C-637/17
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że portugalskie przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń odszkodowawczych za naruszenie prawa konkurencji są niezgodne z prawem UE, jeśli nie przewidują zawieszenia biegu terminu w trakcie postępowań antymonopolowych.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 2014/104/UE w sprawie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych za naruszenie prawa konkurencji. Sąd portugalski pytał, czy trzyletni termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych, który rozpoczyna bieg od momentu dowiedzenia się o szkodzie, ale nie przewiduje zawieszenia biegu terminu w trakcie postępowań antymonopolowych, jest zgodny z prawem UE. Trybunał uznał, że takie przepisy naruszają zasadę skuteczności, ponieważ mogą uniemożliwić dochodzenie roszczeń.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal Judicial da Comarca de Lisboa dotyczył wykładni dyrektywy 2014/104/UE oraz art. 102 TFUE i zasad równoważności i skuteczności. Sprawa dotyczyła powództwa o naprawienie szkody wynikającej z praktyk antykonkurencyjnych. Sąd odsyłający pytał, czy przepisy dyrektywy 2014/104/UE mają zastosowanie do postępowania, które zostało wszczęte przed datą transpozycji dyrektywy do prawa krajowego. Trybunał stwierdził, że dyrektywa ta nie ma zastosowania ratione temporis do sporu w postępowaniu głównym. Następnie sąd odsyłający pytał, czy art. 102 TFUE oraz zasady skuteczności i równoważności sprzeciwiają się portugalskiemu przepisowi o trzyletnim terminie przedawnienia roszczeń odszkodowawczych, który rozpoczyna bieg od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o swoim prawie do odszkodowania, nawet jeśli nie znał tożsamości sprawcy i pełnego zakresu szkody, a jednocześnie nie przewiduje możliwości zawieszenia lub przerwania biegu tego terminu w trakcie postępowania przed krajowym organem ochrony konkurencji. Trybunał uznał, że takie przepisy krajowe naruszają zasadę skuteczności, ponieważ mogą czynić korzystanie z prawa do pełnego odszkodowania praktycznie niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym. Zasada równoważności nie została naruszona, gdyż przepisy te stosują się zarówno do roszczeń opartych na prawie UE, jak i prawie krajowym. Trybunał uznał również pytania dotyczące art. 623 portugalskiego kodeksu postępowania cywilnego za niedopuszczalne, ponieważ nie miały związku ze stanem faktycznym sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, dyrektywa 2014/104/UE nie ma zastosowania ratione temporis do sporu w postępowaniu głównym, jeśli zostało ono wszczęte przed datą transpozycji i przed wejściem w życie przepisów krajowych transponujących dyrektywę.
Uzasadnienie
Trybunał oparł się na art. 22 dyrektywy 2014/104/UE, który określa warunki stosowania w czasie przepisów materialnych i proceduralnych. Zgodnie z art. 22 ust. 1, przepisy materialne nie mogą być stosowane wstecznie, a zgodnie z art. 22 ust. 2, przepisy proceduralne nie mają zastosowania do powództw wniesionych przed 26 grudnia 2014 r. Portugalski ustawodawca skorzystał z dyskrecjonalnych uprawnień, decydując, że przepisy proceduralne dyrektywy nie mają zastosowania do powództw wniesionych przed wejściem w życie ustawy transponującej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
sąd odsyłający otrzymał użyteczną odpowiedź
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Cogeco Communications Inc. | spolka | powód |
| Sport TV Portugal SA | spolka | pozwany |
| Controlinveste-SGPS SA | spolka | pozwany |
| NOS-SGPS SA | spolka | pozwany |
| Rząd portugalski | inne | interwenient |
| Rząd włoski | inne | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (10)
Główne
TFUE art. 102
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zakaz nadużywania pozycji dominującej, który wywołuje bezpośrednie skutki w stosunkach między jednostkami i przyznaje im prawa, które sądy krajowe są zobowiązane chronić.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
Dyrektywa 2014/104/UE art. 9 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/104/UE
Uznanie naruszenia prawa konkurencji stwierdzonego w ostatecznym rozstrzygnięciu za dowiedzione do celów powództwa o odszkodowanie.
Dyrektywa 2014/104/UE art. 10 § 2-4
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/104/UE
Określenie początku biegu terminów przedawnienia, minimalny pięcioletni termin przedawnienia, zawieszenie lub przerwanie biegu terminu w toku postępowania antymonopolowego.
Dyrektywa 2014/104/UE art. 21 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/104/UE
Termin transpozycji dyrektywy do prawa krajowego (27 grudnia 2016 r.).
Dyrektywa 2014/104/UE art. 22 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/104/UE
Zakaz stosowania z mocą wsteczną środków krajowych przyjętych w celu zapewnienia zgodności z materialnymi przepisami dyrektywy.
Dyrektywa 2014/104/UE art. 22 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/104/UE
Zakaz stosowania środków krajowych transponujących przepisy proceduralne dyrektywy do powództw wytoczonych przed 26 grudnia 2014 r.
Pomocnicze
Código Civil art. 498 § 1
Kodeks cywilny
Trzyletni termin przedawnienia roszczenia odszkodowawczego, który rozpoczyna bieg od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o swoim prawie do odszkodowania.
Código de Processo Civil art. 623
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne skazanie w postępowaniu karnym uzasadnia wzruszalne domniemanie istnienia czynów spełniających przesłanki zastosowania kary we wszelkich postępowaniach cywilnych.
Lei n.º 23/2018 art. 24
Ustawa nr 23/2018
Przepisy krajowe transponujące przepisy proceduralne dyrektywy 2014/104 nie mają zastosowania do powództw wniesionych przed wejściem w życie ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Portugalskie przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń odszkodowawczych za naruszenie prawa konkurencji, które nie przewidują zawieszenia biegu terminu w trakcie postępowań antymonopolowych, naruszają zasadę skuteczności prawa UE. Dyrektywa 2014/104/UE nie ma zastosowania do postępowań wszczętych przed datą jej transpozycji do prawa krajowego.
Odrzucone argumenty
Portugalskie przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń odszkodowawczych za naruszenie prawa konkurencji są zgodne z prawem UE. Pytania dotyczące art. 623 portugalskiego kodeksu postępowania cywilnego są dopuszczalne i powinny zostać rozpatrzone.
Godne uwagi sformułowania
pełna skuteczność art. 102 TFUE, a w szczególności praktyczna skuteczność zakazu ustanowionego w tym artykule, zostałaby zakwestionowana, gdyby nie każdy mógł żądać naprawienia szkody, która została mu wyrządzona przez zachowania przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą mogące ograniczać lub zakłócać konkurencję termin przedawnienia nie może być na tyle krótki, by w związku z innymi regułami przedawnienia powodował, że korzystanie z prawa do odszkodowania stanie się praktycznie niemożliwe lub nadmiernie utrudnione trzyletni termin przedawnienia [...] który nie może zostać zawieszony lub przerwany na czas trwania postępowań, w wyniku których zostaje wydana ostateczna decyzja przez krajowy organ ochrony konkurencji lub sąd odwoławczy, czyni korzystanie z prawa do pełnego odszkodowania praktycznie niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym.
Skład orzekający
A. Arabadjiev
prezes izby
T. von Danwitz
sędzia
E. Levits
sędzia
C. Vajda
sędzia
P.G. Xuereb
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dyrektywy 2014/104/UE dotyczących stosowania w czasie oraz zasady skuteczności prawa UE w kontekście terminów przedawnienia roszczeń odszkodowawczych za naruszenie prawa konkurencji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datą transpozycji dyrektywy i portugalskimi przepisami o przedawnieniu. Wnioski dotyczące zasady skuteczności mają jednak szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa konkurencji – możliwości dochodzenia odszkodowań za naruszenia. Wykładnia przepisów dotyczących przedawnienia i ich zgodność z prawem UE jest kluczowa dla praktyków.
“Czy prawo do odszkodowania za zmowę cenową może się przedawnić, zanim dowiesz się o szkodzie? TSUE odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI