Orzeczenie · 2026-04-16

C-672/23 i C-673/23

Sąd
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Data
2026-04-16
cjeukonkurencjaodpowiedzialność za naruszenie prawa konkurencji, jurysdykcja w sprawach cywilnychWysokatrybunal
jurysdykcjarozporządzenie Bruksela I bisprawo konkurencjikartelodszkodowanieodpowiedzialność solidarnaspółka dominującaspółka zależnapozwany zakotwiczający jurysdykcjęścisła więź

Podsumowanie

W dwóch połączonych sprawach (C-672/23 i C-673/23) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) rozpatrywał pytania prejudycjalne dotyczące wykładni art. 8 pkt 1 rozporządzenia (UE) nr 1215/2012 (tzw. rozporządzenie Bruksela I bis) w sprawach o odszkodowanie za szkody wyrządzone przez kartele. Sąd apelacyjny w Amsterdamie zwrócił się do TSUE z pytaniami dotyczącymi jurysdykcji w sytuacjach, gdy pozew jest skierowany przeciwko kilku podmiotom, z których tylko jeden ma siedzibę w Niderlandach (tzw. "pozwanym zakotwiczającym jurysdykcję"), a pozostali pozwani mają siedziby poza tym państwem. Sąd odsyłający pytał, czy istnieje "tak ścisła więź" między sprawami, uzasadniająca jurysdykcję sądu niderlandzkiego, w szczególności gdy pozwany zakotwiczający jurysdykcję nie jest bezpośrednim adresatem decyzji Komisji Europejskiej lub krajowego organu ochrony konkurencji stwierdzającej naruszenie prawa konkurencji, ale jest powiązany z podmiotami, które takimi adresatami są. TSUE wyjaśnił, że "ścisła więź" może istnieć, jeśli istnieją silne przesłanki wskazujące, że pozwani należą do tego samego przedsiębiorstwa w rozumieniu prawa konkurencji, nawet jeśli pozwany zakotwiczający jurysdykcję nie był bezpośrednio ukarany. Podkreślono, że przewidywalność jurysdykcji jest ważną zasadą, ale nie autonomicznym kryterium. TSUE stwierdził również, że szanse powodzenia powództwa przeciwko pozwanemu zakotwiczającemu jurysdykcję nie są decydujące dla ustalenia jurysdykcji, ale mogą być brane pod uwagę przy ocenie, czy powód sztucznie nie stworzył podstaw do jurysdykcji. Ponadto, fakt poniesienia szkody poza Europejskim Obszarem Gospodarczym (EOG) nie wyklucza jurysdykcji sądu państwa członkowskiego. Trybunał rozstrzygnął również, że art. 8 pkt 1 rozporządzenia Bruksela I bis określa zarówno jurysdykcję krajową, jak i właściwość miejscową sądu, a także nie stoi na przeszkodzie przekazaniu sprawy innemu sądowi krajowemu zgodnie z prawem proceduralnym, o ile nie narusza to skuteczności rozporządzenia.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Wykładnia art. 8 pkt 1 rozporządzenia Bruksela I bis w kontekście jurysdykcji w sprawach o odszkodowanie za naruszenie prawa konkurencji, w szczególności w przypadkach wielości pozwanych i powiązań między nimi.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z jurysdykcją w sprawach cywilnych i handlowych w UE, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.

Zagadnienia prawne (5)

Czy istnieje "tak ścisła więź" w rozumieniu art. 8 pkt 1 rozporządzenia nr 1215/2012 między powództwem przeciwko pozwanemu zakotwiczającemu jurysdykcję (niebędącemu adresatem decyzji o naruszeniu prawa konkurencji) a powództwami przeciwko innym pozwanym (będącym adresatami decyzji lub należącym do przedsiębiorstwa objętego decyzją), uzasadniająca jurysdykcję sądu państwa członkowskiego, w którym pozwany zakotwiczający jurysdykcję ma siedzibę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, "tak ścisła więź" może istnieć, jeśli istnieją silne przesłanki wskazujące, że pozwani należą do tego samego przedsiębiorstwa w rozumieniu prawa konkurencji Unii, nawet jeśli pozwany zakotwiczający jurysdykcję nie był bezpośrednio ukarany. Ocena ta uwzględnia różne czynniki, takie jak powiązania gospodarcze, organizacyjne i prawne, a także udział w działalności kartelu.

Uzasadnienie

TSUE wyjaśnił, że celem art. 8 pkt 1 rozporządzenia Bruksela I bis jest uniknięcie sprzecznych orzeczeń i zapewnienie prawidłowego wymiaru sprawiedliwości. "Ścisła więź" wymaga oceny wszystkich okoliczności sprawy, w tym ryzyka sprzecznych orzeczeń. Choć zasada jurysdykcji szczególnej powinna być interpretowana ściśle, może obejmować sytuacje, gdy pozwany zakotwiczający jurysdykcję nie jest bezpośrednio adresatem decyzji o naruszeniu prawa konkurencji, ale jest powiązany z podmiotami, które zostały ukarane, pod warunkiem istnienia silnych przesłanek wskazujących na przynależność do tego samego przedsiębiorstwa.

Czy przewidywalność pozwania współpozwanego przed sąd miejsca zamieszkania pozwanego zakotwiczającego jurysdykcję stanowi autonomiczne kryterium przy stosowaniu art. 8 pkt 1 rozporządzenia nr 1215/2012?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przewidywalność nie stanowi autonomicznego kryterium, ale należy ją uwzględnić jako zasadę ogólną przy stosowaniu zasady jurysdykcji szczególnej.

Uzasadnienie

TSUE stwierdził, że choć przewidywalność jurysdykcji jest ważnym celem rozporządzenia Bruksela I bis, nie jest ona autonomicznym kryterium. Jest ona spełniona, jeśli pozwani mogli racjonalnie przewidzieć możliwość pozwania w danym państwie członkowskim. W kontekście spraw o naruszenie prawa konkurencji, udział w kartelu może uzasadniać przewidywanie pozwania przed sądem siedziby innego członka tego przedsiębiorstwa.

Czy przy ustalaniu jurysdykcji na podstawie art. 8 pkt 1 rozporządzenia nr 1215/2012 należy brać pod uwagę szanse powodzenia powództwa przeciwko pozwanemu zakotwiczającemu jurysdykcję?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie należy brać pod uwagę szans powodzenia powództwa, ale można je uwzględnić jako wskazówkę, czy powód nie stworzył sztucznie warunków do zastosowania przepisu. Sama okoliczność, że szkoda powstała poza EOG, nie czyni powództwa oczywiście bezzasadnym.

Uzasadnienie

TSUE podkreślił, że na etapie badania jurysdykcji sąd nie ocenia zasadności powództwa. Celem jest ustalenie istnienia łączników z państwem sądu. Powództwo nie jest automatycznie bezzasadne, jeśli szkoda powstała poza EOG, a prawo UE zapewnia prawo do pełnego odszkodowania za szkody wynikające z naruszenia prawa konkurencji, niezależnie od miejsca ich powstania.

Czy art. 8 pkt 1 rozporządzenia nr 1215/2012 określa zarówno jurysdykcję krajową, jak i właściwość miejscową sądu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, art. 8 pkt 1 rozporządzenia nr 1215/2012 określa zarówno jurysdykcję krajową, jak i właściwość miejscową sądu państwa członkowskiego, w którego obszarze właściwości ma miejsce zamieszkania pozwany zakotwiczający jurysdykcję.

Uzasadnienie

TSUE, opierając się na swoim orzecznictwie, stwierdził, że odniesienie do "sądu miejsca zamieszkania" w art. 8 pkt 1 rozporządzenia Bruksela I bis oznacza zarówno jurysdykcję krajową, jak i właściwość miejscową sądu. Ma to na celu zapewnienie efektywnego zarządzania sporem i uniknięcie sprzecznych orzeczeń.

Czy art. 8 pkt 1 rozporządzenia nr 1215/2012 stoi na przeszkodzie temu, by sąd państwa członkowskiego, uznając się za niewłaściwy miejscowo, przekazał sprawę innemu sądowi tego samego państwa członkowskiego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 8 pkt 1 rozporządzenia nr 1215/2012 nie stoi na przeszkodzie takiemu przekazaniu, o ile odbywa się ono zgodnie z krajowymi przepisami proceduralnymi i nie narusza skuteczności rozporządzenia.

Uzasadnienie

TSUE wyjaśnił, że rozporządzenie Bruksela I bis nie ujednolica krajowych przepisów proceduralnych. Przekazanie sprawy innemu sądowi krajowemu jest dopuszczalne, jeśli jest zgodne z prawem krajowym i nie podważa celów rozporządzenia, takich jak zapewnienie jurysdykcji szczególnej.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odpowiedz na pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie

Strony

NazwaTypRola
Electricity & Water Authority of the Government of Bahrain, GCC Interconnection Authority, Kuwait Ministry of Electricity and Water, Oman Electricity Transmission Company SAOCinnepowód
Prysmian Netherlands BV, Draka Holding BV, Prysmian Cavi e Sistemi Srl, Pirelli & C SpA, Prysmian SpA, The Goldman Sachs Group Inc., ABB BV, ABB Holdings BV, ABB AB, ABB Ltd, Nexans Nederland BV, Nexans Cabling Solutions BV, Nexans Participations SA, Nexans SA, Nexans France SASspolkapozwany
Smurfit Kappa Europe BV, Smurfit International BV, Smurfit Kappa Italia SpA, DS Smith Italy BV, DS Smith plc, DS Smith Packaging Italia SpA, DS Smith Holding Italia SpA, Toscana Ondulati SpAspolkapowód
Unilever Europe BV, Unilever Supply Chain Company AG, Unilever Italy Holdings Srlspolkapozwany
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (7)

Główne

Rozporządzenie Bruksela I bis art. 8 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012

Określa jurysdykcję sądów w przypadku pozwów zbiorowych, gdy istnieje "tak ścisła więź" między sprawami, że pożądane jest ich łączne rozpoznanie i rozstrzygnięcie w celu uniknięcia sprzecznych orzeczeń.

TFUE art. 101

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Zakaz porozumień ograniczających konkurencję.

Pomocnicze

Dyrektywa o odszkodowaniach za naruszenie prawa konkurencji

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/104/UE

Ustanawia przepisy dotyczące dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji.

Porozumienie EOG art. 53

Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym

Odpowiednik art. 101 TFUE w ramach EOG.

Rozporządzenie Bruksela I art. 6 § 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001

Poprzednik art. 8 pkt 1 rozporządzenia Bruksela I bis, o podobnym brzmieniu.

Konwencja brukselska

Konwencja brukselska

Poprzedniczka rozporządzeń Bruksela I i Bruksela I bis.

Rozporządzenie nr 1/2003 art. 23 § 2

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003

Dotyczy nakładania grzywien przez Komisję Europejską.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istnienie "ścisłej więzi" między sprawami, uzasadniającej jurysdykcję sądu państwa członkowskiego, nawet jeśli pozwany zakotwiczający jurysdykcję nie jest bezpośrednim adresatem decyzji o naruszeniu prawa konkurencji, ale jest powiązany z podmiotami ukaranymi. • Przewidywalność jurysdykcji jako zasada ogólna, a nie autonomiczne kryterium. • Możliwość uwzględnienia szans powodzenia powództwa jako wskazówki przy ocenie sztucznego tworzenia jurysdykcji, a nie jako decydującego czynnika. • Szkoda poniesiona poza EOG nie wyklucza jurysdykcji sądu krajowego. • Art. 8 pkt 1 rozporządzenia Bruksela I bis określa zarówno jurysdykcję krajową, jak i właściwość miejscową. • Dopuszczalność przekazania sprawy innemu sądowi krajowemu zgodnie z prawem proceduralnym, o ile nie narusza to skuteczności rozporządzenia.

Godne uwagi sformułowania

tak ścisła więź • pozwany zakotwiczający jurysdykcję • uniknięcie wydania w oddzielnych postępowaniach sprzecznych ze sobą orzeczeń • przewidywalność jurysdykcji • sztuczne stworzenie lub utrzymanie przesłanek stosowania przepisu • oczywiście bezzasadny charakter powództwa

Skład orzekający

F. Biltgen

prezes izby

T. von Danwitz

wiceprezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego pierwszej izby

I. Ziemele

sędzia

A. Kumin

sędzia

S. Gervasoni

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia art. 8 pkt 1 rozporządzenia Bruksela I bis w kontekście jurysdykcji w sprawach o odszkodowanie za naruszenie prawa konkurencji, w szczególności w przypadkach wielości pozwanych i powiązań między nimi."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z jurysdykcją w sprawach cywilnych i handlowych w UE, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii jurysdykcji w sprawach transgranicznych dotyczących karteli, co jest istotne dla praktyków prawa konkurencji i procesowego. Wyjaśnia, jak sądy UE podchodzą do ustalania właściwości w skomplikowanych stanach faktycznych.

Jak ustalić jurysdykcję sądu w sprawach o odszkodowanie za kartele? TSUE wyjaśnia zasady.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy