C-677/22
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że jednostronne ustalenie przez dłużnika terminu płatności dłuższego niż 60 dni jest niezgodne z prawem UE, chyba że strony wyraźnie uzgodniły taki termin.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. Polski sąd zapytał, czy termin płatności dłuższy niż 60 dni może być ustalony jednostronnie przez jedną ze stron umowy. Trybunał orzekł, że takie jednostronne ustalenie jest niedopuszczalne, chyba że obie strony wyraźnie uzgodniły dłuższy termin, co musi być wykazane w dokumentach umownych. Celem dyrektywy jest ochrona wierzycieli i promowanie kultury szybkich płatności.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Rejonowy Katowice-Wschód dotyczył wykładni art. 3 ust. 5 dyrektywy 2011/7/UE w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. Spór w postępowaniu głównym dotyczył warunku umownego, na mocy którego spółka P. S.A. jednostronnie ustaliła 120-dniowy termin płatności dla faktur wystawianych przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe A. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy taki warunek, ustalony jednostronnie przez dłużnika, może być uznany za „w umowie wyraźnie ustalony” w rozumieniu dyrektywy, a tym samym czy pozwala na odstępstwo od ustawowego terminu 60 dni. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrując pytanie, podkreślił, że art. 3 ust. 5 dyrektywy wymaga spełnienia dwóch kumulatywnych przesłanek: termin płatności dłuższy niż 60 dni musi być „w umowie wyraźnie ustalony” oraz nie może być „rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela”. Trybunał zinterpretował wymóg „wyraźnego ustalenia” jako konieczność wykazania zgodnej woli stron umowy co do dłuższego terminu płatności, co wykracza poza samo umieszczenie takiego warunku w umowie, zwłaszcza gdy jest ona umową adhezyjną lub o podobnym charakterze. Jednostronne narzucenie przez dłużnika terminu 120 dni jest niedopuszczalne, chyba że zostanie udowodnione, iż obie strony wyraziły zgodną wolę przyjęcia takiego terminu. Sąd odsyłający został zobowiązany do zbadania, czy w konkretnym przypadku taka zgodna wola istniała, a także czy stosowanie dłuższego terminu nie jest rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. Celem dyrektywy jest zwalczanie opóźnień w płatnościach i promowanie kultury szybkich płatności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, wyrażenie „w umowie wyraźnie ustalono inaczej” stoi na przeszkodzie temu, aby warunek umowny ustalający termin płatności dłuższy niż 60 dni kalendarzowych został ukształtowany jednostronnie przez dłużnika, chyba że można wykazać, przy uwzględnieniu wszystkich dokumentów umownych i warunków zawartych w tej umowie, że strony tej umowy wyraziły zgodną wolę związania się właśnie takim warunkiem.
Uzasadnienie
Artykuł 3 ust. 5 dyrektywy 2011/7/UE wymaga spełnienia dwóch kumulatywnych przesłanek dla odstępstwa od 60-dniowego terminu płatności: termin musi być „w umowie wyraźnie ustalony” i nie może być „rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela”. Wymóg „wyraźnego ustalenia” oznacza konieczność wykazania zgodnej woli stron, a nie jednostronnego narzucenia warunku przez dłużnika, nawet w umowach adhezyjnych. Sąd odsyłający musi zbadać, czy taka zgodna wola istniała i czy termin nie jest rażąco nieuczciwy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe A. | spolka | skarżący |
| P. S.A. | spolka | pozwany |
| rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd niemiecki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (7)
Główne
Dyrektywa 2011/7/UE art. 3 § 5
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych
Termin płatności ustalony w umowie nie może przekraczać 60 dni kalendarzowych, chyba że w umowie wyraźnie ustalono inaczej i pod warunkiem, że nie jest to rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. Wymóg wyraźnego ustalenia oznacza konieczność wykazania zgodnej woli stron, a nie jednostronnego narzucenia przez dłużnika.
Dyrektywa 2011/7/UE art. 7 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych
Warunek umowy lub praktyka dotyczące daty lub terminu płatności uznawane są za niepodlegające wykonaniu lub stanowią podstawę do roszczenia o odszkodowanie, jeśli są rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. Przy ocenie bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności, w tym obiektywny powód odstępstwa od terminów płatności.
ustawa z dnia 8 marca 2013 r. art. 7 § 1
Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych
W transakcjach handlowych (z wyłączeniem podmiotów publicznych) wierzycielowi przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie, jeśli spełnił swoje świadczenie i nie otrzymał zapłaty w terminie, chyba że strony uzgodniły inaczej.
ustawa z dnia 8 marca 2013 r. art. 7 § 2
Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych
Termin zapłaty w umowie nie może przekraczać 60 dni, chyba że strony wyraźnie ustalą inaczej i nie jest to rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela.
Pomocnicze
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Dyrektywa 2014/25/UE art. 2 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych
Dyrektywa 2014/25/UE art. 2 § 3
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Jednostronne ustalenie przez dłużnika terminu płatności dłuższego niż 60 dni narusza wymóg „wyraźnego ustalenia” w rozumieniu art. 3 ust. 5 dyrektywy 2011/7/UE. Celem dyrektywy jest ochrona wierzycieli i promowanie kultury szybkich płatności, co wyklucza jednostronne narzucanie dłuższych terminów.
Odrzucone argumenty
Termin 120 dni został zaakceptowany przez wierzyciela w ramach umowy adhezyjnej lub przetargu, co stanowiło jego zgodę. Dłuższy termin płatności nie był rażąco nieuczciwy, ponieważ wierzyciel miał pewność zbytu i uzyskiwał dochód.
Godne uwagi sformułowania
„w umowie wyraźnie ustalono inaczej” „nie jest to rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela” „wyrażenie „w umowie wyraźnie ustalono inaczej” stoi na przeszkodzie temu, aby warunek umowny ustalający termin płatności dłuższy niż 60 dni kalendarzowych został ukształtowany jednostronnie przez dłużnika” „wymóg wyraźnego ustalenia oznacza zatem wyrażenie zgodnej woli tych stron przy zawieraniu umowy”
Skład orzekający
K. Jürimäe
prezes_izby
K. Lenaerts
prezes
N. Jääskinen
sędzia
M. Gavalec
sędzia
N. Piçarra
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu „wyraźnego ustalenia” terminu płatności dłuższego niż 60 dni w kontekście umów adhezyjnych i jednostronnego kształtowania warunków przez jedną ze stron."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie transakcji handlowych między przedsiębiorstwami w rozumieniu dyrektywy 2011/7/UE. Konieczność indywidualnej oceny każdej umowy pod kątem zgodnej woli stron.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opóźnień w płatnościach i jasno określa granice swobody umów w kontekście terminów płatności, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.
“Czy Twój kontrahent może jednostronnie wydłużyć termin płatności? TSUE odpowiada: Nie, chyba że obie strony wyraźnie się na to zgodzą!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI