C-61/21
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że przepisy unijne dotyczące jakości powietrza nie przyznają jednostkom indywidualnych uprawnień do odszkodowania od państwa członkowskiego za szkody zdrowotne spowodowane zanieczyszczeniem.
Wniosek o interpretację przepisów unijnych dotyczących jakości powietrza (dyrektywy 80/779, 85/203, 96/62, 1999/30, 2008/50) został złożony w związku ze skargą obywatela francuskiego domagającego się odszkodowania za szkody zdrowotne spowodowane przekroczeniem dopuszczalnych norm zanieczyszczenia powietrza. Sąd odsyłający pytał, czy naruszenie tych przepisów przez państwo członkowskie daje jednostkom prawo do odszkodowania. Trybunał Sprawiedliwości uznał, że przepisy te nie przyznają jednostkom indywidualnych uprawnień do odszkodowania, nawet jeśli naruszenie jest istotne i istnieje związek przyczynowy ze szkodą.
Sprawa dotyczyła wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego przez francuski apelacyjny sąd administracyjny w Wersalu. Skarżący JP domagał się odszkodowania od Republiki Francuskiej za szkody zdrowotne wynikające z przekroczenia dopuszczalnych norm zanieczyszczenia powietrza (PM10 i NO2) w aglomeracji paryskiej. JP twierdził, że władze francuskie uchybiły obowiązkom wynikającym z dyrektyw unijnych dotyczących jakości powietrza. Sąd odsyłający zadał Trybunałowi Sprawiedliwości dwa pytania: po pierwsze, czy naruszenie przez państwo członkowskie zobowiązań wynikających z dyrektywy 2008/50 (oraz poprzednich dyrektyw) przyznaje jednostkom prawo do odszkodowania za szkody na zdrowiu, a po drugie, jakie warunki muszą być spełnione, aby takie prawo powstało. Trybunał Sprawiedliwości, analizując przepisy dyrektyw, w tym dyrektywy 2008/50, 96/62, 1999/30, 80/779 i 85/203, stwierdził, że choć przepisy te nakładają na państwa członkowskie obowiązki w zakresie zapewnienia jakości powietrza i podejmowania środków zaradczych w przypadku przekroczeń, to nie przyznają one jednostkom indywidualnych uprawnień do odszkodowania. Trybunał powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym odpowiedzialność państwa za szkody wyrządzone jednostkom w wyniku naruszenia prawa Unii powstaje tylko wtedy, gdy naruszony przepis prawa Unii ma na celu przyznanie uprawnień jednostkom. W tym przypadku, mimo że przepisy te mają na celu ochronę zdrowia ludzkiego i środowiska, nie tworzą one bezpośrednich uprawnień dla jednostek do dochodzenia odszkodowania. Trybunał podkreślił, że jednostki mogą dochodzić od organów krajowych przyjęcia wymaganych środków zaradczych, ale nie mogą domagać się odszkodowania od państwa na podstawie tych przepisów. W związku z tym, odpowiedź na pierwsze pytanie była negatywna, co skutkowało brakiem potrzeby udzielania odpowiedzi na drugie pytanie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie przyznają jednostkom indywidualnych uprawnień do dochodzenia odszkodowania od państwa członkowskiego.
Uzasadnienie
Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że choć przepisy unijne dotyczące jakości powietrza nakładają na państwa członkowskie obowiązki w zakresie zapewnienia przestrzegania norm i podejmowania środków zaradczych, to nie mają one na celu przyznania jednostkom indywidualnych uprawnień, które umożliwiałyby im dochodzenie odszkodowania. Kluczowym warunkiem odpowiedzialności państwa jest istnienie przepisu prawa Unii przyznającego uprawnienia jednostkom, co w tym przypadku nie miało miejsca.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
państwo członkowskie (Francja)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| JP | osoba_fizyczna | skarżący |
| Ministre de la Transition écologique | organ_krajowy | pozwany |
| Premier ministre | organ_krajowy | pozwany |
| Irlandia | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd włoski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (6)
Główne
Dyrektywa 2008/50/WE art. 13 ust. 1, 23 ust. 1
Dyrektywa 2008/50/WE
Ustanawiała środki mające na celu poprawę jakości powietrza i nakładała obowiązki w zakresie zapewnienia przestrzegania wartości dopuszczalnych oraz opracowywania planów ochrony powietrza, ale nie przyznawała jednostkom indywidualnych uprawnień do dochodzenia odszkodowania od państwa członkowskiego.
Pomocnicze
Dyrektywa 80/779/EWG art. 3, 7
Dyrektywa 80/779/EWG
Nakładała obowiązki w zakresie zapewnienia przestrzegania wartości dopuszczalnych i podejmowania środków zaradczych w przypadku przekroczeń, ale nie przyznawała jednostkom uprawnień do odszkodowania.
Dyrektywa 85/203/EWG art. 3, 7
Dyrektywa 85/203/EWG
Nakładała obowiązki w zakresie zapewnienia przestrzegania wartości dopuszczalnych i podejmowania środków zaradczych w przypadku przekroczeń, ale nie przyznawała jednostkom uprawnień do odszkodowania.
Dyrektywa 96/62/WE art. 7, 8
Dyrektywa 96/62/WE
Nakładała obowiązki w zakresie oceny i zarządzania jakością powietrza, w tym sporządzania planów działań, ale nie przyznawała jednostkom uprawnień do odszkodowania.
Dyrektywa 1999/30/WE art. 4 ust. 1, 5 ust. 1
Dyrektywa 1999/30/WE
Określała wartości dopuszczalne dla zanieczyszczeń i terminy ich osiągnięcia, ale nie przyznawała jednostkom uprawnień do odszkodowania.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna procedury odesłania prejudycjalnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy unijne dotyczące jakości powietrza nie przyznają jednostkom indywidualnych uprawnień do odszkodowania od państwa członkowskiego. Warunkiem odpowiedzialności państwa za szkody jest istnienie przepisu prawa Unii, który ma na celu przyznanie uprawnień jednostkom, co nie ma miejsca w przypadku przepisów o jakości powietrza.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przez państwo członkowskie zobowiązań wynikających z przepisów unijnych dotyczących jakości powietrza powinno skutkować prawem jednostek do odszkodowania za szkody zdrowotne.
Godne uwagi sformułowania
nie mają one na celu przyznania jednostkom uprawnień indywidualnych, które umożliwiałyby im wystąpienie z roszczeniami odszkodowawczymi wobec państwa członkowskiego
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
L. Bay Larsen
wiceprezes
A. Arabadjiev
prezes izby
A. Prechal
prezes izby
E. Regan
prezes izby
L.S. Rossi
prezes izby
M. Ilešič
sędzia
J.-C. Bonichot
sędzia
N. Piçarra
sędzia
I. Jarukaitis
sędzia
A. Kumin
sędzia
N. Jääskinen
sędzia
N. Wahl
sędzia
J. Passer
sprawozdawca
O. Spineanu-Matei
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że przepisy dotyczące jakości powietrza nie tworzą podstawy do dochodzenia odszkodowania od państwa członkowskiego na gruncie prawa Unii."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie odpowiedzialności państwa na gruncie prawa Unii; nie wyklucza odpowiedzialności na podstawie prawa krajowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie problemu zanieczyszczenia powietrza i możliwości dochodzenia odszkodowania za szkody zdrowotne. Orzeczenie ma istotne implikacje dla obywateli i państw członkowskich.
“Zanieczyszczenie powietrza: czy możesz żądać odszkodowania od państwa? TSUE odpowiada.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI