C-647/21
Podsumowanie
Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez Sąd Okręgowy w Słupsku dotyczyły wykładni art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Sprawy wynikały z postępowań karnych, w których sędzia kwestionowała legalność powoływania innych sędziów, a następnie została zwolniona przez kolegium sądu z rozpoznawania około siedemdziesięciu spraw, w tym spraw będących przedmiotem postępowań głównych. Sędzia twierdziła, że uchwała kolegium nie została jej doręczona ani uzasadniona. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrując pytania sądu odsyłającego, stwierdził, że polskie przepisy (art. 47b §§ 5-6 w zw. z art. 30 § 1 i art. 24 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych) pozwalające na zwolnienie sędziego z obowiązku rozpoznania spraw bez obiektywnych kryteriów i obowiązku uzasadnienia, naruszają art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE. Zasada ta wymaga, aby organy orzekające były niezawisłe i ustanowione na mocy ustawy, co obejmuje również zasady przydzielania i zmiany składów orzekających. Brak przejrzystości i obiektywnych kryteriów w procedurze zwolnienia sędziego z obowiązków może prowadzić do arbitralności i stanowić ukrytą formę nacisku lub kary. W związku z tym, Trybunał orzekł, że art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE oraz zasada pierwszeństwa prawa Unii nakładają na sądy krajowe obowiązek odstąpienia od stosowania takich uchwał kolegium i wszelkich aktów wydanych w ich następstwie, jeśli zostały przyjęte z naruszeniem prawa Unii. Organy odpowiedzialne za wyznaczanie i zmianę składów orzekających również powinny odstąpić od stosowania wadliwych uchwał.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w kontekście niezawisłości sędziowskiej, prawa do sądu ustanowionego ustawą oraz zasad przydziału spraw i składu sądu w państwach członkowskich UE.
Orzeczenie dotyczy konkretnych przepisów polskiego prawa o ustroju sądów powszechnych i ich zgodności z prawem UE. Wymaga analizy przez sądy krajowe, czy ich własne przepisy dotyczące organizacji pracy sędziów spełniają wymogi UE.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy krajowe pozwalające na zwolnienie sędziego z obowiązku rozpoznania spraw bez obiektywnych kryteriów i obowiązku uzasadnienia są zgodne z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Takie przepisy krajowe stoją na przeszkodzie art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE.
Uzasadnienie
Niezawisłość sędziowska, będąca elementem prawa do skutecznej ochrony sądowej, wymaga, aby procedury dotyczące składu sądu i przydziału spraw były przejrzyste, obiektywne i wolne od arbitralności. Brak obiektywnych kryteriów i obowiązku uzasadnienia przy zwolnieniu sędziego z rozpoznawania spraw narusza te wymogi, stwarzając ryzyko nacisków zewnętrznych i arbitralnych decyzji.
Czy sąd krajowy i inne organy państwa członkowskiego są zobowiązane do odstąpienia od stosowania uchwały kolegium sądu o zwolnieniu sędziego z rozpoznawania spraw, jeśli została ona przyjęta z naruszeniem art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd krajowy i organy sądowe mają obowiązek odstąpić od stosowania takiej uchwały.
Uzasadnienie
Zasada pierwszeństwa prawa Unii nakłada na wszystkie organy państw członkowskich obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności prawa UE. W przypadku naruszenia art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE przez uchwałę kolegium, sąd krajowy musi odstąpić od jej stosowania, aby zagwarantować prymat prawa Unii i ochronę niezawisłości sędziowskiej.
Czy sąd krajowy jest właściwy do dokonania wykładni art. 47 Karty praw podstawowych UE w niniejszej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Trybunał nie jest właściwy do dokonania wykładni art. 47 Karty jako takiego, ponieważ sprawy w postępowaniu głównym nie dotyczą bezpośrednio stosowania prawa Unii w sposób wymagający wykładni tej karty.
Uzasadnienie
Trybunał może dokonywać wykładni prawa Unii tylko w granicach przyznanych mu kompetencji. W tym przypadku, sąd odsyłający nie dostarczył wskazówek, że sprawy w postępowaniu głównym dotyczą wykładni lub stosowania przepisu prawa Unii, który miałby być stosowany na poziomie krajowym w sposób objęty zakresem Karty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M.C. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M.F. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokuratura Rejonowa w Bytowie | organ_krajowy | inna strona postępowania |
| Prokuratura Okręgowa w Łomży | organ_krajowy | inna strona postępowania |
| Rząd polski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd duński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd szwedzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (9)
Główne
TUE art. 19 § 1
Traktat o Unii Europejskiej
Wymaga, aby państwa członkowskie zapewniły, że organy orzekające w kwestiach związanych ze stosowaniem lub wykładnią prawa Unii odpowiadają wymogom skutecznej ochrony sądowej, w tym niezawisłości i ustanowienia na mocy ustawy.
Karta art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje prawo do skutecznej ochrony sądowej i rzetelnego procesu sądowego, w tym prawo do sądu ustanowionego na mocy ustawy.
p.u.s.p. art. 47b § 5
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Pozwala kolegium sądu na zwolnienie sędziego z obowiązku rozpoznania części lub wszystkich spraw, w szczególności w razie znacznej odległości od nowego miejsca służbowego lub delegowania.
p.u.s.p. art. 47b § 6
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Stosuje się odpowiednio do przeniesienia do innego wydziału tego samego sądu.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Konstytucja RP art. 180 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie są nieusuwalni.
p.u.s.p. art. 30 § 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Określa skład kolegium sądu okręgowego.
p.u.s.p. art. 24 § 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Reguluje powoływanie prezesa sądu okręgowego.
Dyrektywa 2016/343
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343
Dotyczy wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polskie przepisy dotyczące zwolnienia sędziego z rozpoznawania spraw nie zawierają obiektywnych kryteriów i nie wymagają uzasadnienia, co narusza wymogi niezawisłości i prawa do sądu ustanowionego ustawą. • Zasada pierwszeństwa prawa Unii wymaga od sądów krajowych odstąpienia od stosowania przepisów krajowych sprzecznych z prawem Unii. • Niezawisłość sędziowska i prawo do sądu ustanowionego ustawą są fundamentalnymi zasadami prawa Unii, które muszą być chronione przed arbitralnymi decyzjami dotyczącymi składu sądu i przydziału spraw.
Odrzucone argumenty
Argumenty niektórych rządów i prokuratur kwestionujące właściwość Trybunału do rozpatrzenia sprawy lub dopuszczalność wniosków. • Argumenty dotyczące wyłącznej kompetencji państw członkowskich w zakresie organizacji wymiaru sprawiedliwości (odrzucone przez Trybunał w kontekście zobowiązań wynikających z prawa UE).
Godne uwagi sformułowania
„sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy” • „wymogi niezawisłości i nieusuwalności” • „uniknięcie wszelkiej arbitralności” • „zasada pierwszeństwa prawa Unii” • „skuteczna ochrona sądowa”
Skład orzekający
I. Jarukaitis
sprawozdawca
D. Gratsias
sędzia
E. Regan
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w kontekście niezawisłości sędziowskiej, prawa do sądu ustanowionego ustawą oraz zasad przydziału spraw i składu sądu w państwach członkowskich UE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnych przepisów polskiego prawa o ustroju sądów powszechnych i ich zgodności z prawem UE. Wymaga analizy przez sądy krajowe, czy ich własne przepisy dotyczące organizacji pracy sędziów spełniają wymogi UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezawisłości sędziowskiej w kontekście polskiego systemu prawnego, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie prawników i opinii publicznej.
“TSUE: Polska narusza prawo UE, zwalniając sędziów z obowiązków bez uzasadnienia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny