C-618/24
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że zapis ustawowy z tytułu opieki sprawowanej nad zmarłym za jego życia, przyznawany na podstawie prawa austriackiego, wchodzi w zakres stosowania rozporządzenia o prawie spadkowym.
Sprawa dotyczyła wykładni rozporządzenia nr 650/2012 w przedmiocie jurysdykcji w sprawach spadkowych. Sąd najwyższy Austrii zapytał, czy zapis ustawowy z tytułu opieki nad zmarłym (§ 677 ABGB) jest "sprawą dotyczącą spadku" w rozumieniu rozporządzenia. Trybunał Sprawiedliwości UE, analizując brzmienie, kontekst i cele rozporządzenia, uznał, że pojęcie "spraw dotyczących spadku" obejmuje taki zapis, nawet jeśli ma on cechy prawa zobowiązań, ponieważ jego główny cel i konstrukcja są nierozerwalnie związane z dziedziczeniem.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy Austrii) dotyczył wykładni art. 4 rozporządzenia (UE) nr 650/2012 w sprawie jurysdykcji w sprawach spadkowych. Sprawa wywołała wątpliwości co do tego, czy zapis ustawowy z tytułu opieki sprawowanej nad zmarłym za jego życia, uregulowany w austriackim § 677 Allgemeines bürgerliches Gesetzbuch (ABGB), wchodzi w zakres stosowania rozporządzenia nr 650/2012. Zgodnie z prawem austriackim, zapis ten przysługuje bliskim zmarłego, którzy sprawowali nad nim opiekę przez co najmniej sześć miesięcy w ciągu ostatnich trzech lat przed śmiercią, pod warunkiem, że nie otrzymali darowizny ani wynagrodzenia. Zapis ten jest należny obok zachowku i może zostać cofnięty tylko w przypadku wydziedziczenia. Sąd odsyłający zauważył, że choć zapis ten ma cechy prawa zobowiązań (rekompensata za usługi), to jego konstrukcja prawna jest ściśle związana z dziedziczeniem, ograniczając autonomię woli spadkodawcy i przysługując osobom bliskim zmarłego. Po analizie brzmienia, kontekstu i celów rozporządzenia nr 650/2012, Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że pojęcie "spraw dotyczących spadku" w rozumieniu art. 4 rozporządzenia obejmuje taki zapis ustawowy. Trybunał podkreślił szeroką definicję "dziedziczenia" zawartą w rozporządzeniu, obejmującą wszystkie formy przejścia majątku, praw i obowiązków na skutek śmierci, oraz cel rozporządzenia, jakim jest zapewnienie jednolitego traktowania spadku i unikanie sprzecznych orzeczeń. W związku z tym, sądy państwa członkowskiego, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu, mają jurysdykcję do orzekania w takich sprawach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, zapis ustawowy przyznawany w następstwie śmierci osoby, po której otwiera się spadek, niezależnie od wszelkich rozrządzeń testamentowych przez nią dokonanych, niektórym bliskim jej osobom z tytułu opieki, jaką nad nią sprawowały w określonym okresie poprzedzającym tę śmierć, jeżeli te bliskie osoby nie otrzymały z tytułu owej opieki żadnej darowizny ani żadnego wynagrodzenia, przy czym zapis ten jest w każdym wypadku należny obok zachowku, a beneficjent może zostać go pozbawiony tylko wtedy, gdy zachodzą przesłanki wydziedziczenia, jest "sprawą dotyczącą spadku" w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 650/2012.
Uzasadnienie
Trybunał, analizując brzmienie, kontekst i cele rozporządzenia nr 650/2012, stwierdził, że pojęcie "dziedziczenia" i "spraw dotyczących spadku" należy interpretować szeroko, obejmując wszystkie formy przejścia majątku, praw i obowiązków na skutek śmierci. Mimo że zapis opiekuńczy ma cechy prawa zobowiązań, jego główny cel i konstrukcja prawna są nierozerwalnie związane z dziedziczeniem, a jego wyłączenie byłoby sprzeczne z celem rozporządzenia, jakim jest zapewnienie jednolitego traktowania spadku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| XK | osoba_fizyczna | skarżący |
| TR | osoba_fizyczna | skarżący |
| VQ | osoba_fizyczna | skarżący |
| SM | osoba_fizyczna | pozwany |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (5)
Główne
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Jurysdykcję do orzekania co do ogółu spraw dotyczących spadku mają sądy państwa członkowskiego, w którym zmarły miał swoje miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci.
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Określa zakres stosowania rozporządzenia, które obejmuje dziedziczenie majątku po osobach zmarłych, z pewnymi wyłączeniami.
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 3 § 1 lit. a
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Definiuje pojęcie "dziedziczenia" jako obejmujące wszystkie formy przejścia składników majątku, praw i obowiązków na skutek śmierci.
Pomocnicze
ABGB art. 677
Allgemeines bürgerliches Gesetzbuch
Przewiduje zapis ustawowy z tytułu opieki sprawowanej nad zmarłym za jego życia.
ABGB art. 678
Allgemeines bürgerliches Gesetzbuch
Określa wysokość zapisu z tytułu opieki i jego relację do innych przysporzeń spadkowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zapis opiekuńczy, mimo cech prawa zobowiązań, ma ścisły związek strukturalny ze sprawami spadkowymi, ponieważ powstaje po śmierci spadkodawcy, jest niezależny od testamentu, przysługuje obok zachowku i może być cofnięty tylko w przypadku wydziedziczenia. Szeroka wykładnia pojęcia "dziedziczenia" w rozporządzeniu nr 650/2012 obejmuje wszystkie formy przejścia majątku, praw i obowiązków na skutek śmierci. Cel rozporządzenia nr 650/2012, jakim jest zapewnienie jednolitego traktowania spadku i unikanie sprzecznych orzeczeń, przemawia za włączeniem zapisu opiekuńczego do zakresu stosowania rozporządzenia.
Odrzucone argumenty
Zapis opiekuńczy stanowi rekompensatę za usługi opiekuńcze i powinien być kwalifikowany jako wierzytelność wynikająca z prawa zobowiązań, a tym samym nie wchodzi w zakres stosowania rozporządzenia nr 650/2012.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie „spraw dotyczących spadku” w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 650/2012 obejmuje zapis ustawowy przyznawany w następstwie śmierci osoby, po której otwiera się spadek, niezależnie od wszelkich rozrządzeń testamentowych przez nią dokonanych, niektórym bliskim jej osobom z tytułu opieki, jaką nad nią sprawowały w określonym okresie poprzedzającym tę śmierć, jeżeli te bliskie osoby nie otrzymały z tytułu owej opieki żadnej darowizny ani żadnego wynagrodzenia, przy czym zapis ten jest w każdym wypadku należny obok zachowku, a beneficjent może zostać go pozbawiony tylko wtedy, gdy zachodzą przesłanki wydziedziczenia.
Skład orzekający
I. Jarukaitis
prezes izby
M. Condinanzi
sędzia
N. Jääskinen
sprawozdawca
R. Frendo
sędzia
A. Kornezov
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia zakresu stosowania rozporządzenia nr 650/2012 w odniesieniu do specyficznych roszczeń związanych ze spadkiem, takich jak zapisy z tytułu opieki."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej instytucji prawa austriackiego, ale jego zasady interpretacyjne mogą mieć zastosowanie do podobnych instytucji w innych państwach członkowskich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii jurysdykcji w sprawach spadkowych transgranicznych i pokazuje, jak prawo UE stara się ujednolicić podejście do dziedziczenia, nawet w przypadku nietypowych roszczeń.
“Czy opieka nad bliskim po śmierci otwiera drzwi do spadku? TSUE wyjaśnia jurysdykcję w sprawach spadkowych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI