C-704/20 i C-39/21

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2022-11-08

cjeuazyl_imigracjazatrzymanie cudzoziemcówWysokatrybunal

zatrzymanieśrodek detencyjnykontrola sądowaprawo do wolnościprawo do skutecznego środka prawnegoobywatele państw trzecichprocedura powrotowaochrona międzynarodowaTSUEKarta Praw Podstawowych

Podsumowanie

Trybunał orzekł, że sąd kontrolujący legalność zatrzymania obywatela państwa trzeciego musi z urzędu badać wszystkie przesłanki zgodności z prawem, nawet te niepodniesione przez stronę.

Sprawa dotyczyła wykładni przepisów UE dotyczących zatrzymania obywateli państw trzecich, w szczególności obowiązku sądowej kontroli legalności takiego zatrzymania. Sądy odsyłające pytały, czy sąd musi z urzędu badać wszystkie przesłanki zgodności z prawem środka detencyjnego, nawet jeśli strona ich nie podniosła. Trybunał orzekł, że prawo UE, w tym Karta Praw Podstawowych, wymaga od sądu aktywnego badania wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa do wolności.

W niniejszym wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozstrzygnął kwestię zakresu sądowej kontroli legalności środków detencyjnych stosowanych wobec obywateli państw trzecich w ramach postępowań powrotowych, azylowych lub w kontekście rozporządzenia Dublin III. Sądy niderlandzkie zwróciły się z pytaniami prejudycjalnymi, czy prawo Unii, w szczególności przepisy dyrektyw 2008/115 i 2013/33 oraz rozporządzenia nr 604/2013, w związku z Kartą Praw Podstawowych (art. 6 i 47), zobowiązuje sąd do zbadania z urzędu wszystkich przesłanek zgodności z prawem środka detencyjnego, nawet jeśli strona nie podniosła zarzutów dotyczących tych przesłanek. Trybunał, rozpatrując połączone sprawy C-704/20 i C-39/21, podkreślił, że zatrzymanie stanowi poważną ingerencję w prawo do wolności i dlatego wymaga rygorystycznej kontroli. Orzekł, że sąd sprawujący kontrolę musi aktywnie badać wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne, niezależnie od tego, czy zostały one podniesione przez stronę. Obowiązek ten wynika z konieczności zapewnienia skutecznej ochrony sądowej i prawa do wolności. Trybunał stwierdził, że przepisy unijne ustanawiają nie tylko materialne, ale i proceduralne gwarancje, które wymagają od sądu uwzględnienia z urzędu ewentualnego niespełnienia przesłanki zgodności z prawem, nawet jeśli nie zostało to podniesione przez zatrzymanego. Wykładnia ta ma na celu zapewnienie jednolitego i wysokiego poziomu ochrony prawnej we wszystkich państwach członkowskich.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism

Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd sprawujący kontrolę musi z urzędu uwzględnić ewentualne niespełnienie przesłanki zgodności z prawem, które nie zostało podniesione przez osobę zainteresowaną, na podstawie przedstawionych akt sprawy, uzupełnionych lub wyjaśnionych w toku postępowania kontradyktoryjnego.

Uzasadnienie

Zatrzymanie stanowi poważną ingerencję w prawo do wolności (art. 6 Karty). Prawo Unii wymaga skutecznej ochrony sądowej (art. 47 Karty), co oznacza, że sąd musi mieć możliwość oceny wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, aby zapewnić zgodność środka detencyjnego z prawem. Obowiązek ten wynika z przepisów dyrektyw 2008/115, 2013/33 oraz rozporządzenia nr 604/2013.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

skarżący (w kontekście zasady prawnej)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid	organ_krajowy	pozwany
C	osoba_fizyczna	skarżący
B	osoba_fizyczna	skarżący
X	osoba_fizyczna	skarżący

Przepisy (35)

Główne

Dyrektywa 2008/115/WE art. 15 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich

Dyrektywa 2008/115/WE art. 15 § 2

Dyrektywa 2008/115/WE art. 15 § 3

Dyrektywa 2008/115/WE art. 15 § 4

Dyrektywa 2008/115/WE art. 15 § 5

Dyrektywa 2008/115/WE art. 15 § 6

Dyrektywa 2013/33/UE art. 8 § 2

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową

Dyrektywa 2013/33/UE art. 8 § 3

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową

Dyrektywa 2013/33/UE art. 9 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową

Dyrektywa 2013/33/UE art. 9 § 3

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową

Dyrektywa 2013/33/UE art. 9 § 5

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową

Rozporządzenie nr 604/2013 art. 28 § 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca

Rozporządzenie nr 604/2013 art. 28 § 3

Rozporządzenie nr 604/2013 art. 28 § 4

Karta art. 6

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Karta art. 47

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Pomocnicze

Dyrektywa 2008/115/WE art. 1

Dyrektywa 2008/115/WE art. 3 § 9

Dyrektywa 2008/115/WE art. 4 § 3

Dyrektywa 2013/33/UE art. 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową

Dyrektywa 2013/33/UE art. 2 § h

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową

Dyrektywa 2013/33/UE art. 21

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową

Rozporządzenie nr 604/2013 art. 1

Rozporządzenie nr 604/2013 art. 6 § 1

Karta art. 24 § 2

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Karta art. 53

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Vw art. 59 § 1

Ustawa z 2000 r. o cudzoziemcach (Vreemdelingenwet 2000)

Vw art. 59a

Ustawa z 2000 r. o cudzoziemcach (Vreemdelingenwet 2000)

Vw art. 59b

Ustawa z 2000 r. o cudzoziemcach (Vreemdelingenwet 2000)

Vw art. 91 § 2

Ustawa z 2000 r. o cudzoziemcach (Vreemdelingenwet 2000)

Vw art. 94

Ustawa z 2000 r. o cudzoziemcach (Vreemdelingenwet 2000)

Awb art. 8:69 § 1

Ogólna ustawa dotycząca prawa administracyjnego (Algemene wet bestuursrecht)

Awb art. 8:69 § 2

Ogólna ustawa dotycząca prawa administracyjnego (Algemene wet bestuursrecht)

Awb art. 8:69 § 3

Ogólna ustawa dotycząca prawa administracyjnego (Algemene wet bestuursrecht)

Awb art. 8:77 § 1

Ogólna ustawa dotycząca prawa administracyjnego (Algemene wet bestuursrecht)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo Unii wymaga od sądów krajowych aktywnego badania wszystkich przesłanek zgodności z prawem środka detencyjnego, nawet tych niepodniesionych przez stronę, w celu zapewnienia skutecznej ochrony prawa do wolności i prawa do skutecznego środka prawnego. Zatrzymanie obywatela państwa trzeciego jest poważną ingerencją w jego prawa, co uzasadnia rygorystyczną kontrolę sądową.

Odrzucone argumenty

Sądy krajowe nie są zobowiązane do badania z urzędu wszystkich przesłanek zgodności z prawem środka detencyjnego, jeśli strona ich nie podniosła, zgodnie z zasadą autonomii proceduralnej i inicjatywy stron w postępowaniu. Przepisy prawa krajowego (niderlandzkiego) ograniczające badanie z urzędu przez sąd są zgodne z prawem Unii.

Godne uwagi sformułowania

każde zastosowanie środka detencyjnego [...] stanowi poważną ingerencję w prawo do wolności środek detencyjny wymaga ciągłego pozostawania danej osoby w ograniczonym i zamkniętym obszarze prawo Unii nie ogranicza się do ustanowienia wspólnych norm materialnych, lecz ustanowiło również wspólne normy proceduralne właściwy organ sądowy musi wziąć pod uwagę wszystkie elementy [...] nawet jeżeli brak spełnienia tej przesłanki nie został podniesiony przez daną osobę prawo do skutecznego środka prawnego [...] obejmuje również prawo do uzasadnionego co do istoty orzeczenia

Skład orzekający

K. Lenaerts

prezes

L. Bay Larsen

wiceprezes

A. Arabadjiev

prezes_izby

C. Lycourgos

sprawozdawca

E. Regan

prezes_izby

L. S. Rossi

prezes_izby

M. Ilešič

sędzia

J.-C. Bonichot

sędzia

I. Jarukaitis

sędzia

A. Kumin

sędzia

N. Jääskinen

sędzia

N. Wahl

sędzia

M. Gavalec

sędzia

Z. Csehi

sędzia

O. Spineanu-Matei

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów UE dotyczących zatrzymania cudzoziemców, obowiązek sądowej kontroli z urzędu, prawo do skutecznego środka prawnego i uzasadnienia orzeczeń."

Ograniczenia: Dotyczy głównie wykładni prawa UE w zakresie zatrzymania cudzoziemców; specyfika prawa krajowego może wpływać na praktyczne zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do wolności i jego ochrony sądowej w kontekście zatrzymania cudzoziemców, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawnym.

“Sąd musi chronić wolność: TSUE nakazuje sądom badać z urzędu legalność zatrzymania cudzoziemców!”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów

Drafting pism i dokumentów

Odpowiedzi na pytania prawne

Pogłębiona analiza z doktryny

Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

zatrzymanie środek detencyjny kontrola sądowa prawo do wolności prawo do skutecznego środka prawnego obywatele państw trzecich procedura powrotowa ochrona międzynarodowa TSUE Karta Praw Podstawowych

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI