Orzeczenie · 2022-11-22

C-69/21

Sąd
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Data
2022-11-22
cjeuazyl_imigracjaochrona przed wydaleniem, względy medyczneWysokatrybunal
wydaleniezdrowiebólleczenieprawo podstawoweżycie prywatnedyrektywa powrotowaTSUEochrona międzynarodowa

Podsumowanie

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 2008/115/WE w sprawie powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich oraz Karty praw podstawowych UE, w szczególności art. 4 (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania), art. 7 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) oraz art. 19 ust. 2 (ochrona w przypadku usunięcia, wydalenia lub ekstradycji). Sprawa dotyczyła obywatela Rosji, X, który nielegalnie przebywał w Niderlandach i był leczony na ciężką chorobę, w tym marihuaną leczniczą, która nie jest dostępna w Rosji. Po oddaleniu jego wniosku o azyl, wydano decyzję nakazującą powrót. Sąd odsyłający pytał, czy znaczne nasilenie bólu spowodowane przerwaniem leczenia, brak możliwości leczenia w kraju pochodzenia, a także prawo do życia prywatnego, mogą stanowić przeszkodę dla wydalenia. Trybunał (wielka izba) orzekł, że dyrektywa 2008/115 w związku z Kartą praw podstawowych stoi na przeszkodzie wydaniu decyzji nakazującej powrót lub podjęciu środka w postaci wydalenia obywatela państwa trzeciego cierpiącego na poważną chorobę, gdy istnieją poważne i potwierdzone podstawy, by uznać, że w państwie docelowym byłby on narażony na rzeczywiste ryzyko znacznego, nieodwracalnego i szybkiego nasilenia się bólu ze względu na zakaz stosowania w tym państwie jedynego skutecznego leczenia przeciwbólowego. Trybunał podkreślił, że państwo członkowskie nie może ustalić ścisłego terminu, w którym takie nasilenie bólu musiałoby wystąpić, aby mogło to stanowić przeszkodę dla wydalenia. Ponadto, skutki wydalenia dla stanu zdrowia nie mogą być oceniane jedynie pod kątem zdolności do podróży. W kontekście prawa do życia prywatnego, stan zdrowia obywatela i otrzymywane leczenie należy uwzględnić, jednakże wydalenie nie narusza tego prawa, jeśli ryzyko pogorszenia stanu zdrowia nie osiąga progu dotkliwości wymaganego na mocy art. 4 Karty.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

ochrona przed wydaleniem ze względów medycznych, interpretacja dyrektywy powrotowej w kontekście praw podstawowych, znaczenie prawa do życia prywatnego w sprawach migracyjnych.

Ograniczenia stosowania

Ocena ryzyka nasilenia bólu jest indywidualna i zależy od konkretnych okoliczności medycznych i prawnych.

Zagadnienia prawne (4)

Czy znaczne nasilenie bólu spowodowane przerwaniem leczenia, w połączeniu z brakiem dostępnego leczenia w kraju pochodzenia, może stanowić przeszkodę dla wydalenia obywatela państwa trzeciego na mocy dyrektywy 2008/115 i Karty praw podstawowych UE?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli ryzyko znacznego, nieodwracalnego i szybkiego nasilenia bólu narusza godność ludzką i osiąga próg dotkliwości wymagany na mocy art. 4 Karty.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że art. 5 dyrektywy 2008/115 w związku z art. 4 i 19 ust. 2 Karty stoi na przeszkodzie wydaleniu, jeśli istnieje ryzyko takiego nasilenia bólu, które narusza godność ludzką. Ocena tego ryzyka musi uwzględniać wszystkie okoliczności, w tym dostępność leczenia i jego skuteczność.

Czy państwo członkowskie może ustalić sztywny termin, w którym skutki przerwania leczenia muszą ujawnić się, aby mogły stanowić przeszkodę dla wydalenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, państwo członkowskie nie może przewidzieć ścisłego, sztywnego terminu.

Uzasadnienie

Trybunał stwierdził, że ustalenie sztywnego terminu jest sprzeczne z prawem UE, ponieważ nasilenie bólu może być stopniowe, a ocena ryzyka musi być indywidualna i uwzględniać wszystkie istotne czynniki.

Czy skutki wydalenia dla stanu zdrowia obywatela państwa trzeciego mogą być oceniane jedynie pod kątem jego zdolności do podróżowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ocena ta nie może ograniczać się jedynie do zdolności do podróżowania.

Uzasadnienie

Trybunał wyjaśnił, że państwa członkowskie muszą zapewnić, że wydalenie nie narazi obywatela na ryzyko znacznego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia lub bólu, co wykracza poza ocenę samej zdolności do odbycia podróży.

Czy stan zdrowia obywatela państwa trzeciego i otrzymywane leczenie powinny być uwzględniane w kontekście prawa do życia prywatnego przy ocenie możliwości wydalenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, stan zdrowia i leczenie stanowią element życia prywatnego, który należy uwzględnić.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że leczenie jest częścią życia prywatnego (art. 7 Karty). Jednakże, prawo to nie jest absolutne i może podlegać ograniczeniom, jeśli są one proporcjonalne i uzasadnione interesem ogólnym, a ryzyko pogorszenia stanu zdrowia nie osiąga progu dotkliwości z art. 4 Karty.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odpowiedz na pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (X) w zakresie ochrony przed wydaleniem ze względów medycznych

Strony

NazwaTypRola
Xosoba_fizycznaskarżący
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheidorgan_krajowypozwany
rząd niderlandzkipanstwo_czlonkowskieinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (10)

Główne

Karta art. 4

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania ma charakter bezwzględny i jest ściśle związany z poszanowaniem godności człowieka.

Karta art. 7

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, które obejmuje również prawo do leczenia.

Karta art. 19 ust. 2

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Ochrona w przypadku usunięcia z terytorium państwa, wydalenia lub ekstradycji, zakaz narażania na nieludzkie lub poniżające traktowanie.

Dyrektywa 2008/115/WE art. 5

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE

Państwa członkowskie muszą należycie uwzględniać dobro dziecka, życie rodzinne i stan zdrowia obywatela państwa trzeciego oraz przestrzegać zasady non-refoulement.

Dyrektywa 2008/115/WE art. 9 ust. 1 lit. a

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE

Państwa członkowskie przesuwają termin wydalenia, jeżeli miałoby ono naruszać zasadę non-refoulement.

Vreemdelingenwet 2000 art. 64

Ustawa o cudzoziemcach (Niderlandy)

Wydalenie wstrzymuje się do chwili, gdy stan zdrowia cudzoziemca lub członka jego rodziny pozwoli na odbycie podróży.

Pomocnicze

Dyrektywa 2008/115/WE art. 6 ust. 4

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE

Umożliwia państwom członkowskim przyznanie prawa pobytu ze względów humanitarnych lub z innych przyczyn.

Konwencja genewska art. 33 ust. 1

Konwencja dotycząca statusu uchodźców

Zakaz wydalania lub zawracania uchodźcy do kraju, gdzie jego życiu lub wolności zagraża niebezpieczeństwo.

EKPC art. 3

Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

Zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania.

EKPC art. 8

Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ryzyko znacznego nasilenia bólu z powodu braku leczenia w kraju pochodzenia może stanowić przeszkodę dla wydalenia. • Stan zdrowia i otrzymywane leczenie są elementem prawa do życia prywatnego, które należy uwzględnić. • Ograniczenia prawa do życia prywatnego muszą być proporcjonalne i uzasadnione.

Odrzucone argumenty

Pytania prejudycjalne były przedwczesne. • Drugie pytanie prejudycjalne nie miało znaczenia dla sprawy. • Prawo UE nie nakłada obowiązku wydania dokumentu pobytowego w sytuacji braku możliwości wydalenia ze względów medycznych.

Godne uwagi sformułowania

ryzyko znacznego, nieodwracalnego i szybkiego nasilenia się bólu • narusza godność ludzką • próg dotkliwości • prawo do poszanowania życia prywatnego • nie może być ograniczone jedynie do zbadania zdolności do odbycia podróży

Skład orzekający

K. Lenaerts

prezes

L. Bay Larsen

wiceprezes

K. Jürimäe

prezes_izby

C. Lycourgos

sprawozdawca

E. Regan

sędzia

M. Safjan

sędzia

P.G. Xuereb

sędzia

D. Gratsias

prezes_izby

M.L. Arastey Sahún

prezes_izby

S. Rodin

sędzia

F. Biltgen

sędzia

I. Ziemele

sędzia

J. Passer

sędzia

M. Gavalec

sędzia

Z. Csehi

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "ochrona przed wydaleniem ze względów medycznych, interpretacja dyrektywy powrotowej w kontekście praw podstawowych, znaczenie prawa do życia prywatnego w sprawach migracyjnych."

Ograniczenia: Ocena ryzyka nasilenia bólu jest indywidualna i zależy od konkretnych okoliczności medycznych i prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych praw człowieka w kontekście polityki migracyjnej, łącząc kwestie medyczne z prawnymi i etycznymi.

Czy ciężka choroba i ból mogą powstrzymać deportację? TSUE daje odpowiedź.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy