C-598/21
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że prawo UE wymaga od sądów krajowych oceny proporcjonalności warunku wcześniejszej wymagalności kredytu konsumenckiego, nawet jeśli odzwierciedla on przepisy krajowe, zwłaszcza gdy prowadzi do sprzedaży domu konsumenta bez postępowania sądowego.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich w kontekście słowackich przepisów umożliwiających pozasądową sprzedaż nieruchomości konsumenta w przypadku opóźnienia w spłacie kredytu. Sąd odsyłający pytał, czy brak oceny proporcjonalności warunku wcześniejszej wymagalności narusza prawo UE. Trybunał stwierdził, że warunek ten podlega kontroli na mocy dyrektywy 93/13, ponieważ przepisy krajowe go dotyczące nie są bezwzględnie wiążące. Nakazał sądom krajowym ocenę proporcjonalności tego warunku, uwzględniając wagę naruszenia zobowiązań konsumenta oraz możliwość sprzedaży domu bez postępowania sądowego.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów Unii Europejskiej w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, w szczególności dotyczących warunku wcześniejszej wymagalności kredytu konsumenckiego zabezpieczonego hipoteką na nieruchomości. Słowacki sąd okręgowy w Preszowie zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem, czy słowackie przepisy pozwalające na pozasądową sprzedaż nieruchomości konsumenta w drodze dobrowolnej licytacji, bez oceny proporcjonalności, są zgodne z prawem UE, w tym z dyrektywą 93/13/EWG i Kartą praw podstawowych UE. Trybunał uznał, że warunek wcześniejszej wymagalności kredytu, nawet jeśli odzwierciedla przepisy krajowe, podlega kontroli na mocy dyrektywy 93/13, jeśli przepisy te nie są bezwzględnie wiążące. Wskazał, że sądy krajowe muszą badać nieuczciwy charakter takich warunków, oceniając proporcjonalność uprawnienia wierzyciela do żądania natychmiastowej spłaty całej kwoty kredytu. Analiza ta powinna uwzględniać wagę naruszenia zobowiązań przez konsumenta (np. wysokość zaległości w stosunku do kwoty kredytu i okresu jego trwania) oraz potencjalne skutki, takie jak sprzedaż domu konsumenta bez postępowania sądowego. Trybunał podkreślił, że ochrona prawa do poszanowania domu, gwarantowanego przez Kartę praw podstawowych, jest kluczowa w takich przypadkach. W konsekwencji, orzeczono, że przepisy UE stoją na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które nie pozwalają na taką ocenę proporcjonalności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, warunek ten podlega kontroli na podstawie dyrektywy 93/13/EWG, jeśli przepisy krajowe, które odzwierciedla, nie są bezwzględnie wiążące.
Uzasadnienie
Wyłączenie stosowania dyrektywy 93/13/EWG dotyczy warunków odzwierciedlających bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze. Słowackie przepisy dotyczące wcześniejszej wymagalności kredytu nie są bezwzględnie wiążące, co oznacza, że warunek umowny je odzwierciedlający podlega kontroli na podstawie dyrektywy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| SP | osoba_fizyczna | skarżący |
| CI | osoba_fizyczna | skarżący |
| Všeobecná úverová banka a.s. | spolka | pozwany |
| rząd słowacki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (14)
Główne
Dyrektywa 93/13 art. 1 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Warunki umowy odzwierciedlające bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze nie podlegają przepisom dyrektywy. Wymaga to, aby przepis krajowy był bezwzględnie wiążący.
Dyrektywa 93/13 art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Warunki umowy nieuzgodnione indywidualnie są nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary i powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa 93/13 art. 4 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Nieuczciwy charakter warunku ocenia się z uwzględnieniem rodzaju towarów/usług, okoliczności zawarcia umowy i innych warunków.
Dyrektywa 93/13 art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Nieuczciwe warunki nie są wiążące dla konsumenta, a umowa pozostaje w mocy w pozostałej części.
Dyrektywa 93/13 art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegania dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków.
k.c. art. 53 § 9
Kodeks cywilny
Reguluje wcześniejszą wymagalność kredytu konsumenckiego w przypadku opóźnienia w płatności rat.
k.c. art. 54 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowne nie mogą odchodzić od przepisów ustawy na niekorzyść konsumenta.
k.c. art. 565
Kodeks cywilny
Wierzyciel może żądać zapłaty całej wierzytelności z powodu nieuiszczenia którejkolwiek z rat, jeżeli zostało to uzgodnione lub ustalone w orzeczeniu, najwcześniej po upływie trzech miesięcy od zaistnienia opóźnienia.
k.c. art. 151j § 1
Kodeks cywilny
Reguluje możliwość zaspokojenia się wierzyciela zabezpieczonego zastawniczo poprzez sprzedaż przedmiotu zabezpieczenia.
Pomocnicze
Dyrektywa 2005/29 art. 3 § 1
Dyrektywa 2005/29/WE
Dotyczy nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów.
Dyrektywa 2008/48 art. 2 § 2
Dyrektywa 2008/48/WE
Wyłącza stosowanie dyrektywy do umów kredytu zabezpieczonych hipoteką lub innym porównywalnym zabezpieczeniem na nieruchomości.
k.p.e. art. 63 § 3
Kodeks postępowania egzekucyjnego
Sprzedaż nieruchomości w drodze egzekucji może nastąpić jedynie wyjątkowo, po uzyskaniu zgody sądu.
U.d.l. art. 16 § 1
Ustawa o dobrowolnych licytacjach
Sprzedaż w drodze dobrowolnej licytacji może nastąpić wyłącznie na podstawie umowy.
U.d.l. art. 21 § 2
Ustawa o dobrowolnych licytacjach
Określa termin na dochodzenie stwierdzenia nieważności licytacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Warunek wcześniejszej wymagalności kredytu konsumenckiego, nawet jeśli odzwierciedla przepisy krajowe, podlega kontroli na podstawie dyrektywy 93/13/EWG, jeśli przepisy te nie są bezwzględnie wiążące. Sądy krajowe muszą oceniać proporcjonalność warunku wcześniejszej wymagalności, uwzględniając wagę naruszenia zobowiązań przez konsumenta oraz możliwość sprzedaży domu bez postępowania sądowego. Ochrona prawa do poszanowania domu jest kluczowa i wymaga uwzględnienia przez sądy krajowe.
Odrzucone argumenty
Pytania dotyczące wykładni dyrektywy 2005/29/WE i 2008/48/WE są niedopuszczalne z powodu braku wystarczających informacji od sądu odsyłającego. Argumenty banku o bezprzedmiotowości sporu zostały odrzucone na podstawie wyjaśnień sądu odsyłającego.
Godne uwagi sformułowania
warunek umowy odzwierciedlający bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze znacząca nierównowaga wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta kontrola sądowa nieuczciwego charakteru warunku dotyczącego wcześniejszej wymagalności nie uwzględnia proporcjonalnego charakteru przyznanego przedsiębiorcy uprawnienia waga naruszenia przez konsumenta jego zobowiązań umownych sprzedaż domu rodzinnego konsumenta z pominięciem wszelkich postępowań sądowych prawo do poszanowania domu jest prawem podstawowym
Skład orzekający
C. Lycourgos
prezes izby
O. Spineanu-Matei
sprawozdawczyni
J.-C. Bonichot
sędzia
S. Rodin
sędzia
L.S. Rossi
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ocena proporcjonalności warunków wcześniejszej wymagalności kredytu konsumenckiego, ochrona konsumentów przed pozasądową sprzedażą nieruchomości, zakres kontroli sądowej nad warunkami umownymi."
Ograniczenia: Dotyczy głównie umów konsumenckich zabezpieczonych nieruchomością i warunków wcześniejszej wymagalności. Wymaga oceny przez sądy krajowe w kontekście konkretnych przepisów krajowych i stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii ochrony konsumentów przed nadmiernymi uprawnieniami banków, zwłaszcza w kontekście utraty domu rodzinnego. Pokazuje, jak prawo UE może interweniować w celu zapewnienia sprawiedliwości.
“Czy bank może wyrzucić Cię z domu za drobne opóźnienie w spłacie kredytu? TSUE mówi: nie bez oceny sądu!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI