C-70/17 i C-179/17
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że nieuczciwy warunek umowy kredytu hipotecznego o natychmiastowej wymagalności nie może być częściowo utrzymany w mocy, ale może zostać zastąpiony przepisem prawa krajowego, jeśli umowa nie może istnieć bez niego, a jej unieważnienie naraziłoby konsumenta na szkodę.
Sprawy połączone C-70/17 i C-179/17 dotyczyły wykładni dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sądy krajowe pytały, czy nieuczciwy warunek umowy kredytu hipotecznego o natychmiastowej wymagalności, spowodowany zwłoką w spłacie jednej raty, może być częściowo utrzymany w mocy lub zastąpiony przepisem prawa krajowego. Trybunał stwierdził, że taki warunek nie może być częściowo utrzymany w mocy, jeśli prowadzi to do zmiany jego istoty. Jednakże, jeśli umowa nie może istnieć bez tego warunku, a jej unieważnienie naraziłoby konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje, sąd krajowy może zastąpić nieuczciwy warunek przepisem prawa krajowego.
W sprawach połączonych C-70/17 i C-179/17 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpatrywał kwestię wykładni dyrektywy 93/13/EWG w odniesieniu do nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, w szczególności dotyczących natychmiastowej wymagalności kredytu hipotecznego w przypadku zwłoki w spłacie jednej raty. Sądy hiszpańskie zwróciły się z pytaniami prejudycjalnymi, czy taki warunek, uznany za nieuczciwy, może być częściowo utrzymany w mocy poprzez usunięcie jego nieuczciwych elementów, czy też może być zastąpiony przepisem prawa krajowego. Trybunał przypomniał, że system ochrony konsumentów opiera się na założeniu, iż konsument jest stroną słabszą. Zgodnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, nieuczciwe warunki nie są wiążące dla konsumenta, a umowa pozostaje w mocy w pozostałej części, jeśli jest to możliwe. Trybunał podkreślił, że sąd krajowy nie może modyfikować treści nieuczciwego warunku, gdyż mogłoby to osłabić odstraszający skutek dla przedsiębiorców. Jednakże, w sytuacji gdy umowa nie może dalej obowiązywać po usunięciu nieuczciwego warunku, a jej całkowite unieważnienie naraziłoby konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje (np. utratę korzyści wynikających ze specjalnego postępowania egzekucyjnego), sąd krajowy może zastąpić nieuczciwy warunek przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym. W analizowanym przypadku, zastąpienie nieuczciwego warunku przepisem art. 693 ust. 2 hiszpańskiego kodeksu postępowania cywilnego było dopuszczalne, pod warunkiem że umowa nie mogła istnieć bez tego warunku i jej unieważnienie prowadziłoby do negatywnych skutków dla konsumenta.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd krajowy nie może częściowo utrzymać w mocy nieuczciwego warunku, jeśli prowadzi to do zmiany jego istoty. Może jednak zastąpić go przepisem prawa krajowego, jeśli umowa nie może istnieć bez niego, a jej unieważnienie naraziłoby konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje.
Uzasadnienie
Dyrektywa 93/13 ma na celu ochronę konsumenta jako strony słabszej. Modyfikacja nieuczciwego warunku przez sąd mogłaby osłabić odstraszający skutek dla przedsiębiorców. Jednakże, w celu uniknięcia negatywnych konsekwencji dla konsumenta, dopuszczalne jest zastąpienie nieuczciwego warunku przepisem prawa krajowego, jeśli umowa nie może dalej istnieć bez niego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsument (w zakresie ochrony przed nieuczciwymi warunkami)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Abanca Corporación Bancaria SA | spolka | skarżący |
| Albert García Salamanca Santos | osoba_fizyczna | pozwany |
| Bankia SA | spolka | skarżący |
| Alfonso Antonio Lau Mendoza | osoba_fizyczna | pozwany |
| Verónica Yuliana Rodríguez Ramírez | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rząd hiszpański | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd węgierski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Nieuczciwe warunki nie są wiążące dla konsumenta, a umowa pozostaje w mocy w pozostałej części, jeśli jest to możliwe po wyłączeniu nieuczciwych warunków. Sąd nie może modyfikować treści nieuczciwego warunku, ale może go zastąpić przepisem prawa krajowego w określonych sytuacjach.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegające stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków.
Pomocnicze
k.c. art. 1124
Kodeks cywilny (Hiszpania)
Przepis dotyczący rozwiązania umowy wzajemnej w przypadku niewykonania zobowiązania przez jedną ze stron. W kontekście umów kredytowych jego zastosowanie może być problematyczne.
k.c. art. 1303
Kodeks cywilny (Hiszpania)
k.c. art. 1857 § 1
Kodeks cywilny (Hiszpania)
k.c. art. 1858
Kodeks cywilny (Hiszpania)
k.c. art. 1876
Kodeks cywilny (Hiszpania)
LEC art. 693 § 2
Ustawa nr 1/2000 kodeks postępowania cywilnego (Hiszpania)
Przepis dotyczący natychmiastowej wymagalności długu w przypadku zaległości w spłacie kredytu. W analizowanym przypadku jego wcześniejsza wersja została uznana za nieuczciwą, a późniejsza wersja mogła być stosowana zastępczo.
LEC art. 695 § 1
Ustawa nr 1/2000 kodeks postępowania cywilnego (Hiszpania)
LEC art. 695 § 3
Ustawa nr 1/2000 kodeks postępowania cywilnego (Hiszpania)
LEC art. 695 § 4
Ustawa nr 1/2000 kodeks postępowania cywilnego (Hiszpania)
LGDCU art. 83
Ustawa powszechna o ochronie konsumentów i użytkowników (Hiszpania)
Nieuczciwe warunki są nieważne z mocy prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieuczciwy warunek umowy kredytu hipotecznego dotyczący natychmiastowej wymagalności z powodu zwłoki w spłacie jednej raty nie może być częściowo utrzymany w mocy, jeśli prowadzi to do zmiany jego istoty. Zastąpienie nieuczciwego warunku przepisem prawa krajowego jest dopuszczalne, jeśli umowa nie może istnieć bez tego warunku, a jej unieważnienie naraziłoby konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje.
Odrzucone argumenty
Możliwość częściowego utrzymania w mocy nieuczciwego warunku poprzez usunięcie jego nieuczciwych elementów. Dopuszczalność całkowitego unieważnienia umowy kredytu hipotecznego, nawet jeśli prowadzi to do utraty przez konsumenta korzyści procesowych.
Godne uwagi sformułowania
system ochrony stworzony przez dyrektywę 93/13 opiera się na założeniu, że konsument jest stroną słabszą sąd krajowy nie może zmieniać treści nieuczciwych warunków zastąpienie nieuczciwego warunku przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
R. Silva de Lapuerta
wiceprezes
A. Prechal
sędzia
M. Vilaras
sędzia
F. Biltgen
sędzia
K. Jürimäe
prezes_izby
C. Lycourgos
prezes_izby
E. Juhász
sędzia
M. Ilešič
sędzia
E. Levits
sędzia
L. Bay Larsen
sędzia
D. Šváby
sędzia
S. Rodin
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 6 i 7 dyrektywy 93/13 w kontekście nieuczciwych warunków umownych, w szczególności dotyczących natychmiastowej wymagalności kredytów hipotecznych. Określenie granic możliwości zastępowania nieuczciwych warunków przez prawo krajowe."
Ograniczenia: Konkretne zastosowanie zależy od oceny sądu krajowego, czy umowa może istnieć bez nieuczciwego warunku i czy jej unieważnienie narazi konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nieuczciwych warunków w umowach kredytowych, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu konsumentów. Wykładnia przepisów UE przez TSUE jest kluczowa dla ochrony praw konsumentów.
“Czy bank może żądać natychmiastowej spłaty całego kredytu za jedną zaległą ratę? TSUE wyjaśnia granice ochrony konsumentów.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI