C-590/23
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesgerichtshof (Niemcy) dotyczył wykładni art. 5 ust. 3 lit. k) dyrektywy 2001/29/WE w sprawie prawa autorskiego. Sprawa dotyczyła wykorzystania przez zespół Pelham krótkiej sekwencji rytmicznej (samplu) z utworu zespołu Kraftwerk w ich własnej kompozycji. Niemiecki sąd pytał, czy pojęcie 'pastiszu' w rozumieniu dyrektywy UE ma charakter rezydualny i obejmuje każdą konfrontację artystyczną z istniejącym utworem, w tym sampling, oraz czy wymaga humoru lub naśladowania stylu. Trybunał Sprawiedliwości UE, orzekając w wielkiej izbie, zdefiniował pojęcie 'pastiszu' jako autonomiczne pojęcie prawa Unii. Stwierdził, że pastisz nie musi być humorystyczny ani naśladować stylu, ale musi stanowić jawny i rozpoznawalny dialog artystyczny z istniejącym utworem, wykorzystując jego charakterystyczne elementy. Dotyczy to również samplingu, o ile spełnione są te kryteria. Trybunał podkreślił, że celem przepisu jest zapewnienie równowagi między prawami autorskimi a wolnością sztuki i wypowiedzi. W kwestii zamiaru użytkownika, Trybunał orzekł, że wystarczy, aby charakter pastiszu był rozpoznawalny dla osoby znającej utwór oryginalny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia pojęcia pastiszu w prawie autorskim UE, dopuszczalność samplingu w kontekście pastiszu, znaczenie rozpoznawalności dla odbiorcy.
Orzeczenie dotyczy konkretnego wyjątku (pastisz) i nie przesądza o dopuszczalności innych form wykorzystania utworów chronionych prawem autorskim.
Zagadnienia prawne (2)
Jak należy interpretować pojęcie 'pastiszu' w rozumieniu art. 5 ust. 3 lit. k) dyrektywy 2001/29/WE? Czy ma ono charakter rezydualny i obejmuje każdą konfrontację artystyczną z istniejącym utworem, w tym sampling, czy też podlega kryteriom ograniczającym, takim jak wymóg humoru, naśladowania stylu lub hołdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie 'pastiszu' nie ma charakteru rezydualnego, lecz obejmuje utwory, które przypominają istniejący utwór, wykazują uchwytne różnice i wykorzystują jego charakterystyczne elementy (w tym poprzez sampling) w celu nawiązania rozpoznawalnego dialogu artystycznego lub twórczego, który może przyjmować różne formy (np. naśladowanie stylu, hołd, konfrontacja humorystyczna lub krytyczna).
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że pojęcie pastiszu jest autonomicznym pojęciem prawa UE. Analizując kontekst i cel przepisu, stwierdził, że pastisz nie może być ani ukrytym naśladownictwem, ani plagiatem. Musi stanowić jawny i rozpoznawalny dialog artystyczny, wykorzystujący charakterystyczne elementy oryginału, aby zapewnić równowagę między prawami autorskimi a wolnością sztuki i wypowiedzi. Wykluczono wymóg humoru lub naśladowania stylu jako konieczne kryteria.
Czy wykorzystanie utworu 'do celów' pastiszu w rozumieniu art. 5 ust. 3 lit. k) dyrektywy 2001/29/WE wymaga ustalenia zamiaru użytkownika, czy wystarczy, że charakter pastiszu jest rozpoznawalny dla osoby znającej utwór oryginalny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wystarczy, że charakter pastiszu jest rozpoznawalny dla osoby znającej istniejący utwór, z którego dokonano zapożyczeń.
Uzasadnienie
Dla zapewnienia pewności prawa, ocena charakteru pastiszu powinna być obiektywna i opierać się na jego rozpoznawalności dla osób znających utwór oryginalny, a nie na subiektywnym zamiarze użytkownika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| CG | osoba_fizyczna | skarżący |
| YN | osoba_fizyczna | skarżący |
| Pelham GmbH | spolka | pozwany |
| SD | osoba_fizyczna | pozwany |
| UP | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rząd niemiecki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (11)
Główne
Dyrektywa 2001/29/WE art. 5 § ust. 3 lit. k)
Dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym
Definiuje wyjątek dotyczący korzystania do celów karykatury, parodii lub pastiszu.
UrhG art. 51a
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Niemcy)
Niemiecka implementacja wyjątku dotyczącego karykatury, parodii lub pastiszu.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
Pomocnicze
Dyrektywa 2001/29/WE art. 2
Dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym
Dyrektywa 2001/29/WE art. 3
Dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym
UrhG art. 83
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Niemcy)
UrhG art. 85 § ust. 4
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Niemcy)
Dyrektywa 2006/115/WE art. 9 § ust. 1 lit. b)
Dyrektywa 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej
Karta art. 11
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Wolność wypowiedzi.
Karta art. 13
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Wolność sztuki.
Karta art. 17 § ust. 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo własności (w tym intelektualnej).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pojęcie pastiszu powinno być interpretowane szeroko, aby chronić wolność sztuki i wypowiedzi. • Sampling jest formą artystycznego dialogu i powinien być objęty wyjątkiem pastiszu. • Rozpoznawalność pastiszu dla odbiorcy jest wystarczająca, nie jest wymagany subiektywny zamiar użytkownika.
Odrzucone argumenty
Pastisz wymaga humoru lub naśladowania stylu. • Pastisz ma charakter rezydualny i obejmuje wszelkie konfrontacje artystyczne. • Wymagane jest udowodnienie zamiaru użytkownika stworzenia pastiszu.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie autonomiczne prawa Unii • właściwa równowaga między prawami własności intelektualnej a wolnością sztuki i wypowiedzi • konfrontacja artystyczna z istniejącym utworem • rozpoznawalny dialog artystyczny lub twórczy • nie ma charakteru rezydualnego • wystarczające jest, by charakter 'pastiszu' był rozpoznawalny
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
T. von Danwitz
wiceprezes
K. Jürimäe
prezes_izby
C. Lycourgos
prezes_izby
I. Jarukaitis
prezes_izby
I. Ziemele
sprawozdawca
F. Schalin
prezes_izby
S. Rodin
sędzia
M. Gavalec
sędzia
S. Gervasoni
sędzia
N. Fenger
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia pojęcia pastiszu w prawie autorskim UE, dopuszczalność samplingu w kontekście pastiszu, znaczenie rozpoznawalności dla odbiorcy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego wyjątku (pastisz) i nie przesądza o dopuszczalności innych form wykorzystania utworów chronionych prawem autorskim.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego zjawiska samplingu w muzyce i jego zgodności z prawem autorskim, co jest interesujące dla szerokiego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Sampling w muzyce: czy to już naruszenie praw autorskich? TSUE wyjaśnia, czym jest 'pastisz'.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny