C-641/18
Podsumowanie
TSUE orzekł, że powództwo o odszkodowanie przeciwko prywatnym firmom klasyfikującym statki, działającym na zlecenie państwa trzeciego, należy do spraw cywilnych i handlowych, jeśli nie wykonują one władzy publicznej, a immunitet jurysdykcyjny nie stoi temu na przeszkodzie.
Sprawa dotyczyła pytania, czy włoskie sądy mają jurysdykcję do rozpatrzenia pozwu o odszkodowanie przeciwko prywatnym spółkom klasyfikującym statki (Rina SpA i Ente Registro Italiano Navale), które działały na zlecenie Republiki Panamy. Powodowie domagali się odszkodowania za szkody wynikające z zatonięcia statku, twierdząc, że przyczyniły się do tego czynności certyfikacyjne spółek. Spółki Rina powołały się na immunitet jurysdykcyjny. Trybunał orzekł, że takie powództwo należy do spraw cywilnych i handlowych w rozumieniu rozporządzenia Bruksela I (nr 44/2001), jeśli spółki nie wykonywały prerogatyw władzy publicznej. Immunitet jurysdykcyjny państw nie wyklucza jurysdykcji sądów krajowych w takich przypadkach, o ile sąd krajowy stwierdzi, że nie doszło do wykonywania władzy publicznej.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Tribunale di Genova (sąd rejonowy w Genui) w związku ze sporem dotyczącym odszkodowania za szkody majątkowe i niemajątkowe wynikające z zatonięcia statku Al Salam Boccaccio '98. Powodowie, krewni ofiar i ocaleni, wytoczyli powództwo przeciwko spółkom Rina SpA i Ente Registro Italiano Navale, które zajmowały się klasyfikacją i certyfikacją statków. Spółki Rina działały na podstawie umowy z Republiką Panamy i twierdziły, że ich czynności miały charakter władczy, co wyłącza jurysdykcję sądów włoskich na mocy immunitetu jurysdykcyjnego. Sąd odsyłający pytał, czy rozporządzenie nr 44/2001 (Bruksela I) obejmuje takie powództwo i czy immunitet jurysdykcyjny stoi na przeszkodzie jurysdykcji sądów krajowych. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że powództwo o odszkodowanie przeciwko prywatnym podmiotom wykonującym czynności klasyfikacyjne i certyfikacyjne na zlecenie państwa trzeciego należy do zakresu pojęcia „spraw cywilnych i handlowych” w rozumieniu art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001, pod warunkiem, że czynności te nie są wykonywane w ramach prerogatyw władzy publicznej. Sąd odsyłający musi zweryfikować, czy spółki Rina korzystały z takich prerogatyw. Zasada międzynarodowego prawa zwyczajowego dotycząca immunitetu jurysdykcyjnego nie stoi na przeszkodzie wykonywaniu jurysdykcji przez sąd krajowy, jeśli stwierdzi on, że podmioty te nie działały jako organy władzy publicznej. Trybunał podkreślił, że działalność certyfikacyjna, nawet jeśli jest regulowana przepisami międzynarodowymi i ma na celu bezpieczeństwo, nie jest z natury władcza, jeśli nie wiąże się z wykonywaniem uprawnień wykraczających poza normy obowiązujące między jednostkami.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli działalność ta nie jest wykonywana w oparciu o prerogatywy władzy publicznej.
Uzasadnienie
Pojęcie „spraw cywilnych i handlowych” należy interpretować autonomicznie. Działalność klasyfikacyjna i certyfikacyjna, nawet wykonywana na zlecenie państwa trzeciego, nie jest z natury władcza, jeśli nie wiąże się z wykonywaniem uprawnień wykraczających poza normy obowiązujące między jednostkami. Sąd krajowy musi zbadać, czy podmioty te korzystały z takich prerogatyw.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (w zakresie jurysdykcji)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| LG i in. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Rina SpA | spolka | pozwany |
| Ente Registro Italiano Navale | spolka | pozwany |
| Republika Panamy | panstwo_czlonkowskie | inna |
| rząd francuski | inne | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (10)
Główne
Rozporządzenie nr 44/2001 art. 1 § 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Określa zakres stosowania rozporządzenia do spraw cywilnych i handlowych, wyłączając sprawy podatkowe, celne i administracyjne. Pojęcie „spraw cywilnych i handlowych” należy interpretować autonomicznie.
Rozporządzenie nr 44/2001 art. 2 § 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Określa podstawę jurysdykcji sądów państwa członkowskiego wobec osób zamieszkałych na jego terytorium.
Pomocnicze
Karta art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje prawo do skutecznej ochrony sądowej, w tym prawo dostępu do sądu, co należy uwzględnić przy rozpatrywaniu zarzutu immunitetu jurysdykcyjnego.
Dyrektywa 2009/15/WE
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/15/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach oraz odpowiednich działań administracji morskich
Motyw 16 potwierdza wolę ograniczenia stosowania immunitetu jurysdykcyjnego w odniesieniu do działalności klasyfikacyjnej i certyfikacyjnej statków.
Konwencja z Montego Bay art. 91
Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza
Dotyczy przynależności państwowej statków i warunków rejestracji.
Konwencja z Montego Bay art. 94 § 1, 3-5
Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza
Nakłada na państwa obowiązek skutecznego wykonywania jurysdykcji i kontroli nad statkami podnoszącymi ich banderę, w tym zapewnienia bezpieczeństwa na morzu.
Konwencja SOLAS art. XI-1
Międzynarodowa konwencja o bezpieczeństwie życia na morzu
Określa normy dotyczące budowy, wyposażenia i eksploatacji statków.
Konwencja SOLAS art. I § 6 lit. c) i d)
Międzynarodowa konwencja o bezpieczeństwie życia na morzu
Reguluje obowiązki administracji i uznanych organizacji w zakresie inspekcji i cofania certyfikatów.
k.c. art. 2043, 2049, 2050, 2055
Włoski kodeks cywilny
Regulują odpowiedzialność pozaumowną.
k.c. art. 1218, 1228
Włoski kodeks cywilny
Dotyczą odpowiedzialności umownej za uchybienie zobowiązaniom w zakresie bezpieczeństwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powództwo o odszkodowanie przeciwko prywatnym podmiotom klasyfikującym statki, działającym na zlecenie państwa trzeciego, należy do spraw cywilnych i handlowych w rozumieniu rozporządzenia nr 44/2001, jeśli nie wykonują one władzy publicznej. Zasada międzynarodowego prawa zwyczajowego dotycząca immunitetu jurysdykcyjnego nie wyklucza jurysdykcji sądów krajowych w przypadku braku wykonywania władzy publicznej przez podmioty prywatne. Działalność klasyfikacyjna i certyfikacyjna, nawet wykonywana na zlecenie państwa, nie jest z natury władcza, jeśli nie wiąże się z korzystaniem z uprawnień wykraczających poza normy obowiązujące między jednostkami.
Odrzucone argumenty
Czynności klasyfikacyjne i certyfikacyjne wykonywane przez spółki Rina miały charakter władczy i podlegały immunitetowi jurysdykcyjnym. Rozporządzenie nr 44/2001 nie ma zastosowania do sporu, ponieważ dotyczy on roszczeń wywodzonych z aktu władztwa publicznego.
Godne uwagi sformułowania
Pojęcie „spraw cywilnych i handlowych” należy traktować jako pojęcie autonomiczne. Wykonywanie bowiem przez jedną ze stron sporu prerogatyw władztwa publicznego wyklucza objęcie takiego sporu zakresem pojęcia „spraw cywilnych i handlowych”. Kryterium przesądzającym o kwalifikacji danej czynności jest korzystanie z uprawnień wykraczających poza normy obowiązujące w stosunkach między jednostkami. Immunitet jurysdykcyjny nie jest absolutny; można go wykluczyć w sytuacjach, gdy powództwo dotyczy czynności dokonywanych iure gestionis.
Skład orzekający
J.C. Bonichot
prezes izby
R. Silva de Lapuerta
wiceprezes Trybunału, pełniąca obowiązki sędziego pierwszej izby
M. Safjan
sędzia
L. Bay Larsen
sędzia
C. Toader
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu stosowania rozporządzenia Bruksela I (nr 44/2001) do spraw związanych z działalnością podmiotów prywatnych działających na zlecenie państw trzecich, w szczególności w kontekście immunitetu jurysdykcyjnego."
Ograniczenia: Konieczność indywidualnej oceny przez sąd krajowy, czy dana działalność była wykonywana w ramach prerogatyw władzy publicznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia immunitetu jurysdykcyjnego w kontekście działalności prywatnych firm, które wykonują zadania publiczne na zlecenie państw. Pokazuje, jak prawo UE stara się zrównoważyć suwerenność państw z prawem jednostek do dochodzenia roszczeń.
“Czy prywatna firma certyfikująca statki może powołać się na immunitet państwa? TSUE wyjaśnia granice jurysdykcji.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI