C-671/23
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że przepisy UE dotyczące kar za pranie pieniędzy dopuszczają nakładanie odrębnych grzywien za każde stwierdzone naruszenie, pod warunkiem przestrzegania zasad skuteczności i proporcjonalności.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy UE w sprawie zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, w szczególności art. 59 dotyczącego kar za naruszenia. Litewski bank nałożył osiem odrębnych grzywien na instytucję pieniądza elektronicznego za osiem naruszeń przepisów. Sąd krajowy pytał, czy przepisy UE pozwalają na nakładanie odrębnych kar za każde naruszenie stwierdzone w ramach jednej kontroli, nawet jeśli dotyczy to różnych lub tych samych wymogów. Trybunał uznał, że przepisy UE dopuszczają taką praktykę, o ile kary są skuteczne, proporcjonalne i zgodne z innymi zasadami prawa UE, w tym zasadą ne bis in idem.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 59 dyrektywy (UE) 2015/849 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Sprawa rozpatrywana przez Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższy sąd administracyjny Litwy) dotyczyła sporu między instytucją pieniądza elektronicznego M a Lietuvos bankas (bankiem Litwy). Bank Litwy nałożył na M osiem odrębnych grzywien za osiem naruszeń przepisów dotyczących zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. M kwestionowała możliwość nałożenia wielu grzywien, twierdząc, że powinno to być traktowane jako jedno jednolite naruszenie systematyczne, a także podnosiła zarzut naruszenia zasady ne bis in idem. Sąd odsyłający pytał, czy art. 59 dyrektywy stoi na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które pozwalają na nakładanie odrębnych kar za każde naruszenie stwierdzone w ramach jednej kontroli, nawet jeśli dotyczy to różnych lub tych samych zbiorów wymogów. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, analizując przepisy dyrektywy, stwierdził, że dyrektywa dokonuje jedynie minimalnej harmonizacji w zakresie kar. W związku z tym, przepisy krajowe lub praktyka krajowa, które pozwalają na uznanie każdego naruszenia mającego charakter systematyczny za odrębne naruszenie i nałożenie odrębnej grzywny, nie stoją w sprzeczności z dyrektywą, pod warunkiem przestrzegania ogólnych zasad prawa Unii, takich jak zasada skuteczności i proporcjonalności. Trybunał podkreślił, że kary muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, a także że zasada ne bis in idem nie została naruszona, ponieważ stwierdzone naruszenia dotyczyły różnych przepisów i okoliczności, a nie były tożsame czyny. Ostatecznie, Trybunał orzekł, że art. 59 dyrektywy nie stoi na przeszkodzie takiemu uregulowaniu krajowemu, o ile przestrzegane są zasady prawa Unii.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy Unii Europejskiej (art. 59 dyrektywy 2015/849) nie stoją na przeszkodzie uregulowaniom krajowym lub praktyce krajowej, zgodnie z którymi każde z naruszeń mających charakter systematyczny, stwierdzonych w ramach jednej i tej samej kontroli, należy uznać za odrębne naruszenie, skutkujące odrębną grzywną, pod warunkiem przestrzegania ogólnych zasad prawa Unii, w szczególności zasad skuteczności i proporcjonalności.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że dyrektywa 2015/849 dokonuje minimalnej harmonizacji w zakresie kar, co oznacza, że państwa członkowskie mogą stosować bardziej rygorystyczne środki. Analiza wykładni literalnej, kontekstowej i celowościowej wykazała, że przepisy UE nie zabraniają nakładania odrębnych kar za każde naruszenie. Kluczowe jest jednak, aby kary były skuteczne, proporcjonalne i zgodne z zasadą ne bis in idem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
nie dotyczy (udzielono odpowiedzi na pytanie prejudycjalne)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M | osoba_fizyczna | skarżący |
| Lietuvos bankas | organ_krajowy | pozwany |
| Rząd litewski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd hiszpański | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (10)
Główne
Dyrektywa 2015/849 art. 59 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849
Państwa członkowskie zapewniają stosowanie tego artykułu przynajmniej w przypadkach naruszeń poważnych, powtarzających się lub systematycznych, w odniesieniu do wymogów dotyczących należytej staranności wobec klienta, zgłaszania podejrzanych transakcji, przechowywania dokumentacji oraz kontroli wewnętrznych.
Dyrektywa 2015/849 art. 59 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849
Państwa członkowskie zapewniają, że kary i środki administracyjne obejmują co najmniej oświadczenie publiczne, nakaz zaprzestania naruszenia, cofnięcie lub zawieszenie zezwolenia, tymczasowy zakaz pełnienia funkcji kierowniczych oraz maksymalne kary pieniężne.
Dyrektywa 2015/849 art. 59 § 3
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849
W przypadku instytucji kredytowych lub finansowych, kary mogą obejmować maksymalne kary pieniężne w wysokości co najmniej 5 mln EUR lub 10% rocznego obrotu.
Ustawa ZPP/FT art. 34 § 1
Ustawa Republiki Litewskiej o zapobieganiu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu
Definiuje naruszenia mające charakter poważny (dotyczące identyfikacji klienta, zgłaszania podejrzanych operacji, przechowywania informacji, kontroli wewnętrznej).
Ustawa ZPP/FT art. 34 § 2
Ustawa Republiki Litewskiej o zapobieganiu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu
Definiuje naruszenia mające charakter systematyczny (co najmniej trzykrotne naruszenie w ciągu roku lub jednoczesne naruszenie kilku zbiorów wymogów).
Ustawa ZPP/FT art. 39 § 1
Ustawa Republiki Litewskiej o zapobieganiu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu
Określa wysokość grzywien za naruszenia systematyczne, poważne lub powtarzające się (od 0,5% do 10% rocznego dochodu brutto lub od 2000 do 5,1 mln EUR).
Pomocnicze
Dyrektywa 2015/849 art. 59 § 4
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849
Państwa członkowskie mogą upoważnić właściwe organy do nakładania dodatkowych kar lub kar pieniężnych przekraczających ustalone kwoty.
Dyrektywa 2015/849 art. 60 § 4
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849
Przy ustalaniu rodzaju i wysokości kar, właściwe organy uwzględniają wszelkie istotne okoliczności, w tym wagę naruszenia, czas jego trwania, odpowiedzialność, kondycję finansową, korzyści, straty osób trzecich, współpracę oraz uprzednie naruszenia.
Ustawa o banku Litwy art. 43 § 3
Ustawa Republiki Litewskiej o banku Litwy
Określa kryteria ustalania kar przez bank Litwy, w tym wagę naruszenia, korzyści, kondycję finansową, wcześniejsze naruszenia, współpracę, wpływ na rynki finansowe, środki zapobiegawcze oraz konieczność zapewnienia proporcjonalności i skutku odstraszającego.
Ustawa o banku Litwy art. 43 § 3
Ustawa Republiki Litewskiej o banku Litwy
Opisuje trójetapowy proces obliczania grzywny, uwzględniający kwotę podstawową, okoliczności łagodzące/obciążające oraz konieczność zapewnienia proporcjonalności i skutku odstraszającego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dyrektywa 2015/849 dokonuje minimalnej harmonizacji w zakresie kar, co pozwala państwom członkowskim na stosowanie bardziej rygorystycznych przepisów. Przepisy UE nie definiują pojęcia 'odrębnego naruszenia systematycznego' w sposób, który zabraniałby nakładania odrębnych kar za każde naruszenie stwierdzone w jednej kontroli. Uregulowania krajowe pozwalające na odrębne kary są zgodne z zasadą skuteczności, ponieważ zniechęcają do popełniania kolejnych naruszeń i zapobiegają bezkarności. Uregulowania krajowe mogą być zgodne z zasadą proporcjonalności, jeśli sąd krajowy oceni, że kary nie są nadmierne i są adekwatne do wagi naruszeń, uwzględniając indywidualne okoliczności. Zasada ne bis in idem nie znajduje zastosowania, ponieważ stwierdzone naruszenia nie były tożsame.
Odrzucone argumenty
Interpretacja art. 59 dyrektywy powinna zabraniać nakładania odrębnych kar za każde naruszenie stwierdzone w jednej kontroli, ponieważ prowadzi to do nadmiernych kar i narusza zasadę proporcjonalności. Nakładanie odrębnych kar za naruszenia stwierdzone w jednej kontroli narusza zasadę ne bis in idem, ponieważ dotyczy tych samych lub podobnych czynów. Litewskie przepisy dotyczące naruszeń systematycznych są niezgodne z dyrektywą, ponieważ wymagają stwierdzenia naruszenia kilku zbiorów wymogów, podczas gdy dyrektywa tego nie precyzuje.
Godne uwagi sformułowania
dyrektywa ta dokonuje jedynie minimalnej harmonizacji nie należy uznawać wszystkich „naruszeń mających charakter systematyczny” i „naruszeń mających charakter poważny” [...] za „jednolite naruszenie mające charakter systematyczny” uregulowania krajowe lub praktyka krajowa [...] wydają się zgodne z zasadą skuteczności do sądu odsyłającego należy ustalenie, czy surowość wszystkich kar [...] nie przewyższa wagi stwierdzonych naruszeń zasada ne bis in idem nie znajduje natomiast zastosowania, w przypadku gdy rozpatrywane czyny nie są tożsame, lecz jedynie podobne
Skład orzekający
A. Kumin
sprawozdawca
I. Ziemele
sędzia
S. Gervasoni
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów UE dotyczących kar za pranie pieniędzy, zasady ne bis in idem, proporcjonalności i skuteczności w kontekście sankcji administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji dyrektywy AML i jej stosowania w kontekście litewskiego prawa. Ocena proporcjonalności kar ostatecznie należy do sądu krajowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego obszaru prawa finansowego (AML/CFT) i porusza kluczowe zasady prawa UE, takie jak proporcjonalność i ne bis in idem, w kontekście sankcji. Jest to istotne dla prawników specjalizujących się w prawie finansowym i regulacyjnym.
“UE dopuszcza kumulację kar za pranie pieniędzy: kluczowe zasady proporcjonalności i ne bis in idem.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI