C-644/20
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że bezprawne zatrzymanie dziecka w państwie członkowskim nie wyklucza możliwości ustalenia tam jego miejsca zwykłego pobytu dla celów określenia prawa właściwego dla zobowiązań alimentacyjnych.
Sprawa dotyczyła wykładni protokołu haskiego o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych w kontekście bezprawnego zatrzymania dziecka w Polsce. Sąd odsyłający pytał, czy nakaz powrotu dziecka do kraju pierwotnego pobytu uniemożliwia ustalenie jego nowego miejsca zwykłego pobytu w państwie zatrzymania. Trybunał stwierdził, że samo istnienie takiego nakazu nie jest wystarczające do wykluczenia zmiany miejsca zwykłego pobytu, a ocena stałości pobytu i najlepszego interesu dziecka leży w gestii sądu krajowego.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Okręgowy w Poznaniu w związku ze sporem alimentacyjnym między W.J. a jego dziećmi, L.J. i J.J., które zostały zatrzymane w Polsce przez matkę, A.P. Dzieci, urodzone w Wielkiej Brytanii, przebywały tam z rodzicami, którzy pracowali zawodowo. Po przyjeździe do Polski jesienią 2017 r. A.P. poinformowała W.J. o zamiarze stałego pobytu z dziećmi, czemu W.J. się sprzeciwił. W.J. złożył wniosek o powrót dzieci do Wielkiej Brytanii, który został oddalony przez polski sąd rejonowy. Następnie dzieci wytoczyły powództwo o alimenty, a polski sąd zasądził świadczenia, stosując prawo polskie. W.J. wniósł apelację, podnosząc m.in. zarzut błędu w ustaleniach faktycznych w związku z późniejszym postanowieniem sądu okręgowego nakazującym wydanie dzieci. Sąd odsyłający, rozpatrując apelację od wyroku alimentacyjnego, miał wątpliwości co do prawa właściwego. Zastanawiał się, czy bezprawne zatrzymanie dzieci w Polsce i nakaz ich powrotu do Wielkiej Brytanii uniemożliwiają ustalenie ich nowego miejsca zwykłego pobytu w Polsce na podstawie art. 3 ust. 2 protokołu haskiego. Trybunał Sprawiedliwości UE, analizując pojęcie „miejsca zwykłego pobytu”, podkreślił, że musi ono odznaczać się wystarczającym stopniem stałości i być związane z faktycznym ośrodkiem życia dziecka, uwzględniając jego środowisko rodzinne i społeczne oraz najlepszy interes. Stwierdził, że samo istnienie orzeczenia nakazującego powrót dziecka nie jest wystarczające do wykluczenia możliwości ustalenia nowego miejsca zwykłego pobytu w państwie zatrzymania. Ocena ta, wraz z uwzględnieniem ewentualnego bezprawnego charakteru zatrzymania, należy do sądu krajowego. W kontekście ustalenia prawa właściwego dla dochodzonej wierzytelności alimentacyjnej, sąd krajowy powinien ocenić stałość obecności dziecka w państwie członkowskim, do którego zostało ono uprowadzone, biorąc pod uwagę moment wydania rozstrzygnięcia w sprawie alimentów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, okoliczność, że sąd państwa członkowskiego nakazał w ramach odrębnego postępowania powrót dziecka do państwa, w którym miało ono miejsce zwykłego pobytu bezpośrednio przed uprowadzeniem, nie wystarcza do tego, by uniemożliwić uzyskanie przez to dziecko miejsca zwykłego pobytu na terytorium państwa członkowskiego, w którym zostało zatrzymane.
Uzasadnienie
Protokół haski nie definiuje pojęcia 'miejsca zwykłego pobytu', które należy interpretować autonomicznie. Kryterium 'zwykłego' pobytu wymaga wystarczającej stałości i związku z ośrodkiem życia dziecka. Zmiana miejsca zwykłego pobytu jest możliwa od momentu jej nastąpienia, a istnienie nakazu powrotu dziecka nie neutralizuje tego mechanizmu. Ocena stałości pobytu i najlepszego interesu dziecka leży w gestii sądu krajowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
dzieci (wierzyciele alimentacyjni)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W.J. | osoba_fizyczna | pozwanym w postępowaniu głównym |
| L.J. | osoba_fizyczna | wierzyciel alimentacyjny (dziecko) |
| J.J. | osoba_fizyczna | wierzyciel alimentacyjny (dziecko) |
| A.P. | osoba_fizyczna | przedstawicielka ustawowa dzieci |
| Rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd francuski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (9)
Główne
Protokół haski art. 3 § 1
Protokół haski o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych
Zobowiązania alimentacyjne podlegają prawu państwa, w którym wierzyciel ma miejsce zwykłego pobytu.
Protokół haski art. 3 § 2
Protokół haski o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych
W przypadku zmiany miejsca zwykłego pobytu wierzyciela stosuje się prawo państwa, w którym wierzyciel ma nowe miejsce zwykłego pobytu, od momentu, w którym nastąpiła ta zmiana.
Pomocnicze
Konwencja haska z 1980 r. art. 3
Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę
Konwencja haska z 1980 r. art. 13
Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę
Rozporządzenie nr 4/2009 art. 5
Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych
Jurysdykcja wynikająca ze stawienia się pozwanego przed sądem.
Rozporządzenie nr 4/2009 art. 15
Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych
Prawo właściwe w sprawach zobowiązań alimentacyjnych jest określane zgodnie z protokołem haskim.
Rozporządzenie nr 2201/2003 art. 10
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 dotyczącego jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej
Utrzymanie jurysdykcji w przypadku bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania dziecka.
Karta praw podstawowych art. 24 § 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Najlepszy interes dziecka.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Mechanizm odesłania prejudycjalnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bezprawne zatrzymanie dziecka nie wyklucza możliwości ustalenia nowego miejsca zwykłego pobytu w państwie zatrzymania. Ocena stałości pobytu i najlepszego interesu dziecka leży w gestii sądu krajowego. Protokół haski nie zawiera przepisów analogicznych do art. 10 Rozporządzenia nr 2201/2003, które neutralizowałyby zmianę jurysdykcji w przypadku bezprawnego zatrzymania.
Odrzucone argumenty
Nakaz powrotu dziecka do kraju pierwotnego pobytu powinien uniemożliwić ustalenie nowego miejsca zwykłego pobytu w państwie zatrzymania.
Godne uwagi sformułowania
miejsce zwykłego pobytu musi odznaczać się wystarczającym stopniem stałości najlepszy interes dziecka bezprawne zatrzymanie dziecka nie stoi na przeszkodzie przeniesieniu jego miejsca zwykłego pobytu
Skład orzekający
C. Lycourgos
prezes izby
S. Rodin
sędzia
J.-C. Bonichot
sędzia
L.S. Rossi
sprawozdawczyni
O. Spineanu-Matei
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie prawa właściwego dla zobowiązań alimentacyjnych w przypadkach bezprawnego zatrzymania dziecka, interpretacja pojęcia 'miejsca zwykłego pobytu' w kontekście protokołu haskiego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji bezprawnego zatrzymania dziecka i ustalania prawa właściwego dla alimentów. Ocena stałości pobytu i najlepszego interesu dziecka pozostaje w gestii sądów krajowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny problem prawny dotyczący bezprawnego zatrzymania dziecka i jego konsekwencji dla prawa właściwego w sprawach alimentacyjnych, co ma istotne znaczenie praktyczne dla rodzin transgranicznych.
“Czy bezprawne zatrzymanie dziecka w Polsce uniemożliwia ustalenie jego miejsca zamieszkania dla celów alimentów? TSUE odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI