C-603/19
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że dyrektywa o prawach ofiar nie obejmuje osób prawnych, a przepisy krajowe uniemożliwiające dochodzenie odszkodowania w postępowaniu karnym nie naruszają prawa UE, pod warunkiem istnienia skutecznych alternatywnych procedur odzyskania środków.
Sprawa dotyczyła możliwości dochodzenia przez państwo odszkodowania w postępowaniu karnym za oszustwa dotyczące funduszy UE. Sąd odsyłający pytał, czy dyrektywa o prawach ofiar obejmuje osoby prawne oraz czy przepisy słowackie ograniczające możliwość dochodzenia odszkodowania w postępowaniu karnym są zgodne z prawem UE. Trybunał uznał, że dyrektywa nie dotyczy osób prawnych. Odnosząc się do drugiego pytania, Trybunał stwierdził, że prawo UE nie stoi na przeszkodzie takim przepisom krajowym, o ile istnieją inne skuteczne procedury odzyskania środków, co musi zweryfikować sąd krajowy.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez słowacki wyspecjalizowany sąd karny dotyczył wykładni przepisów prawa Unii Europejskiej w kontekście postępowania karnego przeciwko osobom fizycznym oskarżonym o oszustwo subwencyjne dotyczące wkładów finansowanych z budżetu UE. Sąd odsyłający miał wątpliwości co do możliwości dochodzenia przez państwo odszkodowania w postępowaniu karnym, powołując się na praktykę orzeczniczą słowackiego Sądu Najwyższego, która wyłączała takie roszczenia organów państwowych z zakresu postępowania karnego. Dodatkowo, sąd pytał o zakres stosowania dyrektywy o prawach ofiar do osób prawnych oraz o interpretację pojęć 'tego samego przedsiębiorstwa' i 'szkody' w kontekście pomocy państwa i ochrony interesów finansowych UE. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał pytania trzecie i czwarte za niedopuszczalne z powodu braku wystarczających informacji w postanowieniu odsyłającym. Odpowiadając na pierwsze pytanie, Trybunał stwierdził, że dyrektywa 2012/29/UE dotycząca praw ofiar przestępstw nie ma zastosowania do osób prawnych ani do państwa, nawet jeśli prawo krajowe przyznaje im status pokrzywdzonego. W odniesieniu do drugiego pytania, Trybunał orzekł, że art. 325 TFUE, dotyczący ochrony interesów finansowych Unii, nie stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, które uniemożliwiają dochodzenie odszkodowania w postępowaniu karnym, pod warunkiem istnienia skutecznych alternatywnych procedur (np. administracyjnych lub cywilnych) umożliwiających odzyskanie nienależnie wypłaconych środków. Obowiązek weryfikacji skuteczności tych procedur spoczywa na sądzie krajowym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, dyrektywa 2012/29/UE nie ma zastosowania do osób prawnych ani do państwa, nawet jeśli prawo krajowe przyznaje im status pokrzywdzonego w postępowaniu karnym.
Uzasadnienie
Sformułowanie dyrektywy w art. 2 ust. 1 jednoznacznie definiuje 'ofiarę' jako osobę fizyczną lub członków rodziny zmarłego, wykluczając osoby prawne i państwo.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| TG | osoba_fizyczna | oskarżony |
| UF | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Úrad špeciálnej prokuratúry Generálnej prokuratúry Slovenskej republiky | organ_krajowy | udział |
| Úrad práce, sociálnych vecí a rodiny Košice | organ_krajowy | pokrzywdzony |
| Úrad práce, sociálnych vecí a rodiny Vranov nad Topľou | organ_krajowy | pokrzywdzony |
| Úrad práce, sociálnych vecí a rodiny Michalovce | organ_krajowy | pokrzywdzony |
| Rząd słowacki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd rumuński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (17)
Główne
TFUE art. 325
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Państwa członkowskie są zobowiązane do zwalczania nielegalnych działań naruszających interesy finansowe Unii za pomocą odstraszających i skutecznych środków, stosując takie same środki jak w przypadku naruszenia własnych interesów. Przepisy te powodują niestosowanie sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego.
kodeks postępowania karnego art. § 46
Ustawa nr 301/2005 Z. z. (kodeks postępowania karnego)
Pokrzywdzonym jest osoba, która wskutek przestępstwa doznała szkody. Pokrzywdzony ma prawo dochodzić naprawienia szkody w postępowaniu karnym.
kodeks postępowania karnego art. § 287 ust. 1
Ustawa nr 301/2005 Z. z. (kodeks postępowania karnego)
Sąd w wyroku skazującym nakłada na oskarżonego obowiązek naprawienia szkody, jeśli pokrzywdzony wystąpił z roszczeniem.
kodeks postępowania karnego art. § 288 ust. 1
Ustawa nr 301/2005 Z. z. (kodeks postępowania karnego)
Jeśli dowody nie uzasadniają orzeczenia obowiązku naprawienia szkody lub wymagałoby to dalszego postępowania, sąd odsyła pokrzywdzonego na drogę procesu cywilnego lub do innego właściwego organu.
kodeks karny art. § 261
Ustawa nr 300/2005 Z. z. (kodeks karny)
ustawa nr 523/2004 art. § 31
Ustawa nr 523/2004 Z. z. o zasadach budżetowych administracji publicznej
Osoba naruszająca dyscyplinę finansową jest zobowiązana zwrócić środki finansowe do budżetu i zapłacić karę.
kodeks cywilny art. § 420 ust. 1
Ustawa nr 40/1964 Zb. (kodeks cywilny)
Każdy odpowiada za szkodę, którą wyrządził wskutek naruszenia obowiązków ustawowych.
Pomocnicze
Karta art. 17
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Karta art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
rozporządzenie nr 1260/1999 art. 38 ust. 1 lit. h)
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1260/1999
Państwa członkowskie są odpowiedzialne za finansową kontrolę pomocy i windykację kwot utraconych w wyniku nieprawidłowości, w tym odsetek.
rozporządzenie nr 1681/94
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1681/94
dyrektywa 2012/29/UE art. 1 ust. 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE
Celem dyrektywy jest zapewnienie informacji, wsparcia i ochrony ofiarom przestępstw oraz umożliwienie im udziału w postępowaniu karnym.
dyrektywa 2012/29/UE art. 2 ust. 1 lit. a)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE
Definicja 'ofiary' obejmuje osobę fizyczną, która doznała szkody, lub członków rodziny osoby zmarłej, jeśli doznali szkody w wyniku śmierci.
rozporządzenie nr 994/98 art. 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 994/98
rozporządzenie nr 69/2001 art. 2 ust. 2
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 69/2001
konwencja w sprawie ochrony interesów finansowych
Konwencja w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
dyrektywa (UE) 2017/1371
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dyrektywa 2012/29/UE ma zastosowanie wyłącznie do osób fizycznych. Prawo UE nie wymaga, aby państwa członkowskie umożliwiały dochodzenie odszkodowania w postępowaniu karnym, jeśli istnieją inne skuteczne procedury odzyskania środków.
Godne uwagi sformułowania
państwa członkowskie powinny przyjąć środki odstraszające, skuteczne i równoważne ze środkami podjętymi na szczeblu krajowym w celu zwalczania przestępczości powodującej naruszenie interesów danego państwa członkowskiego. współistnienie odrębnych środków zaskarżenia realizujących inne cele właściwe, odpowiednio, prawu administracyjnemu, prawu cywilnemu lub prawu karnemu, nie narusza samo w sobie skuteczności zwalczania oszustw naruszających interesy finansowe Unii, o ile ustawodawstwo krajowe jako całość pozwala na odzyskanie nienależnie wypłaconych wkładów z budżetu Unii.
Skład orzekający
A. Prechal
prezes_izby
L.S. Rossi
sędzia
J. Malenovský
sprawozdawca
F. Biltgen
sędzia
N. Wahl
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja zakresu stosowania dyrektywy o prawach ofiar, zasady ochrony interesów finansowych UE, możliwość dochodzenia odszkodowania w postępowaniu karnym vs. inne procedury."
Ograniczenia: Konkretne zastosowanie zależy od oceny skuteczności alternatywnych procedur przez sąd krajowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ochrony funduszy UE przed oszustwami i pokazuje, jak prawo UE wpływa na procedury krajowe, w tym na możliwość dochodzenia odszkodowania przez państwo. Pokazuje też ograniczenia prawne dla osób prawnych w kontekście praw ofiar.
“Czy państwo może odzyskać skradzione fundusze UE? TSUE wyjaśnia granice postępowania karnego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI