C-67/24
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 w sprawie jurysdykcji w sprawach alimentacyjnych. Sprawa dotyczyła powództwa wniesionego przez dłużnika alimentacyjnego (obywatela Bułgarii, zamieszkałego w Bułgarii) przeciwko jego byłej żonie i dzieciom (obywatelom Kanady, zamieszkałym w Kanadzie), w celu zmiany orzeczenia sądu kanadyjskiego ustalającego wysokość świadczeń alimentacyjnych. Sąd bułgarski (Sofiyski rayonen sad) miał wątpliwości co do swojej jurysdykcji, zwłaszcza w kontekście stosowania rozporządzenia nr 4/2009 do spraw z elementem zagranicznym, gdzie wierzyciele mieszkają w państwie trzecim (Kanada). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że rozporządzenie nr 4/2009 ma zastosowanie do powództw o zmianę orzeczeń alimentacyjnych wydanych przez sądy państw trzecich, nawet jeśli wierzyciel ma miejsce zwykłego pobytu w państwie trzecim, a dłużnik jest obywatelem państwa członkowskiego i tam zamieszkuje. Podkreślono, że przepisy jurysdykcyjne rozporządzenia mają charakter uniwersalny. Wskazano, że jurysdykcja może być oparta na art. 6 rozporządzenia (wspólne obywatelstwo stron), który ma zastosowanie nawet w przypadku podwójnego obywatelstwa, o ile istnieje wspólne obywatelstwo państwa członkowskiego. Ponadto, Trybunał rozważył zastosowanie zasady forum necessitatis (art. 7), która pozwala sądom państwa członkowskiego rozpoznać sprawę w wyjątkowych przypadkach, gdy postępowanie nie może być właściwie wszczęte lub przeprowadzone w państwie trzecim, a sprawa ma z nim ścisły związek. Podkreślono, że dla zastosowania forum necessitatis kluczowe jest, aby dostęp do wymiaru sprawiedliwości w państwie trzecim nie był utrudniony lub niemożliwy, a sprawa miała wystarczający związek z państwem członkowskim (np. przez obywatelstwo dłużnika).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie jurysdykcji sądów państw członkowskich w sprawach alimentacyjnych z elementem państwa trzeciego, w tym w sprawach o zmianę orzeczeń.
Zastosowanie forum necessitatis wymaga szczegółowej analizy konkretnych okoliczności sprawy i dostępności wymiaru sprawiedliwości w państwie trzecim.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepisy rozporządzenia nr 4/2009 dotyczące jurysdykcji w sprawach alimentacyjnych mają zastosowanie do powództw o zmianę orzeczeń wydanych przez sądy państw trzecich, gdy wierzyciel ma miejsce zwykłego pobytu w państwie trzecim, a dłużnik jest obywatelem państwa członkowskiego i tam zamieszkuje?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozporządzenie nr 4/2009 ma zastosowanie do takich powództw, a jego przepisy jurysdykcyjne mają charakter uniwersalny.
Uzasadnienie
Rozporządzenie nr 4/2009 ma zastosowanie do zobowiązań alimentacyjnych, a jego przepisy jurysdykcyjne mają charakter uniwersalny, nie wyłączając spraw z elementem państwa trzeciego. Pojęcie 'zobowiązania alimentacyjnego' jest autonomiczne i obejmuje zarówno wnioski o zasądzenie, jak i o zmianę (obniżenie/zniesienie) świadczeń.
Czy art. 6 rozporządzenia nr 4/2009 (jurysdykcja dodatkowa oparta na wspólnym obywatelstwie) ma zastosowanie, gdy strony mają podwójne obywatelstwo, w tym obywatelstwo państwa członkowskiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 6 ma zastosowanie, jeśli istnieje wspólne obywatelstwo państwa członkowskiego, nawet jeśli strony posiadają również obywatelstwo państwa trzeciego.
Uzasadnienie
Artykuł 6 nie wymaga wyłącznego obywatelstwa państwa członkowskiego i nie rozróżnia między jednym a wieloma obywatelstwami. Posiadanie wspólnego obywatelstwa państwa członkowskiego jest wystarczające do zastosowania tej podstawy jurysdykcji.
Czy art. 7 rozporządzenia nr 4/2009 (forum necessitatis) może być podstawą jurysdykcji w przypadku powództwa o zmianę orzeczenia alimentacyjnego wydanego przez sąd państwa trzeciego, gdy postępowanie w tym państwie trzecim nie może być właściwie wszczęte lub przeprowadzone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 7 może mieć zastosowanie, pod warunkiem spełnienia przesłanek: brak jurysdykcji na mocy art. 3-6, ścisły związek z państwem trzecim, niemożność lub trudność postępowania w państwie trzecim oraz wystarczający związek z państwem członkowskim.
Uzasadnienie
Forum necessitatis ma na celu zaradzenie sytuacjom odmowy przyznania ochrony prawnej. Wystarczy, że sąd państwa członkowskiego stwierdzi, iż zmuszanie powoda do dochodzenia roszczeń w państwie trzecim byłoby nieracjonalne z powodu przeszkód prawnych lub faktycznych, a sprawa ma wystarczający związek z państwem członkowskim (np. przez obywatelstwo dłużnika).
Czy powództwo o zmianę orzeczenia alimentacyjnego (obniżenie lub zniesienie świadczeń) wchodzi w zakres pojęcia 'zobowiązania alimentacyjne' w rozumieniu rozporządzenia nr 4/2009?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powództwo o zmianę orzeczenia alimentacyjnego, wniesione przez dłużnika, jest objęte zakresem stosowania rozporządzenia nr 4/2009.
Uzasadnienie
Pojęcie 'zobowiązania alimentacyjne' jest autonomicznym pojęciem prawa UE i obejmuje wszelkie sprawy dotyczące tych zobowiązań, niezależnie od tego, czy chodzi o zasądzenie, podwyższenie, obniżenie czy zniesienie świadczeń, oraz niezależnie od tego, czy stroną jest wierzyciel czy dłużnik.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.K. | osoba_fizyczna | powód w postępowaniu głównym |
| K.Ch. | osoba_fizyczna | pozwana w postępowaniu głównym |
| D.K. | osoba_fizyczna | pozwany w postępowaniu głównym |
| E.K. | osoba_fizyczna | pozwany w postępowaniu głównym |
| Rząd portugalski | inne | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (7)
Główne
Rozporządzenie nr 4/2009 art. motyw 15
Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych
Rozporządzenie nr 4/2009 art. art. 1 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych
Rozporządzenie nr 4/2009 art. art. 3
Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych
Rozporządzenie nr 4/2009 art. art. 6
Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych
Rozporządzenie nr 4/2009 art. art. 7
Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych
Pomocnicze
Rozporządzenie nr 4/2009 art. art. 8
Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych
K.p.p.m. art. art. 4 § ust. 1 pkt 1 i 2
Kodeks na mezhdunarodnoto chastno pravo
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie nr 4/2009 ma uniwersalne zastosowanie do jurysdykcji w sprawach alimentacyjnych, w tym do powództw o zmianę orzeczeń sądów państw trzecich. • Wspólne obywatelstwo państwa członkowskiego (nawet przy podwójnym obywatelstwie) uzasadnia jurysdykcję na podstawie art. 6 rozporządzenia. • Forum necessitatis (art. 7) może mieć zastosowanie, gdy postępowanie w państwie trzecim jest niemożliwe lub nieracjonalne, a sprawa ma wystarczający związek z państwem członkowskim.
Odrzucone argumenty
Przepisy jurysdykcyjne rozporządzenia nr 4/2009 nie mają zastosowania w stosunkach z państwami trzecimi. • Motyw 15 rozporządzenia nr 4/2009 dotyczy tylko roszczeń wierzycieli, a nie dłużników. • Art. 3-6 rozporządzenia nr 4/2009 mają zastosowanie wyłącznie do roszczeń o zasądzenie świadczeń alimentacyjnych, a nie do roszczeń o ich zmianę. • Art. 6 rozporządzenia nr 4/2009 ma zastosowanie tylko w przypadku wyłącznego obywatelstwa państwa członkowskiego.
Godne uwagi sformułowania
Fakt, że pozwany ma zwykłe miejsce pobytu w państwie trzecim, nie powinien z założenia wyłączać stosowania przepisów wspólnotowych dotyczących jurysdykcji. • Pojęcie »zobowiązania alimentacyjnego« stanowi autonomiczne pojęcie prawa Unii. • Jurysdykcja dodatkowa na podstawie art. 6 ma zastosowanie, gdy oprócz obywatelstwa państwa członkowskiego sądu, do którego wniesiono sprawę, pozwani posiadają obywatelstwo państwa trzeciego. • Forum necessitatis może mieć zastosowanie, gdy nie można w rozsądny sposób oczekiwać od wierzyciela wszczęcia lub prowadzenia postępowania w państwie trzecim.
Skład orzekający
S. Rodin
prezes izby
N. Piçarra
sędzia
O. Spineanu-Matei
sprawozdawczyni
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie jurysdykcji sądów państw członkowskich w sprawach alimentacyjnych z elementem państwa trzeciego, w tym w sprawach o zmianę orzeczeń."
Ograniczenia: Zastosowanie forum necessitatis wymaga szczegółowej analizy konkretnych okoliczności sprawy i dostępności wymiaru sprawiedliwości w państwie trzecim.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznych problemów jurysdykcji w sprawach alimentacyjnych z elementem międzynarodowym, co jest częstym wyzwaniem dla prawników i obywateli.
“Czy polski sąd może zmienić alimenty zasądzone w Kanadzie? TSUE wyjaśnia jurysdykcję w sprawach transgranicznych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny