C-688/18
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że prawo oskarżonego do obecności na rozprawie nie jest naruszone, gdy oskarżony świadomie zrezygnuje z udziału lub gdy jego nieobecność zostanie usprawiedliwiona i zostaną podjęte kroki w celu zapewnienia mu możliwości obrony.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy UE w sprawie domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie. Sąd krajowy z Bułgarii pytał, czy prawo oskarżonego do obecności na rozprawie jest naruszone, gdy rozprawa odbywa się pod jego nieobecność, mimo że został prawidłowo wezwany, powiadomiony o konsekwencjach i reprezentowany przez adwokata. Trybunał orzekł, że prawo to nie jest naruszone, jeśli oskarżony świadomie zrezygnuje z udziału lub jeśli jego nieobecność była usprawiedliwiona, a następnie podjęto kroki w celu zapewnienia mu możliwości obrony, np. poprzez powtórzenie dowodów lub dodatkowe przesłuchanie świadka.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Spetsializiran nakazatelen sad (wyspecjalizowany sąd karny, Bułgaria) dotyczył wykładni art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym. Sprawa karna została wszczęta przeciwko TX i UW, oskarżonym o udział w zorganizowanej grupie przestępczej. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy przeprowadzenie rozprawy pod nieobecność oskarżonych, mimo że zostali prawidłowo wezwani, powiadomieni o konsekwencjach niestawiennictwa i reprezentowani przez adwokata, narusza ich prawo do obecności na rozprawie. Dotyczyło to sytuacji, gdy oskarżony świadomie zrezygnował z udziału w rozprawie, a także sytuacji, gdy nie mógł się stawić z przyczyn od niego niezależnych (choroba), ale po powiadomieniu o czynnościach podjętych pod jego nieobecność, albo zrzekł się prawa do ich kwestionowania, albo wyraził wolę udziału w czynnościach, co skutkowało ich powtórzeniem. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że prawo oskarżonego do obecności na rozprawie nie jest naruszone w opisanych sytuacjach, pod warunkiem spełnienia określonych przesłanek dotyczących powiadomienia, reprezentacji przez obrońcę oraz sposobu postępowania w przypadku nieobecności. Kluczowe jest, aby prawo do rzetelnego procesu sądowego, w tym prawo do obrony, było zapewnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, prawo to nie jest naruszone, jeśli oskarżony jednoznacznie postanowił nie stawić się na rozprawie lub nie stawił się z przyczyn od niego niezależnych, ale podjęto kroki zapewniające mu możliwość obrony.
Uzasadnienie
Trybunał wyjaśnił, że prawo do obecności na rozprawie nie jest bezwzględne i może być zrzeczone. W przypadku nieobecności z przyczyn niezależnych, kluczowe jest zapewnienie oskarżonemu możliwości obrony poprzez np. powtórzenie dowodów lub dodatkowe przesłuchanie świadka, co zapewnia rzetelność procesu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| TX | osoba_fizyczna | oskarżony |
| UW | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Spetsializirana prokuratura | organ_krajowy | strona_w_postępowaniu_głównym |
| Rząd portugalski | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (7)
Główne
Dyrektywa 2016/343 art. 8 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343
Państwa członkowskie zapewniają podejrzanym lub oskarżonym prawo do obecności na rozprawie.
Dyrektywa 2016/343 art. 8 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343
Państwa członkowskie mogą postanowić, że rozprawa może odbyć się pod nieobecność oskarżonego, pod warunkiem powiadomienia go o rozprawie i konsekwencjach niestawiennictwa lub reprezentowania przez obrońcę.
Pomocnicze
NPK art. 55 § 1
Kodeks postępowania karnego
Oskarżony ma prawo do udziału w postępowaniu karnym.
NPK art. 94 § 1
Kodeks postępowania karnego
Udział obrońcy jest obowiązkowy w sprawach rozpoznawanych pod nieobecność oskarżonego.
NPK art. 247b § 1
Kodeks postępowania karnego
Powiadomienie oskarżonego o rozprawie, jego prawach i możliwości rozpoznania sprawy pod jego nieobecność.
NPK art. 269 § 3
Kodeks postępowania karnego
Warunki rozpoznania sprawy pod nieobecność oskarżonego (prawidłowe wezwanie, brak ważnych powodów niestawiennictwa).
NPK art. 423 § 1
Kodeks postępowania karnego
Możliwość wznowienia postępowania w przypadku skazania pod nieobecność.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do obecności na rozprawie nie jest bezwzględne i może być zrzeczone. Spełnienie warunków z art. 8 ust. 2 dyrektywy 2016/343 (powiadomienie, reprezentacja przez adwokata) pozwala na przeprowadzenie rozprawy pod nieobecność oskarżonego. Oskarżony, który nie stawił się z przyczyn niezależnych, ale podjął działania zapewniające mu możliwość obrony (np. zrzekł się kwestionowania czynności lub uzyskał ich powtórzenie), nie narusza swojego prawa do rzetelnego procesu.
Godne uwagi sformułowania
prawo podejrzanych lub oskarżonych do obecności na rozprawie nie jest prawem bezwzględnym zrzeczenie się tego prawa, w sposób wyraźny lub dorozumiany, lecz jednoznaczny prawo oskarżonego do obecności na rozprawie nie zostało naruszone, jeżeli... prawo do rzetelnego procesu sądowego prawo do obrony
Skład orzekający
M. Safjan
prezes_izby
L. Bay Larsen
sędzia
C. Toader
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym w kontekście dyrektywy UE, zwłaszcza w przypadkach nieobecności oskarżonego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych warunków określonych w dyrektywie i orzecznictwie ETPC; wymaga analizy przepisów krajowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa oskarżonego do obecności na rozprawie, co jest kluczowe dla rzetelnego procesu. Wyjaśnia granice tego prawa w kontekście nowoczesnych postępowań karnych.
“Czy można skazać oskarżonego, który nie stawił się na rozprawie? TSUE wyjaśnia granice prawa do obecności.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI