C-614/14
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że prawo Unii stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, które nakazują wyłączenie sędziego z powodu przedstawienia przez niego okoliczności faktycznych i prawnych we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
Sofiyski gradski sad (sąd miejski w Sofii) zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniami dotyczącymi wykładni prawa Unii w związku z bułgarskim przepisem krajowym, który nakazywał wyłączenie sędziego z postępowania, jeśli wyraził on wstępne stanowisko co do istoty sprawy we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Sąd odsyłający obawiał się, że przedstawienie okoliczności faktycznych i prawnych we wniosku może naruszyć prawo do bezstronnego sądu. Trybunał uznał, że przedstawienie tych informacji jest zgodne z prawem Unii i że przepisy krajowe nakazujące wyłączenie sędziego w takiej sytuacji są niezgodne z prawem Unii, ponieważ ograniczają współpracę między sądami krajowymi a Trybunałem.
Sprawa dotyczyła wykładni art. 267 TFUE oraz art. 94 regulaminu postępowania przed Trybunałem, a także art. 47 i 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Sofiyski gradski sad (sąd miejski w Sofii) zwrócił się do Trybunału z pytaniami w związku z bułgarskim przepisem krajowym (art. 29 NPK), który nakazywał wyłączenie sędziego z postępowania, jeśli wyraził on wstępne stanowisko co do istoty sprawy we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Sąd odsyłający obawiał się, że przedstawienie okoliczności faktycznych i prawnych we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym może naruszyć prawo do bezstronnego sądu (art. 47 akapit drugi Karty) oraz prawo do domniemania niewinności (art. 48 ust. 1 Karty). Trybunał Sprawiedliwości, rozpatrując pytanie pierwsze, stwierdził, że przedstawienie przez sąd odsyłający we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym okoliczności faktycznych i prawnych sprawy jest zgodne z wymogami art. 267 TFUE i art. 94 regulaminu postępowania. W związku z tym, przepisy krajowe, które nakazują wyłączenie sędziego z powodu takiego przedstawienia, są niezgodne z prawem Unii, ponieważ ograniczają współpracę między sądami krajowymi a Trybunałem i mogą zniechęcać sądy do zadawania pytań prejudycjalnych. W odniesieniu do pytania drugiego, Trybunał wyjaśnił, że prawo Unii nie wymaga ani nie zakazuje sądowi odsyłającemu dokonywania nowych czynności dowodowych lub wysłuchania stron po wydaniu orzeczenia w trybie prejudycjalnym, pod warunkiem pełnego uwzględnienia wykładni prawa Unii. Odpowiadając na pytanie trzecie, Trybunał potwierdził, że sąd odsyłający ma obowiązek zapewnić pełną skuteczność prawa Unii i w razie potrzeby odstąpić od stosowania sprzecznych z nim przepisów krajowych, nawet jeśli te przepisy krajowe zapewniają wyższy poziom ochrony praw podstawowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, prawo Unii stoi na przeszkodzie takiemu przepisowi krajowemu.
Uzasadnienie
Przedstawienie przez sąd odsyłający okoliczności faktycznych i prawnych sprawy we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest zgodne z wymogami prawa Unii i stanowi element współpracy między sądami. Przepisy krajowe nakazujące wyłączenie sędziego w takiej sytuacji ograniczają tę współpracę i mogą zniechęcać sądy do korzystania z procedury odesłania prejudycjalnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
sąd odsyłający (w zakresie ochrony jego prawa do zadawania pytań)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Atanas Ognyanov | osoba_fizyczna | oskarżony w postępowaniu głównym |
| Sofiyska gradska prokuratura | organ_krajowy | strona w postępowaniu głównym |
| Rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (6)
Główne
TFUE art. 267 § akapit drugi
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Procedura odesłania prejudycjalnego ustanawia dialog między sądami krajowymi a Trybunałem w celu zapewnienia jednolitej wykładni prawa Unii. Sądy krajowe mają swobodę w zadawaniu pytań prejudycjalnych na każdym etapie postępowania.
Regulamin postępowania art. 94
Regulamin postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Określa wymogi dotyczące treści wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, w tym konieczność zwięzłego omówienia przedmiotu sporu, istotnych okoliczności faktycznych i prawnych oraz powodów skierowania pytań.
Karta art. 47 § akapit drugi
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje prawo do rzetelnego procesu przed bezstronnym sądem ustanowionym na mocy ustawy.
Karta art. 48 § ust. 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje prawo do domniemania niewinności.
Pomocnicze
NPK art. 29
Nakazatelno-protsesualen kodeks (bułgarski kodeks postępowania karnego)
Przepis krajowy przewidujący wyłączenie sędziego ze sprawy w przypadku wyrażenia wstępnego stanowiska co do istoty sprawy, uznany za niezgodny z prawem Unii w kontekście procedury odesłania prejudycjalnego.
Kodeks etyczny art. 2.3, 7.3, 7.4
Kodeks za etichno povedenie (bułgarski krajowy kodeks etyczny)
Przepisy krajowe dotyczące zakazu składania publicznych oświadczeń dotyczących ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy i przedstawiania wstępnego stanowiska, które w interpretacji bułgarskich sądów mogły prowadzić do wyłączenia sędziego w kontekście odesłania prejudycjalnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedstawienie przez sąd odsyłający okoliczności faktycznych i prawnych we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest zgodne z prawem Unii i stanowi element współpracy sądowej. Przepisy krajowe nakazujące wyłączenie sędziego z powodu przedstawienia tych informacji naruszają prawo Unii, ograniczając skuteczność procedury odesłania prejudycjalnego. Sądy krajowe mają obowiązek zapewnić pełną skuteczność prawa Unii i odstąpić od stosowania sprzecznych z nim przepisów krajowych.
Odrzucone argumenty
Interpretacja bułgarskiego prawa krajowego, zgodnie z którą przedstawienie przez sędziego wstępnego stanowiska we wniosku prejudycjalnym stanowi podstawę do jego wyłączenia i wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, jest zgodna z prawem Unii i chroni prawo do bezstronnego sądu.
Godne uwagi sformułowania
kluczowym elementem systemu sądowniczego Unii Europejskiej jest określona w art. 267 TFUE procedura odesłania prejudycjalnego, która ustanawiając dialog między poszczególnymi sądami [...] ma na celu zapewnienie jednolitej wykładni prawa Unii procedura ustanowiona w art. 267 TFUE jest instrumentem współpracy między Trybunałem a sądami krajowymi art. 267 TFUE przyznaje sądom krajowym jak najszersze uprawnienie do wystąpienia do Trybunału sąd odsyłający ma obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności prawa Unii, w razie potrzeby odstępując z własnej inicjatywy od stosowania wszelkich sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
A. Tizzano
wiceprezes
R. Silva de Lapuerta
sędzia
M. Ilešič
sędzia
J.L. da Cruz Vilaça
sędzia
A. Arabadjiev
sędzia
C. Toader
prezes_izby
F. Biltgen
prezes_izby
J.C. Bonichot
sędzia
M. Safjan
sędzia
M. Berger
sprawozdawca
E. Jarašiūnas
sędzia
C.G. Fernlund
sędzia
C. Vajda
sędzia
S. Rodin
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wzmocnienie roli sądów krajowych w procedurze odesłania prejudycjalnego i ochrona ich prawa do zadawania pytań Trybunałowi. Podkreślenie prymatu prawa Unii nad sprzecznymi przepisami krajowymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której przepisy krajowe mogą ograniczać możliwość zadawania pytań prejudycjalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad współpracy sądowej w UE i prawa do rzetelnego procesu, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem europejskim i krajowym.
“Czy sędzia może zostać ukarany za zadanie pytania Trybunałowi UE? TSUE odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI