C-698/20
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Najwyższy (Polska) w związku ze sporem między Gminą Wieliszew a syndykiem masy upadłości Spółdzielczego Banku Rzemiosła i Rolnictwa w Wołominie. Gmina zdeponowała na rachunku banku kwotę ponad 2,4 mln PLN, pochodzącą z umów o dofinansowanie projektów współfinansowanych z budżetu Unii Europejskiej (EFRR, Fundusz Spójności, EFRROW). Po ogłoszeniu upadłości banku, gmina wniosła o wyłączenie tych środków z masy upadłości, jednak polskie sądy oddaliły jej powództwo, uznając, że środki te stały się własnością banku i weszły do masy upadłości. Sąd Najwyższy zadał pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów rozporządzeń nr 1083/2006, 1303/2013, 1698/2005 i 1306/2013, w szczególności czy stoją one na przeszkodzie polskim przepisom, które nie wyłączają takich środków z masy upadłości. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) uznał wniosek za dopuszczalny, odrzucając argument Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący statusu Sądu Najwyższego. W kwestii istoty sprawy, TSUE stwierdził, że środki te, po wypłaceniu ich z budżetu UE państwu członkowskiemu, nie są już aktywami Unii w rozumieniu Protokołu nr 7. TSUE zbadał wskazane przepisy unijne (m.in. art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006, art. 70 tego rozporządzenia, art. 80 tego rozporządzenia, art. 54, 56, 58 rozporządzenia nr 1306/2013, art. 72 rozporządzenia nr 1698/2005) i uznał, że żaden z nich nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku przyjęcia przepisów krajowych pozwalających na wyłączenie takich środków z masy upadłości banku. TSUE podkreślił, że choć brak wyłączenia może utrudnić realizację celów funduszy UE, nie można interpretować przepisów w sposób sprzeczny z ich jasnym brzmieniem. W konsekwencji, TSUE orzekł, że przepisy te nie stoją na przeszkodzie polskiemu uregulowaniu, które nie przewiduje wyłączenia tych środków z masy upadłości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów UE dotyczących funduszy strukturalnych w kontekście prawa upadłościowego państw członkowskich.
Dotyczy specyficznej sytuacji zdeponowania środków UE na rachunku banku, który następnie upadł. Nie przesądza o możliwości wyłączenia środków na gruncie prawa krajowego, jeśli przepisy krajowe takie wyłączenie przewidują.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy Unii Europejskiej dotyczące funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich stoją na przeszkodzie przepisom krajowym, które nie wyłączają środków z budżetu UE z masy upadłości banku, jeśli zostały one na nim zdeponowane przez beneficjenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie stoją na przeszkodzie takiemu uregulowaniu krajowemu.
Uzasadnienie
TSUE stwierdził, że środki UE po wypłaceniu państwu członkowskiemu nie są już aktywami UE. Analiza wskazanych przepisów UE (m.in. rozporządzeń 1083/2006, 1303/2013, 1698/2005, 1306/2013) nie wykazała istnienia obowiązku nakładającego na państwa członkowskie konieczność wyłączenia takich środków z masy upadłości banku. Brak takiego obowiązku nie może prowadzić do wykładni przepisów sprzecznej z ich brzmieniem.
Czy Sąd Najwyższy Rzeczypospolitej Polskiej, w obecnym składzie, może być uznany za 'sąd' w rozumieniu art. 267 TFUE, w kontekście zarzutów dotyczących niezależności i bezstronności sędziów?
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest dopuszczalny. Domniemywa się, że sąd krajowy spełnia wymogi 'sądu' dla celów dopuszczalności wniosku, chyba że prawomocne orzeczenie sądowe obali to domniemanie.
Uzasadnienie
TSUE przypomniał swoje utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym przy ocenie dopuszczalności wniosku prejudycjalnego bierze się pod uwagę całokształt okoliczności, w tym ustanowienie organu na podstawie ustawy, stały charakter, obligatoryjność jurysdykcji, kontradyktoryjność, stosowanie prawa i niezawisłość. TSUE stwierdził, że Sąd Najwyższy jako taki spełnia te wymogi. Wniosek został złożony przez sąd krajowy, co rodzi domniemanie spełnienia wymogów. Domniemanie to może być obalone jedynie przez prawomocne orzeczenie sądowe stwierdzające brak niezawisłości lub bezstronności sędziego. Ponieważ takie orzeczenie nie zostało przedstawione, wniosek jest dopuszczalny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina Wieliszew | organ_krajowy | skarżący |
| Syndyk masy upadłości Spółdzielczego Banku Rzemiosła i Rolnictwa w Wołominie w upadłości likwidacyjnej | inne | pozwany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd polski | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (25)
Główne
Rozporządzenie nr 1083/2006 art. 2 § pkt 5
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Definicja 'wydatków publicznych'.
Rozporządzenie nr 1083/2006 art. 3
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Cele funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.
Rozporządzenie nr 1083/2006 art. 4
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Instrumenty i misje funduszy.
Rozporządzenie nr 1083/2006 art. 57 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Warunki zachowania wkładu funduszy w przypadku modyfikacji operacji.
Rozporządzenie nr 1083/2006 art. 70 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Odpowiedzialność państw członkowskich za zarządzanie, kontrolę i odzyskiwanie nienależnie wypłaconych kwot.
Rozporządzenie nr 1083/2006 art. 80
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Obowiązek zapewnienia beneficjentom otrzymania pełnej kwoty wkładu ze środków publicznych.
Rozporządzenie nr 1303/2013 art. 2 § pkt 15
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013
Definicja 'wydatków publicznych'.
Rozporządzenie nr 1303/2013 art. 37 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013
Płatność salda.
Rozporządzenie nr 1303/2013 art. 66
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013
Rozporządzenie nr 1303/2013 art. 67 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013
Rozporządzenie nr 1303/2013 art. 74 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013
Rozporządzenie nr 1303/2013 art. 89 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013
Rozporządzenie nr 1698/2005 art. 2 § lit. i)
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
Definicja 'wydatków publicznych'.
Rozporządzenie nr 1698/2005 art. 3
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
Cel wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.
Rozporządzenie nr 1698/2005 art. 4 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
Cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.
Rozporządzenie nr 1698/2005 art. 72 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
Warunki zachowania wkładu EFRROW.
Rozporządzenie nr 1306/2013 art. 11
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013
Obowiązek wypłaty pełnej kwoty beneficjentom.
Rozporządzenie nr 1306/2013 art. 54 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013
Procedura odzyskiwania nienależnych płatności.
Rozporządzenie nr 1306/2013 art. 56
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013
Dostosowanie finansowe przez anulowanie finansowania Unii w przypadku nieprawidłowości.
Rozporządzenie nr 1306/2013 art. 58 § ust. 1 lit. e)
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013
Obowiązek państw członkowskich w zakresie ochrony interesów finansowych Unii, w tym odzyskiwania nienależnych płatności.
Pomocnicze
u.p.u. art. 61
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe
Majątek upadłego jako masa upadłości.
u.p.u. art. 63 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe
Wyłączenie mienia z masy upadłości.
u.p.u. art. 70
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe
Wyłączenie z masy upadłości składników mienia nienależących do majątku upadłego.
k.p.c. art. 831 § § 1 pkt 2a
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków UE, wypłacone w formie zaliczki, nie podlegają egzekucji, chyba że wierzytelność powstała w związku z realizacją projektu.
u.f.p. art. 5 § ust. 1 pkt 2, 2a i 3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Definicja środków publicznych, w tym środków z budżetu UE.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy UE dotyczące funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich nie nakładają na państwa członkowskie obowiązku wyłączenia środków z masy upadłości banku, jeśli zostały one na nim zdeponowane przez beneficjenta. • Środki UE po wypłaceniu państwu członkowskiemu nie są już aktywami UE w rozumieniu Protokołu nr 7.
Odrzucone argumenty
Polskie przepisy krajowe, które nie wyłączają środków UE z masy upadłości banku, stoją na przeszkodzie przepisom UE i utrudniają realizację celów funduszy UE.
Godne uwagi sformułowania
aktywa, które wychodzą z budżetu Unii i są udostępniane państwom członkowskim w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, nie mogą być uważane, po ich wypłaceniu, za aktywa Unii • żaden z przepisów wskazanych [...] nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku przyjęcia przepisów krajowych pozwalających na wyłączenie kwot z masy upadłości banku z tego tylko powodu, że owe kwoty zostały zdeponowane w tym banku przez beneficjenta programu współfinansowanego z budżetu Unii • wykładnia przepisu prawa Unii nie może skutkować pozbawieniem wszelkiej skuteczności (effet utile) jasnego i precyzyjnego brzmienia tego przepisu
Skład orzekający
P.G. Xuereb
prezes izby
A. Arabadjiev
sprawozdawca
I. Ziemele
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów UE dotyczących funduszy strukturalnych w kontekście prawa upadłościowego państw członkowskich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zdeponowania środków UE na rachunku banku, który następnie upadł. Nie przesądza o możliwości wyłączenia środków na gruncie prawa krajowego, jeśli przepisy krajowe takie wyłączenie przewidują.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla beneficjentów funduszy UE w Polsce – co dzieje się ze środkami w przypadku upadłości banku. Choć rozstrzygnięcie nie jest przełomowe, ma istotne znaczenie dla zrozumienia relacji między prawem UE a prawem krajowym w kontekście finansów publicznych.
“Upadłość banku a środki z UE: czy beneficjent straci wszystko?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny