C-617/17
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że nałożenie przez krajowy organ ochrony konkurencji dwóch grzywien – za naruszenie prawa krajowego i prawa UE – w tej samej decyzji nie narusza zasady ne bis in idem, pod warunkiem proporcjonalności łącznej kary.
Sprawa dotyczyła wykładni zasady ne bis in idem w kontekście nałożenia przez Prezesa UOKiK dwóch grzywien na PZU Życie: jednej za naruszenie krajowego prawa konkurencji i drugiej za naruszenie art. 82 Traktatu WE. Sąd Najwyższy zapytał, czy takie podwójne ukaranie za ten sam czyn narusza zasadę ne bis in idem, zwłaszcza w świetle Karty Praw Podstawowych UE. Trybunał Sprawiedliwości uznał, że zasada ta nie stoi na przeszkodzie takiemu działaniu, o ile obie grzywny są proporcjonalne.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni zasady ne bis in idem wyrażonej w art. 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1/2003. Sprawa wywodziła się ze sporu między Powszechnym Zakładem Ubezpieczeń na Życie S.A. (PZU Życie) a Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Prezesem UOKiK), który nałożył na PZU Życie dwie grzywny za nadużycie pozycji dominującej: jedną na podstawie krajowego prawa konkurencji i drugą na podstawie unijnego prawa konkurencji (art. 82 WE). Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę kasacyjną PZU Życie, powołał się na naruszenie zasady ne bis in idem i zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniami dotyczącymi jej interpretacji. Sąd odsyłający zauważył potencjalną rozbieżność między orzecznictwem Trybunału w sprawach konkurencji a innymi dziedzinami prawa UE w zakresie stosowania zasady ne bis in idem, a także kwestię tożsamości chronionego interesu prawnego. Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że zasada ne bis in idem, wyrażona w art. 50 Karty, nie sprzeciwia się nałożeniu przez krajowy organ ochrony konkurencji dwóch grzywien w tej samej decyzji – jednej za naruszenie prawa krajowego, a drugiej za naruszenie art. 82 WE. Podkreślono jednak, że organ ten musi zapewnić, aby łączna wysokość nałożonych grzywien była proporcjonalna do charakteru naruszenia, co stanowi zadanie sądu krajowego do sprawdzenia. Wskazano, że równoległe stosowanie prawa krajowego i unijnego konkurencji w ramach jednej decyzji nie stanowi ponownego karania za ten sam czyn w rozumieniu zasady ne bis in idem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zasada ne bis in idem nie sprzeciwia się takiemu działaniu, pod warunkiem, że łączna wysokość grzywien jest proporcjonalna do charakteru naruszenia.
Uzasadnienie
Trybunał wyjaśnił, że równoległe stosowanie prawa krajowego i unijnego konkurencji w ramach jednej decyzji nie stanowi ponownego karania za ten sam czyn. Zasada ne bis in idem chroni przed ponownym ściganiem lub karaniem za czyn, który został już prawomocnie osądzony lub za który podmiot został już ukarany. W sytuacji, gdy organ stosuje oba systemy prawne jednocześnie w jednej decyzji, nie dochodzi do ponownego postępowania. Kluczowe jest jednak zapewnienie proporcjonalności łącznej kary.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Powszechny Zakład Ubezpieczeń na Życie S.A. | spolka | skarżący |
| Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów | organ_krajowy | pozwany |
| Edward Dętka | osoba_fizyczna | wnoszący_odwołanie |
| Mirosław Krzyszczak | osoba_fizyczna | wnoszący_odwołanie |
| Zakład Projektowania i Programowania Systemów Sterowania Atempol Sp. z o.o. | spolka | wnoszący_odwołanie |
| Ommer Polska Sp. z o.o. | spolka | wnoszący_odwołanie |
| Glimat Marcinek i S-ka spółka jawna | spolka | wnoszący_odwołanie |
| Jastrzębskich Zakładów Remontowych Dźwigi Sp. z o.o. | spolka | wnoszący_odwołanie |
| Petrofer-Polska Sp. z o.o. | spolka | wnoszący_odwołanie |
| Pietrzak B.B. Beata Pietrzak, Bogdan Pietrzak spółka jawna | spolka | wnoszący_odwołanie |
| Ewelina Baranowska | osoba_fizyczna | wnoszący_odwołanie |
| Przemysław Nikiel | osoba_fizyczna | wnoszący_odwołanie |
| Tomasz Woźniak | osoba_fizyczna | wnoszący_odwołanie |
| Spółdzielnia Kółek Rolniczych w Bielinach | inne | wnoszący_odwołanie |
| Lech Marchlewski | osoba_fizyczna | wnoszący_odwołanie |
| Zakład Przetwórstwa Drobiu Marica spółka jawna J.M.E.K. Wróbel sp. jawna | spolka | wnoszący_odwołanie |
| HTS Polska Sp. z o.o. | spolka | wnoszący_odwołanie |
| Paco Cases Andrzej Paczkowski, Piotr Paczkowski spółka jawna | spolka | wnoszący_odwołanie |
| Bożena Kubalańca | osoba_fizyczna | wnoszący_odwołanie |
| Zbigniew Arczykowski | osoba_fizyczna | wnoszący_odwołanie |
| Przedsiębiorstwo Produkcji Handlu i Usług Unipasz Sp. z o.o. | spolka | wnoszący_odwołanie |
| Janusz Waloch | osoba_fizyczna | wnoszący_odwołanie |
| Marek Grzegolec | osoba_fizyczna | wnoszący_odwołanie |
| Rząd polski | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
| Urząd Nadzoru EFTA | inne | interwenient |
Przepisy (7)
Główne
Karta art. 50
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zasada ne bis in idem zabrania ponownego sądzenia lub karania w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony, za który sprawca został już prawomocnie uniewinniony lub skazany na terytorium Unii.
Rozporządzenie 1/2003 art. 3 § 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003
Organy ochrony konkurencji państw członkowskich stosujące krajowe prawo konkurencji do praktyk zakazanych art. 82 WE, stosują również art. 82 WE.
Rozporządzenie 1/2003 art. 5
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003
Organy ochrony konkurencji państw członkowskich mogą nakładać grzywny lub inne kary przewidziane w krajowych przepisach prawa.
TFUE art. 82
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zakaz nadużywania pozycji dominującej na rynku wewnętrznym.
ustawa OKiK art. 8 § 1
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Zakaz nadużywania pozycji dominującej na rynku właściwym.
ustawa OKiK art. 101 § 1
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Możliwość nałożenia przez Prezesa UOKiK kary pieniężnej za naruszenie zakazów określonych w ustawie lub art. 81/82 WE.
Pomocnicze
EKPC art. 4
Europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Protokół nr 7, który również gwarantuje zasadę ne bis in idem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Równoległe stosowanie krajowego i unijnego prawa konkurencji w jednej decyzji nie stanowi naruszenia zasady ne bis in idem. Zasada ne bis in idem chroni przed ponownym ściganiem lub karaniem za czyn, który został już prawomocnie osądzony. W sytuacji, gdy organ stosuje oba systemy prawne jednocześnie w jednej decyzji, nie dochodzi do ponownego postępowania. Kluczowe jest zapewnienie proporcjonalności łącznej kary nałożonej za naruszenie prawa krajowego i unijnego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja sugerująca, że nałożenie dwóch grzywien za ten sam czyn narusza zasadę ne bis in idem, zwłaszcza gdy prawo krajowe i unijne chronią ten sam interes prawny.
Godne uwagi sformułowania
zasada ne bis in idem nie znajduje zastosowania w sytuacji takiej jak ta rozpatrywana w postępowaniu głównym, w której krajowy organ ochrony konkurencji stosuje równolegle [...] krajowe prawo konkurencji i unijne reguły konkurencji i na mocy art. 5 tego rozporządzenia karze przedsiębiorstwo, na które w ramach jednej i tej samej decyzji nakłada jedną grzywnę za naruszenie prawa krajowego, a drugą – za uchybienie unijnym regułom konkurencji. krajowy organ ochrony konkurencji winien niemniej jednak upewnić się, że te grzywny, rozpatrywane łącznie, są proporcjonalne do charakteru tego naruszenia.
Skład orzekający
M. Vilaras
prezes izby
K. Jürimäe
sprawozdawca
D. Šváby
sędzia
S. Rodin
sędzia
N. Piçarra
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja zasady ne bis in idem w kontekście podwójnego karania przez organy ochrony konkurencji za naruszenie prawa krajowego i unijnego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy obie kary są nałożone w jednej decyzji przez ten sam organ. Nie wyklucza zastosowania zasady ne bis in idem w przypadku odrębnych postępowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady prawnej (ne bis in idem) w kontekście prawa konkurencji, z praktycznymi implikacjami dla przedsiębiorców podlegających jurysdykcji krajowej i unijnej. Wyjaśnia, kiedy podwójne karanie jest dopuszczalne.
“Czy można być ukaranym dwa razy za to samo? TSUE wyjaśnia granice zasady ne bis in idem w prawie konkurencji.”
Sektor
usługi finansowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI