C-673/16
Podsumowanie
TSUE orzekł, że obywatel UE ma prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu, a jego małżonek tej samej płci, będący obywatelem państwa trzeciego, ma prawo do pobytu w państwie pochodzenia obywatela UE, nawet jeśli prawo krajowe nie uznaje małżeństw jednopłciowych.
Sprawa dotyczyła obywatela Rumunii (obywatela UE) i jego małżonka, obywatela USA, którzy zawarli związek małżeński w Belgii. Po powrocie do Rumunii, rumuńskie władze odmówiły obywatelowi USA prawa pobytu, ponieważ rumuńskie prawo nie uznaje małżeństw osób tej samej płci. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że obywatel UE ma prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu, a jego małżonek tej samej płci, będący obywatelem państwa trzeciego, ma prawo do pobytu w państwie pochodzenia obywatela UE, nawet jeśli prawo krajowe nie przewiduje małżeństw jednopłciowych. Prawo to nie może być obwarowane bardziej rygorystycznymi warunkami niż te przewidziane w dyrektywie 2004/38.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów dyrektywy 2004/38/WE w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich. Sprawa dotyczyła pary jednopłciowej: obywatela Rumunii (obywatela UE) i obywatela USA. Para zawarła związek małżeński w Belgii, gdzie obywatel UE przebywał legalnie. Po powrocie do Rumunii, rumuńskie władze odmówiły obywatelowi USA prawa pobytu na okres dłuższy niż trzy miesiące, powołując się na rumuński kodeks cywilny, który nie uznaje małżeństw osób tej samej płci. Sąd odsyłający zadał pytania dotyczące interpretacji pojęcia 'współmałżonka' w kontekście małżeństw jednopłciowych oraz prawa do pobytu dla członków rodziny obywatela UE. Trybunał Sprawiedliwości UE, działając w wielkiej izbie, orzekł, że art. 21 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie odmowie prawa pobytu obywatelowi państwa trzeciego (małżonkowi tej samej płci obywatela UE) z tego powodu, że prawo państwa członkowskiego pochodzenia obywatela UE nie przewiduje małżeństw osób tej samej płci. Trybunał podkreślił, że status obywatela Unii jest podstawowy i obejmuje prawo do prowadzenia życia rodzinnego. W sytuacji, gdy obywatel UE skorzystał ze swobody przemieszczania się i rozwinął życie rodzinne w innym państwie członkowskim, jego małżonek tej samej płci, będący obywatelem państwa trzeciego, ma prawo do pobytu w państwie pochodzenia obywatela UE. Prawo to nie może być obwarowane warunkami bardziej rygorystycznymi niż te przewidziane w dyrektywie 2004/38. Trybunał zaznaczył, że uznanie takiego małżeństwa wyłącznie do celów przyznania pochodnego prawa pobytu nie narusza tożsamości narodowej ani porządku publicznego państwa członkowskiego, a także jest zgodne z prawami podstawowymi, w tym prawem do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, pojęcie 'współmałżonek' jest neutralne płciowo i może obejmować małżonka tej samej płci, jeśli małżeństwo zostało zawarte zgodnie z prawem państwa członkowskiego.
Uzasadnienie
Trybunał oparł się na wykładni językowej, systemowej i celowościowej dyrektywy, a także na orzecznictwie ETPC dotyczącym prawa do życia rodzinnego. Podkreślono, że państwo członkowskie nie może odmówić uznania małżeństwa zawartego legalnie w innym państwie członkowskim wyłącznie z powodu braku uznania małżeństw jednopłciowych w prawie krajowym, jeśli ma to wpływ na prawo pobytu obywatela państwa trzeciego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (obywatel UE i jego małżonek)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Relu Adrian Coman | osoba_fizyczna | skarżący |
| Robert Clabourn Hamilton | osoba_fizyczna | skarżący |
| Asociaţia Accept | inne | skarżący |
| Inspectoratul General pentru Imigrări | organ_krajowy | pozwany |
| Ministerul Afacerilor Interne | organ_krajowy | pozwany |
| Consiliul Naţional pentru Combaterea Discriminării | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd rumuński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd łotewski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd węgierski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (14)
Główne
TFUE art. 21 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Obywatele Unii mają prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich. Prawo to obejmuje możliwość prowadzenia życia rodzinnego z członkami rodziny, w tym z małżonkiem tej samej płci, nawet jeśli prawo krajowe nie przewiduje małżeństw jednopłciowych.
Dyrektywa 2004/38/WE art. 2 § 2 lit. a)
Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Definicja 'członka rodziny' obejmuje 'współmałżonka'. Pojęcie to jest neutralne płciowo i może obejmować małżonka tej samej płci.
Dyrektywa 2004/38/WE art. 3 § 1
Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Dyrektywa stosuje się do obywateli Unii i członków ich rodzin.
Dyrektywa 2004/38/WE art. 7 § 1
Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Warunki prawa pobytu przez okres dłuższy niż trzy miesiące dla obywateli Unii.
Dyrektywa 2004/38/WE art. 7 § 2
Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Prawo pobytu przewidziane w ust. 1 rozciąga się na członków rodziny, którzy nie są obywatelami państw członkowskich, pod warunkiem spełnienia warunków przez obywatela Unii.
Karta art. 7
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.
Karta art. 21
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu.
Pomocnicze
TFUE art. 20 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Obywatelstwo Unii uzupełnia obywatelstwo krajowe i nie zastępuje go.
Dyrektywa 2004/38/WE art. 3 § 2 lit. a)
Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Ułatwienie wjazdu i pobytu dla 'wszelkich innych członków rodziny', którzy nie są objęci definicją z art. 2 pkt 2.
Dyrektywa 2004/38/WE art. 3 § 2 lit. b)
Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Ułatwienie wjazdu i pobytu dla 'partnera, z którym obywatel Unii pozostaje w stałym, należycie poświadczonym związku'.
Karta art. 9
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do zawarcia małżeństwa.
Karta art. 45
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu.
Codul Civil art. 259 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Definicja małżeństwa jako związku mężczyzny i kobiety.
Codul Civil art. 277 § 1, 2 i 4
Kodeks cywilny
Zakaz zawierania małżeństw przez osoby tej samej płci i nieuznawanie takich małżeństw zawartych za granicą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Status obywatela Unii jest podstawowy i obejmuje prawo do swobodnego przemieszczania się oraz prawo do życia rodzinnego. Pojęcie 'współmałżonka' w dyrektywie 2004/38 jest neutralne płciowo i obejmuje małżonka tej samej płci, jeśli małżeństwo zostało zawarte legalnie w innym państwie członkowskim. Odmowa przyznania prawa pobytu małżonkowi tej samej płci stanowiłaby przeszkodę w wykonywaniu przez obywatela UE prawa do swobodnego przemieszczania się. Uznanie małżeństwa jednopłciowego wyłącznie do celów przyznania prawa pobytu nie narusza tożsamości narodowej ani porządku publicznego państwa członkowskiego. Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 7 Karty) obejmuje związki jednopłciowe.
Odrzucone argumenty
Argumenty państw członkowskich oparte na porządku publicznym i tożsamości narodowej w kontekście definicji małżeństwa jako związku mężczyzny i kobiety. Argument rumuńskiego prawa krajowego o braku uznania małżeństw jednopłciowych.
Godne uwagi sformułowania
Status obywatela Unii jest podstawowym statusem obywateli państw członkowskich. Pojęcie 'współmałżonka' w rozumieniu dyrektywy 2004/38 jest neutralne pod względem płci. Państwo członkowskie nie może powoływać się na swoje prawo krajowe, by sprzeciwić się uznaniu na swoim terytorium – wyłącznie do celów przyznania pochodnego prawa pobytu – małżeństwa zawartego przez obywatela Unii tej samej płci w innym państwie członkowskim. Obowiązek uznania takich małżeństw, zawartych w innym państwie członkowskim i zgodnie z prawem tego państwa, wyłącznie do celów wykonywania praw, które osoby te wywodzą z prawa Unii.
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
A. Tizzano
wiceprezes
R. Silva de Lapuerta
prezes izby
M. Ilešič
sprawozdawca
J.L. da Cruz Vilaça
prezes izby
A. Rosas
prezes izby
C.G. Fernlund
prezes izby
C. Vajda
prezes izby
E. Juhász
sędzia
A. Arabadjiev
sędzia
M. Safjan
sędzia
D. Šváby
sędzia
M. Berger
sędzia
E. Jarašiūnas
sędzia
E. Regan
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznawanie małżeństw jednopłciowych zawartych w innych państwach członkowskich dla celów prawa pobytu członków rodziny obywatela UE, nawet jeśli prawo krajowe nie przewiduje takich małżeństw."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy obywatel UE skorzystał ze swobody przemieszczania się i rozwinął życie rodzinne w innym państwie członkowskim. Prawo pobytu dla obywatela państwa trzeciego jest pochodne i nie może być bardziej rygorystyczne niż przewidziane w dyrektywie 2004/38.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw obywateli UE, równości i zakazu dyskryminacji ze względu na orientację seksualną, co czyni ją niezwykle istotną społecznie i prawnie.
“TSUE: Małżeństwo jednopłciowe zawarte za granicą daje prawo pobytu w kraju pochodzenia obywatela UE, nawet jeśli prawo krajowe tego nie przewiduje!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI