C-668/24

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2026-01-29
cjeuprawo_pracyumowy na czas określonyWysokatrybunal
praca na czas określonynadużyciefundacje operoweochrona pracownikówprawo pracyTSUEdyrektywa 1999/70/WEporozumienie ramowe

Podsumowanie

TSUE orzekł, że klauzula 5 porozumienia ramowego dotyczącego pracy na czas określony nie stoi na przeszkodzie włoskim przepisom, które wyłączają automatyczne przekształcanie umów na czas określony w umowy na czas nieokreślony w sektorze fundacji operowo-symfonicznych, pod warunkiem że istnieją inne skuteczne środki zapobiegania nadużyciom.

Sprawa dotyczyła pracownicy fundacji operowej zatrudnianej na podstawie kolejnych umów na czas określony, która domagała się uznania stosunku pracy za umowę na czas nieokreślony. Włoski sąd zadał pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni klauzul 4 i 5 porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony. Trybunał uznał, że klauzula 4 nie ma zastosowania do różnicowania pracowników na czas określony w zależności od sektora. Odnosząc się do klauzuli 5, TSUE stwierdził, że włoskie przepisy wyłączające automatyczne przekształcanie umów na czas określony w umowy na czas nieokreślony w sektorze fundacji operowych nie są sprzeczne z prawem UE, jeśli przewidują inne skuteczne środki zapobiegania nadużyciom, takie jak odszkodowanie lub odpowiedzialność zarządu.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni klauzul 4 i 5 porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, zawartego w ramach dyrektywy 1999/70/WE. Sprawa dotyczyła pracownicy baletowej zatrudnianej przez Fondazione Teatro alla Scala di Milano na podstawie kolejnych umów na czas określony w latach 2016-2019. Pracownica wniosła o ustalenie, że stosunek pracy ma charakter pracy najemnej i o przywrócenie do pracy ze względu na nadużycie polegające na zawieraniu kolejnych umów na czas określony. Włoski sąd odsyłający zauważył, że włoskie przepisy wyłączają fundacje operowo-symfoniczne z ogólnego systemu dotyczącego umów na czas określony, a zamiast automatycznego przekształcenia umowy w umowę na czas nieokreślony, przewidują naprawienie szkody poprzez odszkodowanie lub odpowiedzialność zarządu. Sąd powziął wątpliwości co do zgodności tych przepisów z prawem Unii, w szczególności z klauzulami 4 i 5 porozumienia ramowego, w świetle wcześniejszego orzecznictwa TSUE (wyrok Sciotto). Trybunał uznał, że klauzula 4 nie ma zastosowania do sytuacji, gdy pracownicy na czas określony są traktowani odmiennie w zależności od sektora. Odnosząc się do klauzuli 5, TSUE stwierdził, że nie stoi ona na przeszkodzie przepisom krajowym, które wyłączają automatyczne przekształcanie umów na czas określony w umowy na czas nieokreślony w sektorze fundacji operowo-symfonicznych, pod warunkiem że istnieją inne skuteczne środki zapobiegania nadużyciom i karania ich. Włoskie przepisy przewidujące odszkodowanie (od 2,5 do 12-krotności miesięcznego wynagrodzenia, z możliwością wykazania większej szkody) oraz odpowiedzialność zarządu zostały uznane za potencjalnie skuteczne. TSUE podkreślił jednak, że ocena skuteczności tych środków należy do sądu krajowego. W przypadku stwierdzenia nieskuteczności tych środków, sąd krajowy powinien dokonać wykładni prawa krajowego w miarę możliwości zgodnie z klauzulą 5, aby zapewnić pełną skuteczność dyrektywy 1999/70.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Klauzula 5 porozumienia ramowego nie stoi na przeszkodzie takim przepisom, o ile przewidziane alternatywne środki (odszkodowanie, odpowiedzialność zarządu) są skuteczne w zapobieganiu nadużyciom i karaniu ich.

Uzasadnienie

TSUE stwierdził, że automatyczne przekształcenie umowy na czas określony w umowę na czas nieokreślony nie jest jedynym środkiem zapobiegania nadużyciom. Włoskie przepisy przewidujące odszkodowanie i odpowiedzialność zarządu mogą być uznane za skuteczne, ale ocena ich skuteczności należy do sądu krajowego. W przypadku stwierdzenia nieskuteczności, sąd krajowy powinien dokonać wykładni prawa krajowego w miarę możliwości zgodnie z klauzulą 5.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

Fundacja Teatro alla Scala (w kontekście dopuszczalności pytania dotyczącego klauzuli 4) / Brak jednoznacznego zwycięzcy (ocena skuteczności środków należy do sądu krajowego)

Strony

NazwaTypRola
Eliz Erkut Duyguosoba_fizycznaskarżący
Fondazione Teatro alla Scala di Milanoinnepozwany
Rząd włoskiinneinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (15)

Główne

Dyrektywa 1999/70/WE art. 2 § akapit pierwszy

Dyrektywa Rady 1999/70/WE

Państwa członkowskie muszą podjąć wszelkie niezbędne środki dla zapewnienia realizacji celów dyrektywy.

Porozumienie ramowe art. Klauzula 4

Porozumienie ramowe w sprawie pracy na czas określony

Zasada niedyskryminacji pracowników na czas określony w porównaniu do pracowników na czas nieokreślony, chyba że zróżnicowanie jest uzasadnione obiektywnymi powodami.

Porozumienie ramowe art. Klauzula 5

Porozumienie ramowe w sprawie pracy na czas określony

Środki zapobiegania nadużyciom wynikającym z kolejnych umów na czas określony.

TFUE art. 267

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Podstawa prawna odesłań prejudycjalnych.

Pomocnicze

Porozumienie ramowe art. Postanowienia ogólne § punkt 8

Porozumienie ramowe w sprawie pracy na czas określony

Umowy na czas określony mogą być cechą zatrudnienia w niektórych gałęziach.

decreto-legge n. 64/2010 art. 3 § ust. 6

Dekret z mocą ustawy nr 64 z dnia 30 kwietnia 2010 r.

Wyłączenie fundacji operowo-symfonicznych z ogólnych przepisów dotyczących umów na czas określony.

decreto-legge n. 91/2013 art. 11 § ust. 19

Dekret z mocą ustawy nr 91 z dnia 8 sierpnia 2013 r.

Stosunek pracy na czas nieokreślony z fundacjami operowo-symfonicznymi nawiązywany wyłącznie w drodze publicznych procedur selekcyjnych.

decreto legislativo n. 81/2015 art. 19

Dekret ustawodawczy nr 81/2015

Regulacje dotyczące umów na czas określony (maksymalny okres, warunki odnowienia).

decreto legislativo n. 81/2015 art. 21

Dekret ustawodawczy nr 81/2015

Regulacje dotyczące przedłużania i ponownego zatrudniania na czas określony.

decreto legislativo n. 81/2015 art. 29 § ust. 3

Dekret ustawodawczy nr 81/2015

Wyłączenie personelu artystycznego i technicznego fundacji produkcji muzycznej z przepisów art. 19 ust. 1-3 i art. 21.

decreto legislativo n. 81/2015 (modificato) art. 19

Dekret ustawodawczy nr 81/2015 w brzmieniu zmienionym

Zmodyfikowane regulacje dotyczące umów na czas określony.

decreto legislativo n. 81/2015 (modificato) art. 21

Dekret ustawodawczy nr 81/2015 w brzmieniu zmienionym

Zmodyfikowane regulacje dotyczące przedłużania i ponownego zatrudniania na czas określony.

Regulamin postępowania art. 94

Kodeks postępowania przed Trybunałem

Wymogi dotyczące wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

Regulamin postępowania art. 99

Kodeks postępowania przed Trybunałem

Możliwość wydania postanowienia na podstawie utrwalonego orzecznictwa.

TFUE art. 288 § akapit trzeci

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Obowiązek państw członkowskich osiągania celów dyrektyw.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Klauzula 5 porozumienia ramowego nie wymaga automatycznego przekształcenia umów na czas określony w umowy na czas nieokreślony jako jedynego środka zapobiegania nadużyciom. Alternatywne środki, takie jak odszkodowanie i odpowiedzialność zarządu, mogą być skuteczne w zapobieganiu nadużyciom. Klauzula 4 porozumienia ramowego nie ma zastosowania do różnicowania pracowników na czas określony w zależności od sektora.

Odrzucone argumenty

Argumenty wskazujące na niedopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (niepełny opis stanu faktycznego, brak związku z prawem UE, powtórzenie orzecznictwa).

Godne uwagi sformułowania

środki mające na celu zapobieganie nadużyciom wynikającym z wykorzystywania kolejnych umów o pracę lub stosunków pracy zawieranych na czas określony muszą być nie tylko proporcjonalne, ale też wystarczająco skuteczne i odstraszające, aby zagwarantować pełną skuteczność norm ocena skuteczności tych środków należy do sądu krajowego

Skład orzekający

R. Norkus

rzecznik generalny

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja klauzuli 5 porozumienia ramowego dotyczącego pracy na czas określony w kontekście specyficznych sektorów gospodarki, gdzie automatyczne przekształcenie umowy nie jest jedynym dopuszczalnym środkiem zapobiegania nadużyciom."

Ograniczenia: Ocena skuteczności alternatywnych środków zapobiegania nadużyciom należy do sądów krajowych. Klauzula 4 nie ma zastosowania do różnicowania pracowników na czas określony między sektorami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony pracowników zatrudnianych na czas określony, szczególnie w specyficznym sektorze kultury, gdzie zasady prawa pracy mogą być stosowane w sposób odmienny. Pokazuje to złożoność implementacji prawa UE w krajowych porządkach prawnych.

Czy artyści operowi mogą być zatrudniani na czas określony bez końca? TSUE wyjaśnia zasady ochrony przed nadużyciami.

Sektor

kultura i sztuka (fundacje operowo-symfoniczne)

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI