C-66/22
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że przepisy UE dotyczące wykluczania wykonawców z postępowań o zamówienia publiczne z powodu naruszenia konkurencji nie mogą być ograniczane przez prawo krajowe do konkretnego postępowania, w którym naruszenie miało miejsce, ani całkowicie przekazywane organom ochrony konkurencji.
Sprawa dotyczyła wykładni przepisów UE o zamówieniach publicznych, w szczególności fakultatywnych podstaw wykluczenia wykonawców za naruszenie konkurencji. Sąd portugalski pytał, czy prawo krajowe może ograniczać ocenę naruszenia konkurencji do postępowania, w którym ono wystąpiło, lub przekazywać ją wyłącznie organom ochrony konkurencji. Trybunał stwierdził, że przepisy UE wymagają od instytucji zamawiających możliwości oceny rzetelności wykonawcy niezależnie od postępowania, w którym naruszenie miało miejsce, oraz że decyzje te muszą być uzasadnione.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 57 ust. 4 lit. d) dyrektywy 2014/24/UE w sprawie zamówień publicznych oraz art. 41 ust. 2 lit. c) Karty praw podstawowych UE. Sprawa wyłoniła się z postępowania między portugalskimi spółkami dotyczącymi udzielenia zamówienia publicznego na podkłady kolejowe. Sąd odsyłający kwestionował zgodność portugalskich przepisów z prawem UE, które ograniczały możliwość wykluczenia wykonawcy za naruszenie konkurencji do postępowania, w którym naruszenie miało miejsce, lub przekazywały ocenę tych naruszeń wyłącznie organowi ochrony konkurencji. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wielka izba) orzekł, że art. 57 ust. 4 lit. d) dyrektywy 2014/24/UE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które ogranicza możliwość wykluczenia oferenta ze względu na poważne przesłanki wskazujące na jego zachowania mogące zakłócać reguły konkurencji do postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w ramach którego doszło do tego rodzaju zachowań. Ponadto, przepisy te stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przyznaje wyłącznie krajowemu organowi ochrony konkurencji uprawnienie do decydowania o wykluczeniu wykonawców z postępowań o udzielenie zamówienia publicznego z powodu naruszenia reguł konkurencji. Trybunał podkreślił, że instytucja zamawiająca musi mieć możliwość samodzielnej oceny rzetelności wykonawcy, a decyzje w tym zakresie muszą być uzasadnione, zgodnie z ogólną zasadą dobrej administracji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy UE stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które ogranicza możliwość wykluczenia oferenta ze względu na poważne przesłanki wskazujące na jego zachowania mogące zakłócać reguły konkurencji do postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w ramach którego doszło do tego rodzaju zachowań.
Uzasadnienie
Brzmienie, kontekst i cel art. 57 ust. 4 lit. d) dyrektywy 2014/24/UE wskazują, że instytucja zamawiająca musi mieć możliwość oceny rzetelności wykonawcy niezależnie od tego, czy naruszenie konkurencji miało miejsce w danym postępowaniu, czy w poprzednich. Ograniczenie to narusza autonomię instytucji zamawiającej i cel dyrektywy, jakim jest zapewnienie uczciwości i rzetelności wykonawców.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (Toscca – Equipamentos em Madeira Lda) w kontekście pytań prejudycjalnych, gdyż Trybunał przychylił się do jego argumentacji o niezgodności prawa portugalskiego z prawem UE.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Infraestruturas de Portugal SA | spolka | pozwany |
| Futrifer Indústrias Ferroviárias SA | spolka | pozwany |
| Toscca – Equipamentos em Madeira Lda | spolka | skarżący |
| Mota-Engil Railway Engineering SA | spolka | interwenient |
| Rząd portugalski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd czeski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd węgierski | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (5)
Główne
Dyrektywa 2014/24/UE art. 57 § 4
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE
Państwa członkowskie mają obowiązek transponowania fakultatywnych podstaw wykluczenia, przewidując możliwość lub obowiązek ich stosowania przez instytucje zamawiające. Nie mogą ograniczać zakresu tych podstaw ani przekazywać wyłącznej kompetencji oceny naruszeń konkurencji organom ochrony konkurencji.
Dyrektywa 2014/25/UE art. 80 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych, uchylająca dyrektywę 2004/17/WE
Państwa członkowskie powinny przewidzieć możliwość włączenia przez podmioty zamawiające podstaw wykluczenia z art. 57 dyrektywy 2014/24/UE do kryteriów wykluczenia w postępowaniach objętych zakresem dyrektywy 2014/25/UE.
Pomocnicze
Karta art. 41 § 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Ogólna zasada dobrej administracji, w tym obowiązek uzasadniania decyzji, ma zastosowanie do instytucji zamawiających przy stosowaniu prawa UE.
KZP art. 55 § 1
Kodeks zamówień publicznych (Portugalia)
Portugalskie przepisy dotyczące wykluczenia wykonawcy z powodu naruszenia konkurencji zostały uznane za niezgodne z prawem UE w zakresie, w jakim ograniczały kompetencje instytucji zamawiającej.
KZP art. 70 § 2
Kodeks zamówień publicznych (Portugalia)
Portugalskie przepisy ograniczające możliwość wykluczenia oferty ze względu na praktyki antykonkurencyjne do konkretnego postępowania zostały uznane za niezgodne z prawem UE.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo UE wymaga od instytucji zamawiającej możliwości oceny rzetelności wykonawcy niezależnie od postępowania, w którym naruszenie konkurencji miało miejsce. Instytucja zamawiająca musi mieć autonomię w ocenie rzetelności wykonawcy, a decyzje w tym zakresie muszą być uzasadnione. Portugalskie przepisy ograniczające ocenę naruszeń konkurencji do konkretnego postępowania lub przekazujące ją wyłącznie organom ochrony konkurencji są niezgodne z prawem UE.
Odrzucone argumenty
Portugalia nie miała obowiązku transponowania fakultatywnych podstaw wykluczenia z art. 57 ust. 4 dyrektywy 2014/24/UE. Wykluczony oferent nie może powoływać się na art. 57 ust. 4 lit. d) dyrektywy 2014/24/UE. Artykuł 41 ust. 2 lit. c) Karty praw podstawowych UE nie ma zastosowania do instytucji zamawiających.
Godne uwagi sformułowania
Prawodawca Unii zamierzał powierzyć instytucji zamawiającej, i tylko jej, dokonanie oceny, czy danego kandydata lub oferenta należy wykluczyć z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Instytucja zamawiająca musi mieć możliwość oceny uczciwości i rzetelności każdego z wykonawców uczestniczących w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Decyzja instytucji zamawiającej dotycząca rzetelności wykonawcy [...] powinna zawierać uzasadnienie.
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
L. Bay Larsen
wiceprezes
A. Prechal
sędzia
K. Jürimäe
sędzia
C. Lycourgos
sprawozdawca
N. Piçarra
prezes izby
O. Spineanu-Matei
prezes izby
M. Ilešič
sędzia
P. G. Xuereb
sędzia
L. S. Rossi
sędzia
I. Jarukaitis
sędzia
A. Kumin
sędzia
N. Jääskinen
sędzia
N. Wahl
sędzia
I. Ziemele
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów UE dotyczących wykluczania wykonawców z postępowań o zamówienia publiczne z powodu naruszenia konkurencji, obowiązek oceny rzetelności przez instytucję zamawiającą, zasada proporcjonalności i obowiązek uzasadnienia decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy głównie wykładni dyrektyw 2014/24/UE i 2014/25/UE, ale zasady są uniwersalne dla prawa zamówień publicznych UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu zamówień publicznych – uczciwości konkurencji i rzetelności wykonawców. Wykładnia przepisów UE ma bezpośrednie przełożenie na praktykę krajową i chroni przed nadużyciami.
“Czy naruszenie konkurencji w przeszłości zawsze dyskwalifikuje wykonawcę? TSUE wyjaśnia zasady oceny rzetelności.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI