C-670/22
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że europejski nakaz dochodzeniowy (END) dotyczący przekazania danych z szyfrowanej komunikacji nie musi być wydany przez sędziego, jeśli prawo krajowe na to pozwala, a dane te mogą być wykorzystane w postępowaniu karnym, pod warunkiem przestrzegania prawa do rzetelnego procesu.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o europejskim nakazie dochodzeniowym (END) w kontekście uzyskania danych z zaszyfrowanej komunikacji EncroChat. Sąd krajowy w Berlinie pytał, czy END musi być wydany przez sędziego, jakie są wymogi proporcjonalności i czy dane uzyskane z naruszeniem prawa UE mogą być wykorzystane. Trybunał orzekł, że END może być wydany przez prokuratora, jeśli prawo krajowe na to zezwala, a dane uzyskane w wyniku przechwycenia komunikacji mogą być wykorzystane w postępowaniu karnym, pod warunkiem, że nie narusza to prawa do rzetelnego procesu i że spełnione są warunki krajowe dotyczące przekazywania danych.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego (END) w kontekście postępowania karnego przeciwko M.N. Sąd krajowy w Berlinie pytał o to, czy END dotyczący przekazania materiału dowodowego, którym właściwe organy państwa wykonującego już dysponują, musi być wydany przez sędziego, a także o wymogi konieczności i proporcjonalności jego wydania, w szczególności gdy dane pochodzą z przechwyconej zaszyfrowanej komunikacji (EncroChat). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wielka izba) orzekł, że europejski nakaz dochodzeniowy (END) mający na celu przekazanie materiału dowodowego, którym właściwe organy państwa wykonującego już dysponują, nie musi być koniecznie wydany przez sędziego, jeżeli zgodnie z prawem państwa wydającego w postępowaniu czysto wewnętrznym w tym państwie pierwotne gromadzenie materiału dowodowego powinien był zarządzić sędzia, ale prokurator jest właściwy do zarządzenia przekazania tego materiału. Trybunał stwierdził również, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 2014/41 nie stoi na przeszkodzie wydaniu END przez prokuratora, nawet jeśli materiał dowodowy został pozyskany w wyniku przechwycenia przekazów telekomunikacyjnych wszystkich użytkowników telefonów komórkowych pozwalających na szyfrowaną komunikację, pod warunkiem, że nakaz spełnia wszystkie warunki przewidziane w prawie państwa wydającego w odniesieniu do przekazywania takiego materiału dowodowego w sytuacji krajowej. Ponadto, czynność niejawnego dostania się do urządzeń końcowych w celu wydobycia danych o ruchu, lokalizacji i komunikacji stanowi „przechwytywanie przekazów telekomunikacyjnych” w rozumieniu art. 31 dyrektywy, o czym należy powiadomić właściwy organ państwa, na którego terytorium znajduje się osoba. Artykuł 31 ma również na celu ochronę praw użytkowników. Wreszcie, art. 14 ust. 7 dyrektywy zobowiązuje sąd karny do odrzucenia informacji i dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa UE, jeśli strona nie jest w stanie skutecznie się do nich ustosunkować i mogłyby one mieć decydujący wpływ na ocenę okoliczności faktycznych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Nie, END nie musi być koniecznie wydany przez sędziego, jeżeli zgodnie z prawem państwa wydającego prokurator jest właściwy do zarządzenia przekazania rzeczonego materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Definicja 'organu wydającego' w dyrektywie 2014/41 obejmuje sędziego, sąd, sędziego śledczego lub prokuratora. Jeśli prawo krajowe państwa wydającego zezwala prokuratorowi na zarządzenie przekazania materiału dowodowego, którym już dysponują krajowe organy, prokurator może być uznany za organ wydający.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.N. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Landgericht Berlin | organ_krajowy | sąd odsyłający |
| Staatsanwaltschaft Berlin | organ_krajowy | inna strona postępowania |
| Generalstaatsanwaltschaft Frankfurt am Main | organ_krajowy | inna strona postępowania |
| Bundesgerichtshof | organ_krajowy | inna strona postępowania |
| Rząd niemiecki | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd czeski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd estoński | organ_krajowy | interwenient |
| Irlandia | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd hiszpański | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd francuski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd węgierski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd niderlandzki | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd polski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd szwedzki | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (16)
Główne
Dyrektywa 2014/41/UE art. 1 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych
END to orzeczenie sądowe wydane lub zatwierdzone przez organ wymiaru sprawiedliwości jednego państwa członkowskiego w celu wezwania innego państwa członkowskiego do przeprowadzenia jednej lub kilku określonych czynności dochodzeniowych lub uzyskania materiału dowodowego, którym właściwe organy państwa wykonującego już dysponują.
Dyrektywa 2014/41/UE art. 2 § c
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych
Definicja 'organu wydającego' obejmuje sędziego, sąd, sędziego śledczego lub prokuratora, lub inny właściwy organ dochodzeniowy, który jest zatwierdzany przez sędziego, sąd, sędziego śledczego lub prokuratora.
Dyrektywa 2014/41/UE art. 6 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych
Wydanie END jest uzależnione od konieczności i proporcjonalności do celów postępowania oraz od dopuszczalności w podobnej sprawie krajowej.
Dyrektywa 2014/41/UE art. 14 § 7
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych
W postępowaniu karnym w państwie wydającym przy ocenie materiału dowodowego uzyskanego za pomocą END przestrzegane jest prawo do obrony i do rzetelnego postępowania.
Dyrektywa 2014/41/UE art. 31 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych
W przypadku przechwytywania przekazów telekomunikacyjnych, gdy adres identyfikacyjny osoby znajduje się na terytorium innego państwa członkowskiego, którego pomoc techniczna nie jest potrzebna, państwo przechwytujące musi powiadomić właściwy organ państwa powiadamianego.
Pomocnicze
Dyrektywa 2014/41/UE art. 14 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych
Państwa członkowskie zapewniają środki odwoławcze równoważne środkom krajowym w odniesieniu do czynności dochodzeniowych objętych END.
Dyrektywa 2014/41/UE art. 30 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych
END może być wydany w sprawie przechwytywania przekazów telekomunikacyjnych w państwie członkowskim, którego pomoc techniczna jest potrzebna.
Dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej art. 15 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/58/WE z dnia 12 lipca 2002 r. dotycząca przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej
Ograniczenia praw i obowiązków dotyczących prywatności mogą być stosowane w celu zapewnienia bezpieczeństwa narodowego, obronności, bezpieczeństwa publicznego oraz zapobiegania, dochodzenia, wykrywania i karania przestępstw.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłań prejudycjalnych.
Karta art. 7
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.
Karta art. 8
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Ochrona danych osobowych.
Karta art. 11
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Wolność wypowiedzi.
Karta art. 47 § 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do rzetelnego procesu.
StPO art. 100a § 1
Kodeks postępowania karnego
Reguluje środki takie jak kontrola przekazów telekomunikacyjnych, monitorowanie i przejęcie danych.
StPO art. 100e § 1
Kodeks postępowania karnego
Nakazanie zastosowania środków takich jak zdalne przeszukanie wymaga wniosku prokuratury i jest w wyłącznej właściwości Landgericht.
IRG art. 91g § 6
Ustawa o międzynarodowej pomocy prawnej w sprawach karnych
Reguluje zakaz stosowania lub wykorzystania przechwyconych danych, jeśli nie byłyby one dozwolone w podobnej sprawie krajowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Europejski nakaz dochodzeniowy (END) może być wydany przez prokuratora, jeśli prawo krajowe na to pozwala. Dane uzyskane z przechwyconej komunikacji (EncroChat) mogą być wykorzystane w postępowaniu karnym, pod warunkiem przestrzegania prawa do rzetelnego procesu. Czynność niejawnego dostania się do urządzeń końcowych w celu wydobycia danych stanowi 'przechwytywanie przekazów telekomunikacyjnych' w rozumieniu art. 31 dyrektywy. Artykuł 31 dyrektywy ma na celu ochronę praw użytkowników i obejmuje wykorzystanie danych w postępowaniach karnych. Sąd karny musi odrzucić dowody uzyskane z naruszeniem prawa UE, jeśli strona nie może się do nich ustosunkować i mają one decydujący wpływ na sprawę.
Odrzucone argumenty
END musi być wydany przez sędziego, niezależnie od prawa krajowego. Dane uzyskane z naruszeniem prawa UE nie mogą być wykorzystane w postępowaniu karnym. Czynność niejawnego dostania się do urządzeń końcowych nie stanowi 'przechwytywania przekazów telekomunikacyjnych' w rozumieniu art. 31 dyrektywy. Artykuł 31 dyrektywy nie chroni praw użytkowników w kontekście wykorzystania danych w postępowaniach karnych.
Godne uwagi sformułowania
kamieniem węgielnym współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych zasada wzajemnego uznawania przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości prawo do obrony i do rzetelnego postępowania zasada równoważności i skuteczności autonomiczna i jednolita wykładnia
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
L. Bay Larsen
wiceprezes
A. Prechal
sędzia
K. Jürimäe
sprawozdawczyni
C. Lycourgos
sędzia
T. von Danwitz
sędzia
Z. Csehi
prezes_izby
O. Spineanu-Matei
prezes_izby
M. Ilešič
sędzia
J.-C. Bonichot
sędzia
I. Jarukaitis
sędzia
A. Kumin
sędzia
D. Gratsias
sędzia
M.L. Arastey Sahún
sędzia
M. Gavalec
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dyrektywy o europejskim nakazie dochodzeniowym (END), w szczególności dotyczących organu wydającego, wymogów proporcjonalności, przechwytywania komunikacji i wykorzystania dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa UE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności związanych z EncroChat i dyrektywą 2014/41/UE. Interpretacja przepisów krajowych dotyczących właściwości organów wydających END pozostaje w gestii sądów krajowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy technologii szyfrowanej komunikacji (EncroChat) i jej wykorzystania w walce z przestępczością, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie. Wykładnia przepisów UE w kontekście praw podstawowych i współpracy sądowej jest kluczowa dla praktyków.
“Czy dane z zaszyfrowanej komunikacji EncroChat mogą być dowodem w sądzie? TSUE wyjaśnia zasady europejskiego nakazu dochodzeniowego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI