C-646/23 i C-661/23
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że polskie przepisy dotyczące przymusowego przeniesienia sędziego wojskowego w stan spoczynku, przyjęte w sposób "ad hominem" i bez uzasadnienia, naruszają zasadę niezawisłości sędziowskiej i państwa prawnego UE.
Sprawa dotyczyła wykładni art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w kontekście polskich przepisów, które doprowadziły do przymusowego przeniesienia w stan spoczynku sędziego wojskowego, mimo że był on zdolny do orzekania. Sąd odsyłający podniósł, że przepisy te były "ad hominem", dyskryminujące (nie dotyczyły prokuratorów) i pozbawione uzasadnienia, a także że sędziemu nie przysługiwały środki odwoławcze. Trybunał uznał, że takie przepisy naruszają zasadę niezawisłości sędziowskiej i państwa prawnego UE, nakazując sądowi odsyłającemu odstąpienie od ich stosowania i przywrócenie sędziego do służby.
Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie dotyczyły wykładni art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z polskimi przepisami, które doprowadziły do przymusowego przeniesienia w stan spoczynku sędziego wojskowego, mimo że był on zdolny do orzekania. Sąd odsyłający wskazał, że przepisy te, wprowadzone ustawą zmieniającą, były skierowane "ad hominem" przeciwko konkretnemu sędziemu (P.R.), który krytykował reformy sądownictwa. Podkreślono, że przepisy te dyskryminowały sędziów w porównaniu do prokuratorów wojskowych, nie zawierały uzasadnienia opartego na interesie publicznym i pozbawiały sędziego możliwości odwołania się do sądu. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrując sprawę, uznał, że takie uregulowania naruszają zasadę niezawisłości sędziowskiej i państwa prawnego UE. Orzeczono, że art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, które przewidują wcześniejsze przeniesienie w stan spoczynku z mocy ustawy, jeśli nie są one uzasadnione, dyskryminują i pozbawiają sędziego środków ochrony prawnej. Trybunał nakazał sądowi odsyłającemu odstąpienie od stosowania tych przepisów i przywrócenie sędziego do pełnienia urzędu, podkreślając jednocześnie prawo sądu do tymczasowego zawieszenia stosowania przepisów krajowych naruszających prawo UE.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE stoi na przeszkodzie takim uregulowaniom krajowym.
Uzasadnienie
Przepisy naruszające zasadę niezawisłości sędziowskiej, które nie są uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym, są dyskryminujące i pozbawiają sędziego środków ochrony prawnej, są niezgodne z prawem UE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
sędzia P.R. (pośrednio, poprzez odpowiedź TSUE)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.B. | osoba_fizyczna | oskarżony w postępowaniu głównym |
| R.S. | osoba_fizyczna | oskarżony w postępowaniu głównym |
| Prokuratura Rejonowa w Lublinie | organ_krajowy | inna strona postępowania |
| Prokuratura Rejonowa Warszawa-Ursynów w Warszawie | organ_krajowy | inna strona postępowania |
Przepisy (12)
Główne
TUE art. 19 § 1
Traktat o Unii Europejskiej
Państwa członkowskie ustanawiają środki niezbędne do zapewnienia jednostkom poszanowania ich prawa do skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii. Wymóg ten obejmuje niezawisłość i bezstronność sądów.
Karta art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do niezawisłego sądu.
ustawa zmieniająca art. 10
Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Zmiana art. 233 ustawy o obronie Ojczyzny, ograniczająca możliwość pozostania na stanowisku do prokuratorów.
ustawa zmieniająca art. 13
Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Sędzia sądu wojskowego zwolniony z zawodowej służby wojskowej przechodzi z mocy ustawy w stan spoczynku.
Pomocnicze
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłań prejudycjalnych.
Dyrektywa 2016/343
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343
Wzmocnienie niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym.
Konstytucja art. 175 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustrój sądów w Polsce.
Konstytucja art. 180 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada nieusuwalności sędziów.
Konstytucja art. 180 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Możliwość przeniesienia sędziego w stan spoczynku z powodu choroby lub utraty sił.
p.u.s.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przeniesienie sędziego w stan spoczynku z powodu trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków.
p.u.s.w. art. 35 § 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych
Wniosek o przeniesienie sędziego sądu wojskowego do sądu powszechnego w przypadku niezdolności do zawodowej służby wojskowej.
ustawa o obronie Ojczyzny art. 233
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny
Sędzia sądu wojskowego zwolniony z zawodowej służby wojskowej pozostaje na stanowisku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polskie przepisy dotyczące przymusowego przeniesienia sędziego wojskowego w stan spoczynku są "ad hominem", dyskryminujące i pozbawione uzasadnienia. Przepisy te naruszają zasadę niezawisłości sędziowskiej i państwa prawnego UE. Sąd krajowy ma prawo odstąpić od stosowania przepisów krajowych naruszających prawo UE i tymczasowo zawiesić ich stosowanie. Sędzia nieprawidłowo przeniesiony w stan spoczynku powinien zostać przywrócony do służby.
Godne uwagi sformułowania
środki o charakterze sankcji prawo ad hominem nieusuwalność sędziów państwo prawne niezawisłość sędziowska skuteczna ochrona prawna
Skład orzekający
I. Jarukaitis
sprawozdawca
N. Jääskinen
sędzia
A. Arabadjiev
sędzia
M. Condinanzi
sędzia
R. Frendo
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ochrona niezawisłości sędziowskiej i państwa prawnego UE przed arbitralnymi działaniami ustawodawczymi państw członkowskich, prawo sądu krajowego do odstąpienia od stosowania przepisów krajowych sprzecznych z prawem UE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów wojskowych w Polsce, ale zasady są uniwersalne dla ochrony niezawisłości sądownictwa w UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad państwa prawnego i niezawisłości sądownictwa w kontekście działań legislacyjnych, które mogą być postrzegane jako politycznie motywowane. Jest to przykład konfliktu między prawem krajowym a prawem UE w kwestii praworządności.
“TSUE: Polskie przepisy "ad hominem" naruszają państwo prawne UE. Sędzia wraca do orzekania!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI