C-608/22 i C-609/22

TSUE orzekł, że kumulacja środków dyskryminujących kobiety w Afganistanie, takich jak brak ochrony prawnej, przymusowe małżeństwa czy ograniczenia w dostępie do edukacji i życia publicznego, stanowi akt prześladowania uzasadniający status uchodźcy, nawet bez indywidualnego badania sytuacji poza płcią i obywatelstwem.

Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 2011/95 w kontekście wniosków o status uchodźcy składanych przez afgańskie kobiety. Trybunał Sprawiedliwości UE rozstrzygnął, że kumulacja środków dyskryminujących kobiety w Afganistanie, takich jak brak ochrony prawnej, przymusowe małżeństwa, ograniczenia w dostępie do edukacji, pracy i życia publicznego, stanowi akt prześladowania w rozumieniu prawa UE. TSUE podkreślił, że takie środki, nawet jeśli nie naruszają praw podstawowych w sposób indywidualny, poprzez swój skumulowany skutek naruszają godność ludzką. Ponadto, sąd orzekł, że indywidualna ocena wniosku o status uchodźcy przez kobietę z Afganistanu nie wymaga badania elementów jej sytuacji innych niż płeć i obywatelstwo, jeśli wykazano, że grożą jej akty prześladowania ze względu na płeć.

W niniejszym wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) rozpatrzył dwa wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez austriacki sąd administracyjny (Verwaltungsgerichtshof) w sprawach dotyczących afgańskich kobiet ubiegających się o status uchodźcy. Sprawy dotyczyły wykładni dyrektywy 2011/95 w zakresie kwalifikowania obywateli państw trzecich do statusu uchodźcy, w szczególności pojęcia „aktu prześladowania” oraz wymogu indywidualnej oceny wniosku. Pierwsze pytanie prejudycjalne dotyczyło tego, czy kumulacja środków dyskryminujących kobiety w Afganistanie, takich jak brak ochrony prawnej przed przemocą, przymusowe małżeństwa, ograniczenia w dostępie do edukacji, pracy, opieki zdrowotnej i życia publicznego, może być uznana za „akt prześladowania” w rozumieniu art. 9 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2011/95. TSUE, odwołując się do konwencji genewskiej, konwencji stambulskiej, CEDAW oraz Karty praw podstawowych UE, orzekł, że taka kumulacja środków, nawet jeśli poszczególne działania nie stanowią poważnego naruszenia praw podstawowych, poprzez swój skumulowany skutek narusza godność ludzką i tym samym stanowi akt prześladowania. Trybunał podkreślił, że niektóre z tych środków, jak przymusowe małżeństwa czy brak ochrony prawnej, same w sobie mogą stanowić akty prześladowania. Drugie pytanie prejudycjalne dotyczyło tego, czy w procesie indywidualnej oceny wniosku o status uchodźcy przez afgańską kobietę, właściwy organ krajowy musi badać elementy jej sytuacji inne niż płeć i obywatelstwo. TSUE potwierdził, że choć co do zasady wnioski o ochronę międzynarodową podlegają indywidualnej ocenie, to w przypadku afgańskich kobiet, w świetle obecnej sytuacji w Afganistanie i środków stosowanych przez reżim talibów, właściwe organy mogą uznać, że nie ma potrzeby wykazywania indywidualnego ryzyka prześladowania, jeśli wykazano okoliczności dotyczące ich płci i obywatelstwa, które wskazują na uzasadnioną obawę przed prześladowaniem. TSUE powołał się na raporty AUEA i UNHCR, które sugerują domniemanie uznania statusu uchodźcy dla afgańskich kobiet. Wyrok ten ma istotne znaczenie dla ochrony praw kobiet ubiegających się o azyl, potwierdzając, że systemowa dyskryminacja i brak ochrony mogą stanowić podstawę do przyznania statusu uchodźcy, a także upraszczając procedurę oceny wniosków dla tej grupy.

Zagadnienia prawne (2)

Rozstrzygnięcie

Strony

Przepisy (16)

Argumenty

Skład orzekający

Informacje dodatkowe

Powiązane tematy