C-656/22
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że rozwiązanie umowy dzierżawy gruntów rolnych z powodu zmian legislacyjnych może być uznane za siłę wyższą lub nadzwyczajną okoliczność, ale nie za wywłaszczenie, jeśli beneficjent nie podjął prób dostosowania się do nowych wymogów.
Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów UE dotyczących pomocy na rozwój obszarów wiejskich, w szczególności pojęć siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności. Spółka Askos Properties EOOD zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach przez pięć lat w zamian za pomoc z EFRROW. Nowelizacja prawa bułgarskiego wymusiła zmiany w umowach dzierżawy, co doprowadziło do ich rozwiązania i żądania zwrotu części pomocy. Sąd odsyłający pytał, czy rozwiązanie umowy można uznać za siłę wyższą lub wywłaszczenie.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów rozporządzeń UE (nr 1306/2013 i 1305/2013) w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Sprawa wywodziła się ze sporu bułgarskiej spółki Askos Properties EOOD z krajowym funduszem rolnictwa, który zażądał zwrotu 50% otrzymanej pomocy z powodu rozwiązania umów dzierżawy gruntów rolnych. Rozwiązanie to nastąpiło w wyniku nowelizacji bułgarskiego prawa, która wprowadziła nowe wymogi dotyczące dzierżawy pastwisk i łąk, a których spółka nie spełniła w wyznaczonym terminie. Spółka argumentowała, że rozwiązanie umowy stanowiło przypadek siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności, co zwalniałoby ją z obowiązku zwrotu pomocy. Trybunał Sprawiedliwości UE, analizując art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006, stwierdził, że rozwiązanie umowy dzierżawy w następstwie zmian legislacyjnych może być uznane za siłę wyższą lub nadzwyczajną okoliczność, jeśli beneficjent podjął wszelkie możliwe działania, aby dostosować się do nowych wymogów, a zdarzenie było niezwykłe i nieprzewidywalne. Jednocześnie Trybunał uznał, że takie rozwiązanie umowy nie stanowi „wywłaszczenia gospodarstwa” w rozumieniu tego przepisu, chyba że skutkuje ono przymusowym, całkowitym i ostatecznym pozbawieniem beneficjenta prawa do korzystania z gruntów i pobierania z nich pożytków. Analizując art. 45 ust. 4 rozporządzenia nr 1974/2006, Trybunał orzekł, że nie ma on zastosowania w sytuacji, gdy beneficjent nie może wypełnić zobowiązań z powodu rozwiązania umowy dzierżawy wynikającego ze zmiany warunków przyznania pomocy, a nie z powodu działań związanych ze scalaniem gruntów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Rozwiązanie umowy dzierżawy może stanowić „siłę wyższą” lub „nadzwyczajną okoliczność”, jeśli jest to zdarzenie spowodowane niezwykłymi i nieprzewidzianymi okolicznościami niezależnymi od beneficjenta, który podjął wszelkie możliwe działania w celu dostosowania się do nowych wymogów. Nie stanowi ono „wywłaszczenia gospodarstwa”, chyba że pozbawia beneficjenta prawa do korzystania z gruntów i pobierania z nich pożytków.
Uzasadnienie
Trybunał zdefiniował siłę wyższą jako zdarzenie spowodowane niezwykłymi i nieprzewidzianymi okolicznościami niezależnymi od podmiotu, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Wskazał, że działania organów publicznych mogą stanowić siłę wyższą. Pojęcie wywłaszczenia zostało zinterpretowane jako przymusowe, pełne i ostateczne zniesienie prawa użytkowania, co nie miało miejsca w analizowanej sytuacji, chyba że faktycznie doszło do takiego pozbawienia praw.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Askos Properties EOOD | spolka | skarżący |
| Zamestnik izpalnitelen direktor na Darzhaven fond „Zemedelie” | organ_krajowy | pozwany |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (9)
Główne
Rozporządzenie 1306/2013 art. 2 § 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013
Definiuje pojęcia siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, w tym wywłaszczenie gospodarstwa.
Rozporządzenie 1305/2013 art. 47 § 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013
Dotyczy sytuacji, gdy beneficjent nie jest w stanie wypełniać zobowiązań z powodu zmian w gospodarstwie spowodowanych działaniami władz państwowych (np. scalanie gruntów).
Rozporządzenie 1974/2006 art. 45 § 4
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006
Dotyczy sytuacji, gdy beneficjent nie jest w stanie wypełniać zobowiązań z powodu nowego podziału działek lub działań władz państwowych związanych ze scalaniem gruntów.
Rozporządzenie 1974/2006 art. 47 § 1
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006
Określa przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, w tym wywłaszczenie dużej części gospodarstwa.
ZSPZZ art. 37i
Ustawa o własności i korzystaniu z gruntów rolnych (Bułgaria)
Przepisy przejściowe i końcowe ustawy zmieniającej ZSPZZ art. 15
Ustawa zmieniająca ZSPZZ (Bułgaria)
Rozporządzenie nr 11/2008 art. 14
Rozporządzenie nr 11/2008 (Bułgaria)
Rozporządzenie nr 11/2008 art. 15
Rozporządzenie nr 11/2008 (Bułgaria)
Pomocnicze
Rozporządzenie 1698/2005
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozwiązanie umowy dzierżawy w następstwie zmian legislacyjnych może być uznane za siłę wyższą lub nadzwyczajną okoliczność, jeśli beneficjent podjął wszelkie możliwe działania w celu dostosowania się do nowych wymogów. Art. 45 ust. 4 rozporządzenia nr 1974/2006 nie ma zastosowania do sytuacji, gdy rozwiązanie umowy wynika ze zmiany warunków przyznania pomocy, a nie ze scalania gruntów.
Odrzucone argumenty
Rozwiązanie umowy dzierżawy w następstwie zmian legislacyjnych stanowi wywłaszczenie gospodarstwa w rozumieniu art. 47 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 1974/2006. Art. 45 ust. 4 rozporządzenia nr 1974/2006 ma zastosowanie do sytuacji, gdy beneficjent nie może wypełnić zobowiązań z powodu rozwiązania umowy dzierżawy wynikającego ze zmian legislacyjnych.
Godne uwagi sformułowania
działanie siły wyższej stanowi każde zdarzenie spowodowane niezwykłymi i nieprzewidywanymi okolicznościami niezależnymi od podmiotu, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania przez ten podmiot należytej staranności pojęcie „wywłaszczenia” w rozumieniu art. 47 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 1974/2006 obejmuje środki polegające na pozbawieniu własności oraz środki do nich podobne pozbawienie własności [...] stanowi przymusowe, pełne i ostateczne zniesienie prawa użytkowania
Skład orzekający
M. Safjan
pełniący obowiązki prezesa izby
N. Jääskinen
sędzia
M. Gavalec
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja pojęć siły wyższej, nadzwyczajnych okoliczności i wywłaszczenia w kontekście pomocy rolnej UE oraz zastosowanie przepisów dotyczących zmian w gospodarstwie i zobowiązań beneficjentów."
Ograniczenia: Konkretne zastosowanie zależy od oceny faktycznej przez sąd krajowy, czy beneficjent podjął wszelkie możliwe działania i czy faktycznie doszło do przymusowego pozbawienia prawa użytkowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych dla rolników kwestii związanych z pomocą finansową UE i nieprzewidzianymi zmianami prawnymi, które mogą wpływać na ich działalność.
“Zmiany w prawie zrujnowały umowę dzierżawy? Czy rolnik musi oddać unijną dotację?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI