C-650/13
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że pozbawienie prawa głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego obywateli skazanych przed 1 marca 1994 r. nie narusza Karty praw podstawowych UE, nawet jeśli łagodniejsze przepisy weszły w życie później.
Sprawa dotyczyła obywatela Francji, Thierry'ego Delvigne'a, który został skazany za zbrodnię w 1988 r. i w konsekwencji pozbawiony prawa głosowania. Pomimo wejścia w życie nowego kodeksu karnego w 1994 r., który zniósł automatyczne pozbawienie praw obywatelskich, francuskie przepisy przejściowe utrzymywały ten zakaz dla osób skazanych przed tą datą. Delvigne zakwestionował zgodność tych przepisów z Kartą praw podstawowych UE, w szczególności z prawem do głosowania i zasadą niedziałania prawa wstecz w łagodniejszej wersji. Trybunał uznał, że pozbawienie prawa głosowania w tym przypadku jest zgodne z prawem UE, pod warunkiem, że jest przewidziane ustawą, szanuje istotę prawa i jest proporcjonalne, a także że zasada łagodniejszej ustawy karnej nie ma zastosowania w tej konkretnej sytuacji.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez tribunal d’instance de Bordeaux w sprawie Thierry'ego Delvigne'a, obywatela francuskiego, który został skazany za zbrodnię w 1988 r. i w wyniku tego wyroku pozbawiony prawa głosowania. Nowy francuski kodeks karny, który wszedł w życie 1 marca 1994 r., zniósł automatyczne pozbawienie praw obywatelskich jako karę dodatkową, wprowadzając możliwość orzeczenia takiego pozbawienia przez sąd na określony czas. Jednakże, zgodnie z art. 370 ustawy z 1992 r., osoby skazane przed wejściem w życie nowego kodeksu karnego nadal podlegały utrzymaniu pozbawienia praw publicznych, w tym prawa głosowania. Delvigne został wykreślony z listy wyborców na tej podstawie i zakwestionował zgodność francuskich przepisów z art. 39 (prawo do głosowania) i art. 49 (działanie wstecz łagodniejszej ustawy karnej) Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) uznał, że jest właściwy do rozpatrzenia sprawy, ponieważ przepisy krajowe dotyczące prawa głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego, choć w dużej mierze należą do kompetencji państw członkowskich, muszą być stosowane z poszanowaniem prawa Unii. TSUE stwierdził, że pozbawienie prawa głosowania, o którym mowa w art. 39 ust. 2 Karty, może być ograniczone, jeśli jest przewidziane ustawą, szanuje istotę prawa i jest proporcjonalne. W ocenie Trybunału, francuskie przepisy spełniały te kryteria, ponieważ zakaz głosowania był związany z poważnym przestępstwem i istniała możliwość ubiegania się o jego zniesienie. Odnosząc się do zasady działania wstecz łagodniejszej ustawy karnej (art. 49 Karty), TSUE uznał, że nie ma ona zastosowania w tej sytuacji, ponieważ francuskie przepisy przejściowe miały na celu utrzymanie skutków prawnych wyroków wydanych przed reformą, a nie stosowanie łagodniejszej kary.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, pozbawienie prawa głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego obywateli UE, którzy zostali skazani w trybie karnym za zbrodnię wyrokiem, który stał się prawomocny przed dniem 1 marca 1994 r., nie stoi na przeszkodzie art. 39 ust. 2 i art. 49 ust. 1 zdanie ostatnie Karty praw podstawowych UE.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że ograniczenie prawa głosowania (art. 39 ust. 2 Karty) jest dopuszczalne, jeśli jest przewidziane ustawą, szanuje istotę prawa i jest proporcjonalne. Francuskie przepisy spełniały te kryteria, ponieważ zakaz był związany z poważnym przestępstwem i istniała możliwość ubiegania się o jego zniesienie. Zasada działania wstecz łagodniejszej ustawy karnej (art. 49 Karty) nie miała zastosowania, ponieważ francuskie przepisy przejściowe utrzymywały skutki prawne wyroków wydanych przed reformą.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
państwo członkowskie (Francja)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Thierry Delvigne | osoba_fizyczna | skarżący |
| Commune de Lesparre-Médoc | organ_krajowy | pozwany |
| Préfet de la Gironde | organ_krajowy | pozwany |
| Rząd francuski | inne | interwenient |
| Rząd niemiecki | inne | interwenient |
| Rząd hiszpański | inne | interwenient |
| Rząd Zjednoczonego Królestwa | inne | interwenient |
| Parlament Europejski | instytucja_ue | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (18)
Główne
Karta art. 39 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Odpowiada prawu zagwarantowanemu w art. 20 ust. 2 lit. b) TFUE; ogranicza się do zastosowania zasady niedyskryminacji ze względu na przynależność państwową przy korzystaniu z prawa głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego.
Karta art. 39 § 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Przejmuje podstawowe zasady systemu wyborczego stosowane w państwach demokratycznych; prawo głosowania obywateli UE w wyborach do Parlamentu Europejskiego na podstawie art. 14 ust. 3 TUE i art. 1 ust. 3 aktu z 1976 r.
Karta art. 49 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zasada działania wstecz łagodniejszej ustawy karnej: jeśli ustawa, która weszła w życie po popełnieniu czynu zabronionego pod groźbą kary, przewiduje karę łagodniejszą, ta właśnie kara ma zastosowanie.
dawny kodeks karny art. 28
Francuski kodeks karny (dawny)
Skazanie w postępowaniu karnym wiąże się z utratą obywatelskich praw honorowych.
dawny kodeks karny art. 34 § 2
Francuski kodeks karny (dawny)
Utrata obywatelskich praw honorowych polega m.in. na pozbawieniu prawa głosowania, wyboru, kandydowania.
ustawa z 16 grudnia 1992 r. art. 370
Francuska ustawa nr 92-1336
Utrzymanie pozbawienia praw publicznych wynikających ze skazań prawomocnych przed wejściem w życie nowego kodeksu karnego.
ordynacja wyborcza art. L 2
Francuska ordynacja wyborcza
Przesłanki bycia wyborcą: obywatelstwo francuskie, ukończone 18 lat, korzystanie z praw publicznych i politycznych.
ordynacja wyborcza art. L 5 § 1
Francuska ordynacja wyborcza
Osoby skazane za zbrodnie nie powinny zostać wpisane na listę wyborczą.
ordynacja wyborcza art. L 6
Francuska ordynacja wyborcza
Osoby pozbawione orzeczeniem sądu prawa głosowania i wyboru nie powinny zostać wpisane na listę wyborczą w okresie ustalonym w wyroku.
Pomocnicze
Karta art. 51 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zakres stosowania karty w odniesieniu do działań państw członkowskich; ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy państwa członkowskie stosują prawo Unii.
Karta art. 52 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Dopuszcza ograniczenia w wykonywaniu praw, o ile są przewidziane ustawą, szanują istotę praw i wolności, są proporcjonalne i konieczne.
Karta art. 52 § 7
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Wyjaśnienia dotyczące karty powinny być uwzględniane w celu jej wykładni.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
TFUE art. 20 § 2
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Prawo głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego.
TFUE art. 14 § 3
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Wybory członków Parlamentu Europejskiego odbywają się w powszechnych wyborach bezpośrednich, w głosowaniu wolnym i tajnym.
akt z 1976 r. art. 1 § 3
Akt dotyczący wyborów członków Parlamentu Europejskiego
Wybory członków Parlamentu Europejskiego odbywają się w powszechnych wyborach bezpośrednich, w głosowaniu wolnym i tajnym.
akt z 1976 r. art. 8
Akt dotyczący wyborów członków Parlamentu Europejskiego
Procedura wyborcza w każdym państwie członkowskim podlega przepisom krajowym, z zastrzeżeniem postanowień aktu.
k.p.k. art. 702–1 § 1
Francuski kodeks postępowania karnego
Możliwość wniesienia przez skazanego o zniesienie lub ograniczenie pozbawienia praw publicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozbawienie prawa głosowania jest przewidziane ustawą. Ograniczenie prawa głosowania szanuje jego istotę. Ograniczenie prawa głosowania jest proporcjonalne do wagi przestępstwa i kary. Istnieje możliwość ubiegania się o zniesienie zakazu głosowania. Zasada działania wstecz łagodniejszej ustawy karnej nie ma zastosowania do sytuacji prawnej skarżącego.
Odrzucone argumenty
Francuskie przepisy naruszają prawo do głosowania (art. 39 Karty). Francuskie przepisy naruszają zasadę działania wstecz łagodniejszej ustawy karnej (art. 49 Karty). Zakaz głosowania jest nieokreślony i nieproporcjonalny. Przepisy krajowe nie są objęte zakresem stosowania prawa Unii.
Godne uwagi sformułowania
„Obywatelstwo Unii Europejskiej [...] nie może prowadzić do nierównego traktowania między obywatelami państw członkowskich” „zasada działania wstecz łagodniejszej ustawy karnej [...] nie może stać na przeszkodzie przepisom krajowym [...] ponieważ [...] przepisy te ograniczają się do utrzymania pozbawienia prawa głosowania wynikającego ze skazania w trybie karnym jedynie w odniesieniu do skazania prawomocnym wyrokiem, wydanym w ostatniej instancji w okresie obowiązywania dawnego kodeksu karnego” „ograniczenie to szanuje istotę prawa głosowania [...] Wspomniane ograniczenie nie podważa bowiem tego prawa jako takiego, gdyż skutkuje ono wykluczeniem niektórych osób z grupy osób, którym przysługuje prawo głosowania [...] na szczególnych warunkach i z powodu ich zachowania”
Skład orzekający
V. Skouris
prezes
K. Lenaerts
wiceprezes
A. Tizzano
prezes izby
R. Silva de Lapuerta
prezes izby
M. Ilešič
prezes izby
C. Vajda
prezes izby
S. Rodin
prezes izby
K. Jürimäe
sprawozdawca
A. Rosas
sędzia
E. Juhász
sędzia
A. Borg Barthet
sędzia
J. Malenovský
sędzia
F. Biltgen
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja praw podstawowych UE (prawo do głosowania, zasada niedziałania prawa wstecz w prawie karnym) w kontekście przepisów krajowych dotyczących pozbawienia praw wyborczych obywateli UE, zwłaszcza w odniesieniu do sytuacji sprzed reformy prawa karnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej we Francji i interpretacji przepisów przejściowych po reformie prawa karnego. Konieczność stosowania prawa UE przez państwo członkowskie jako warunek zastosowania Karty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa obywateli UE do głosowania w wyborach europejskich i pokazuje, jak przepisy przejściowe po reformach prawnych mogą wpływać na prawa jednostki, a także jak Trybunał UE interpretuje zasady praw podstawowych w kontekście prawa krajowego.
“Czy skazanie sprzed lat może odebrać Ci prawo głosu w wyborach do Parlamentu Europejskiego? TSUE wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI