalnych, chyba że odmowa naraziłaby go lub jego dzieci na naruszenie praw podstawowych.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 18 TFUE i art. 24 dyrektywy 2004/38/WE. Sprawa dotyczyła obywatelki UE (CG) z podwójnym obywatelstwem chorwackim i niderlandzkim, która przebywała w Irlandii Północnej od 2018 r. na podstawie prawa krajowego (status rezydenta tymczasowego), ale nie posiadała wystarczających zasobów do życia. Odmówiono jej przyznania świadczenia z zakresu pomocy społecznej (zasiłku na pokrycie kosztów utrzymania) na podstawie krajowego przepisu wykluczającego z takich świadczeń obywateli UE posiadających prawo pobytu na czas określony na podstawie prawa krajowego. Appeal Tribunal for Northern Ireland zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniem, czy taki przepis jest dyskryminujący i niezgodny z prawem UE. Trybunał stwierdził, że choć prawo UE ma zastosowanie do Wielkiej Brytanii w okresie przejściowym po Brexicie, a obywatel UE legalnie przebywający na terytorium innego państwa członkowskiego jest objęty zakresem prawa UE, to zasada niedyskryminacji z art. 24 dyrektywy 2004/38/WE ma zastosowanie tylko do osób, których pobyt spełnia warunki tej dyrektywy. Obywatelka CG, nieposiadająca wystarczających zasobów, nie spełniała warunków do uzyskania prawa pobytu na podstawie dyrektywy 2004/38/WE, a zatem nie mogła powoływać się na zasadę niedyskryminacji w celu uzyskania świadczeń socjalnych. Jednakże Trybunał podkreślił, że nawet jeśli odmówiono świadczeń socjalnych, organy krajowe muszą zbadać, czy taka odmowa nie narazi obywatela UE i jego dzieci na naruszenie praw podstawowych (godność, życie prywatne i rodzinne, najlepszy interes dziecka) gwarantowanych przez Kartę praw podstawowych UE. W przypadku braku zasobów i samotnego rodzicielstwa, należy upewnić się, czy obywatel może żyć z dziećmi w godnych warunkach, uwzględniając inne dostępne środki pomocy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, obywatel Unii nieposiadający wystarczających zasobów i nielegalnie przebywający na terytorium państwa członkowskiego na podstawie prawa UE nie może powoływać się na zasadę niedyskryminacji w celu uzyskania świadczeń socjalnych. Jednakże, jeśli obywatel UE legalnie przebywa na podstawie prawa krajowego, organy krajowe muszą zbadać, czy odmowa przyznania świadczeń nie narazi jego lub jego dzieci na naruszenie praw podstawowych.
Uzasadnienie
Trybunał wyjaśnił, że zasada niedyskryminacji z art. 24 dyrektywy 2004/38/WE ma zastosowanie tylko do osób, których pobyt spełnia warunki tej dyrektywy. Obywatelka CG, nieposiadająca wystarczających zasobów, nie spełniała tych warunków. Jednakże, jeśli obywatel UE legalnie przebywa na podstawie prawa krajowego, organy krajowe muszą zbadać, czy odmowa świadczeń nie narazi go lub jego dzieci na naruszenie praw podstawowych (art. 1, 7, 24 Karty praw podstawowych UE).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
niejednoznaczny (sąd odsyłający otrzymał wytyczne)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| CG | osoba_fizyczna | skarżący |
| The Department for Communities in Northern Ireland | organ_krajowy | pozwany |
| Rząd Zjednoczonego Królestwa | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (17)
Główne
TFUE art. 18 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zakazuje wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową w zakresie zastosowania Traktatów.
Dyrektywa 2004/38/WE art. 24 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/38/WE
Zapewnia równe traktowanie obywateli Unii zamieszkujących na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego z obywatelami tego państwa.
Dyrektywa 2004/38/WE art. 24 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/38/WE
Stanowi odstępstwo od równego traktowania, zezwalając państwu przyjmującemu na nieprzyznawanie świadczeń z pomocy społecznej w określonych sytuacjach (np. w ciągu pierwszych trzech miesięcy pobytu lub przed nabyciem prawa stałego pobytu dla osób niepracujących).
Pomocnicze
TFUE art. 20 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Ustanawia obywatelstwo Unii, które jest dodatkowe w stosunku do obywatelstwa krajowego.
TFUE art. 21 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Przyznaje obywatelom Unii prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków.
Dyrektywa 2004/38/WE art. 7 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/38/WE
Określa warunki uzyskania prawa pobytu przez okres dłuższy niż trzy miesiące, w tym posiadanie wystarczających zasobów i pełnego ubezpieczenia zdrowotnego dla osób nieaktywnych zawodowo.
Dyrektywa 2004/38/WE art. 37
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/38/WE
Pozwala państwom członkowskim na stosowanie przepisów mniej restrykcyjnych niż te zawarte w dyrektywie.
Karta art. 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje godność ludzką.
Karta art. 7
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.
Karta art. 24 § 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Nakazuje uwzględnianie najlepszego interesu dziecka we wszystkich działaniach dotyczących dzieci.
Umowa o wystąpieniu art. 126
Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej
Określa okres przejściowy od 1 lutego 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.
Umowa o wystąpieniu art. 127 § 1
Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej
Stanowi, że w okresie przejściowym prawo Unii ma zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa i na jego terytorium.
Umowa o wystąpieniu art. 86 § 2
Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej
Stanowi, że TSUE pozostaje właściwy do wydawania orzeczeń w trybie prejudycjalnym na wnioski sądów Zjednoczonego Królestwa złożone przed zakończeniem okresu przejściowego.
przepisy EOG art. 13
Immigration (European Economic Area) Regulations 2016
przepisy w sprawie zasiłku na pokrycie kosztów utrzymania z 2016 r. art. 9 § 2
Universal Credit Regulations (Northern Ireland) 2016
Definiuje warunki posiadania miejsca zwykłego pobytu w celu ustalenia prawa do świadczeń.
przepisy w sprawie zasiłku na pokrycie kosztów utrzymania z 2016 r. art. 9 § 3
Universal Credit Regulations (Northern Ireland) 2016
Wyklucza pewne kategorie prawa pobytu z definicji miejsca zwykłego pobytu, w tym prawo pobytu na podstawie załącznika UE do systemu pobytu.
przepisy z 2019 r.
Social Security (Income-related Benefits) (Updating and Amendment) (EU Exit) Regulations (Northern Ireland) 2019
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obywatel UE legalnie przebywający na podstawie prawa krajowego, ale nieposiadający wystarczających zasobów, nie może automatycznie powoływać się na zasadę niedyskryminacji w celu uzyskania świadczeń socjalnych, jeśli nie spełnia warunków dyrektywy 2004/38/WE. Odmowa przyznania świadczeń socjalnych obywatelowi UE nieposiadającemu wystarczających zasobów nie narusza praw podstawowych, jeśli istnieją inne dostępne środki pomocy zapewniające godne warunki życia.
Odrzucone argumenty
Przepis krajowy wykluczający obywateli UE z prawem pobytu na czas określony na podstawie prawa krajowego z dostępu do świadczeń socjalnych jest dyskryminujący i niezgodny z art. 18 TFUE i prawem UE. Prawo pobytu przyznane na podstawie mniej restrykcyjnych przepisów krajowych powinno być traktowane na równi z prawem pobytu na podstawie dyrektywy 2004/38/WE w celu uzyskania świadczeń socjalnych.
Godne uwagi sformułowania
obywatelstwo Unii powinno stanowić podstawowy status obywateli państw członkowskich nie można powoływać się na zasadę niedyskryminacji bez konieczności spełnienia warunków przewidzianych w dyrektywie 2004/38/WE organy krajowe są zobowiązane do sprawdzenia, czy odmowa przyznania świadczeń nie naraża obywatela i jego dzieci na konkretne i aktualne ryzyko naruszenia ich praw podstawowych
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
J.C. Bonichot
prezes_izby
A. Prechal
prezes_izby
E. Regan
prezes_izby
M. Ilešič
prezes_izby
L. Bay Larsen
prezes_izby
A. Kumin
prezes_izby
N. Wahl
prezes_izby
T. von Danwitz
sędzia
K. Jürimäe
sprawozdawca
C. Lycourgos
sędzia
I. Jarukaitis
sędzia
N. Jääskinen
sędzia
I. Ziemele
sędzia
J. Passer
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja zasad dostępu obywateli UE do świadczeń socjalnych w państwach członkowskich, zwłaszcza w kontekście prawa krajowego przyznającego pobyt na mniej restrykcyjnych warunkach oraz ochrony praw podstawowych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji obywateli UE nieaktywnych zawodowo, nieposiadających wystarczających zasobów, którzy legalnie przebywają na podstawie prawa krajowego, ale nie spełniają warunków dyrektywy 2004/38/WE. Konieczność indywidualnej oceny ryzyka naruszenia praw podstawowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu obywateli UE do świadczeń socjalnych w innym państwie członkowskim, co jest istotne dla wielu osób. Dodatkowo, kontekst Brexitu i ochrona praw podstawowych dodają jej znaczenia.
“Brexit a świadczenia socjalne: Czy obywatel UE legalnie mieszkający w UK może liczyć na pomoc, jeśli nie ma pieniędzy?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI