C-651/16
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że przepisy łotewskie obniżające zasiłek macierzyński dla osób pracujących dla instytucji UE naruszają zasadę swobodnego przepływu pracowników.
Sprawa dotyczyła obywatelki Łotwy (DW), która pracowała dla instytucji UE w okresie referencyjnym do obliczenia zasiłku macierzyńskiego. Łotewskie przepisy traktowały te miesiące jako okresy bez ubezpieczenia, stosując zaniżoną średnią podstawę składkową, co znacząco obniżyło jej zasiłek. Trybunał uznał, że takie przepisy ograniczają swobodny przepływ pracowników (art. 45 TFUE), ponieważ zniechęcają do pracy poza granicami kraju lub dla instytucji UE, a rząd łotewski nie przedstawił wystarczających dowodów na uzasadnienie tego ograniczenia.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 45 TFUE i art. 4 ust. 3 TUE w sprawie obywatelki Łotwy (DW), której zasiłek macierzyński został obliczony na podstawie łotewskich przepisów krajowych. Okres dwunastu miesięcy poprzedzających wystąpienie ryzyka ubezpieczeniowego, służący do ustalenia średniej podstawy składki, obejmował 11 miesięcy pracy DW dla instytucji Unii Europejskiej. Zgodnie z łotewskim prawem, w tych miesiącach nie była ona zarejestrowana w krajowym systemie zabezpieczenia społecznego, co skutkowało ustaleniem podstawy składek na 70% średniej krajowej (395,70 EUR). Tylko jeden miesiąc pracy na Łotwie pozwolił na uwzględnienie faktycznej podstawy składki (1849,73 EUR). W efekcie zasiłek macierzyński DW został znacznie obniżony w porównaniu do sytuacji, gdyby pracowała wyłącznie na Łotwie. Sąd najwyższy Łotwy powziął wątpliwości, czy takie przepisy są zgodne z prawem UE, zwłaszcza z zasadą swobodnego przepływu pracowników. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że sytuacja DW podlega art. 45 TFUE. Stwierdził, że łotewskie przepisy stanowią przeszkodę w swobodnym przepływie pracowników, ponieważ zniechęcają obywateli do podejmowania pracy poza krajem lub w instytucjach UE, grożąc niższymi świadczeniami socjalnymi. Rząd łotewski nie przedstawił wystarczających dowodów, aby uzasadnić tę przeszkodę względami interesu ogólnego, takimi jak ochrona równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego. W konsekwencji Trybunał orzekł, że przepisy te są niezgodne z art. 45 TFUE.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, takie przepisy stanowią przeszkodę w swobodnym przepływie pracowników, zakazaną na mocy art. 45 TFUE, ponieważ zniechęcają do podejmowania pracy poza krajem lub dla instytucji UE, a rząd nie przedstawił wystarczających dowodów na ich uzasadnienie.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że przepisy łotewskie, które obniżają zasiłek macierzyński dla osób pracujących dla instytucji UE w okresie referencyjnym, traktując te miesiące jako okresy bez ubezpieczenia i stosując zaniżoną średnią podstawę składkową, zniechęcają do korzystania ze swobody przepływu pracowników. Rząd łotewski nie wykazał, że takie ograniczenie jest uzasadnione względami interesu ogólnego, takimi jak ochrona równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
strona w postępowaniu głównym (DW)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| DW | osoba_fizyczna | strona_w_postępowaniu_głównym |
| Valsts sociālās apdrošināšanas aģentūra | organ_krajowy | pozwany |
| rząd łotewski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd estoński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (6)
Główne
TFUE art. 45
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zakazuje dyskryminacji pracowników ze względu na obywatelstwo i zakazuje środków ograniczających swobodny przepływ pracowników.
Likums „Par maternitātes un slimības apdrošināšanu” art. 31 § ust. 1, 6, 7
Ustawa o ubezpieczeniu macierzyńskim i zdrowotnym
Przepisy dotyczące obliczania średniej podstawy składek na ubezpieczenie dla celów świadczeń z zabezpieczenia społecznego, w tym zasiłku macierzyńskiego, oraz zasady stosowania 70% średniej podstawy w przypadku braku rejestracji w krajowym systemie.
Pomocnicze
TUE art. 4 § ust. 3
Traktat o Unii Europejskiej
Nakłada na państwa członkowskie obowiązek lojalnej współpracy i pomocy w realizacji zadań wynikających z traktatów.
Ministru Kabineta noteikumi Nr. 270 art. 7 § ust. 7.1.1
Dekret Rady Ministrów nr 270
Określa sposób wliczania podstawy składki na ubezpieczenie pracownika najemnego.
Ministru Kabineta noteikumi Nr. 270 art. 8
Dekret Rady Ministrów nr 270
Formuła obliczania średniej podstawy składek na ubezpieczenie.
Rozporządzenie nr 883/2004
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Dotyczy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; sąd krajowy uznał, że nie ma zastosowania w tym przypadku do nabycia prawa, ale może mieć wpływ na obliczenie świadczeń.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy łotewskie dyskryminują obywateli pracujących dla instytucji UE, obniżając im świadczenia socjalne. Obniżenie zasiłku macierzyńskiego stanowi nieuzasadnione ograniczenie swobodnego przepływu pracowników. Brak przedstawienia przez rząd łotewski wystarczających dowodów na uzasadnienie ograniczenia.
Odrzucone argumenty
Przepisy łotewskie mają na celu ochronę równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego i są uzasadnione względami interesu ogólnego. Świadczenia tymczasowe, takie jak zasiłek macierzyński, nie stanowią znaczącej przeszkody w podejmowaniu decyzji o pracy poza krajem.
Godne uwagi sformułowania
każdy obywatel Unii [...] który skorzystał z prawa do swobodnego przepływu pracowników [...] podlega zakresowi stosowania art. 45 TFUE przepisy, które utrudniają obywatelowi państwa członkowskiego opuszczenie swojego państwa pochodzenia w celu skorzystania z prawa do swobodnego przepływu lub zniechęcają go do tego, stanowią przeszkody w wykonywaniu tej swobody oceny przeszkody w swobodnym przepływie pracowników nie dokonuje się w odniesieniu do okresu wypłacania danego świadczenia ryzyko poważnego zagrożenia dla równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego mogłoby stanowić jeden z nadrzędnych względów interesu ogólnego właściwe organy krajowe każdorazowo muszą udowodnić, że przepis ten jest właściwy dla realizacji celu, którego służy, oraz że nie wykracza poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia
Skład orzekający
E. Levits
prezes izby
A. Borg Barthet
sędzia
F. Biltgen
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości świadczeń socjalnych dla osób pracujących dla instytucji UE lub w innych państwach członkowskich, stosowanie zasady swobodnego przepływu pracowników w kontekście zabezpieczenia społecznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obliczania zasiłku macierzyńskiego na podstawie okresu referencyjnego, w którym część okresu przypada na pracę dla instytucji UE. Interpretacja art. 45 TFUE w kontekście zabezpieczenia społecznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak przepisy krajowe mogą negatywnie wpływać na prawa obywateli UE korzystających ze swobody przepływu, nawet w tak ważnej kwestii jak zasiłek macierzyński. Podkreśla znaczenie prawa UE w ochronie pracowników.
“Praca dla UE kosztuje Cię niższy zasiłek macierzyński? Trybunał UE mówi: to niezgodne z prawem!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI