C-59/18 i C-182/18

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2022-07-14
cjeuprawo_ue_ogolneprawo instytucjonalneWysokatrybunal
siedziba EMAprawo instytucjonalnejurysdykcja TSUEakt międzyrządowyprocedura ustawodawczaBrexit

Podsumowanie

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że skargi o stwierdzenie nieważności decyzji o lokalizacji siedziby EMA w Amsterdamie są niedopuszczalne, ponieważ decyzja ta została podjęta przez państwa członkowskie, a nie przez instytucje UE.

W niniejszej sprawie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpatrywał skargi o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej wyznaczenia Amsterdamu jako nowej siedziby Europejskiej Agencji Leków (EMA) po Brexicie. Skarżące, Włochy i gmina Mediolan, argumentowały, że decyzja ta powinna być przypisana Radzie UE i podlegać kontroli sądowej. Trybunał uznał jednak, że decyzja została podjęta przez przedstawicieli rządów państw członkowskich w ramach procedury międzyrządowej, a nie przez instytucje UE, w związku z czym nie podlega ona kontroli na podstawie art. 263 TFUE. W konsekwencji skargi zostały oddalone jako niedopuszczalne.

Sprawa dotyczyła skarg o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 20 listopada 2017 r., która wyznaczyła Amsterdam jako nową siedzibę Europejskiej Agencji Leków (EMA) w związku z wystąpieniem Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. Skarżące, Republika Włoska i gmina Mediolan, wniosły o stwierdzenie nieważności tej decyzji, argumentując, że powinna ona być przypisana Radzie Unii Europejskiej i podlegać kontroli sądowej Trybunału. Rada natomiast twierdziła, że decyzja została podjęta przez przedstawicieli rządów państw członkowskich w ramach procedury międzyrządowej, a nie przez instytucje UE, co wyłącza ją spod jurysdykcji Trybunału na podstawie art. 263 TFUE. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrując sprawę w wielkiej izbie, najpierw zbadał kwestię kompetencji do ustalania siedzib organów i jednostek organizacyjnych Unii. Stwierdził, że art. 341 TFUE, który stanowi, iż siedzibę instytucji Unii określa wspólne porozumienie rządów państw członkowskich, odnosi się wyłącznie do „instytucji” wymienionych w art. 13 ust. 1 TUE i nie obejmuje agencji takich jak EMA. W związku z tym, kompetencja do ustalenia siedziby EMA należy do prawodawcy Unii, który działa w ramach zwykłej procedury ustawodawczej. Następnie Trybunał rozpatrzył kwestię autorstwa zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że decyzja ta została podjęta przez szefów państw lub rządów 27 państw członkowskich przy okazji posiedzenia Rady, ale w ramach procedury międzyrządowej, a nie jako akt Rady. Udział instytucji UE, takich jak Komisja czy Rada, w przygotowaniu i przeprowadzeniu procedury nie zmieniał faktu, że ostateczna decyzja należała do państw członkowskich. W konsekwencji, Trybunał uznał, że zaskarżona decyzja nie stanowi aktu Rady, lecz akt o charakterze politycznym, który nie wywołuje wiążących skutków prawnych i został podjęty wspólnie przez państwa członkowskie. Dlatego też nie może być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE. Skargi zostały oddalone jako niedopuszczalne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli decyzja została podjęta przez przedstawicieli rządów państw członkowskich w ramach procedury międzyrządowej i nie można jej przypisać instytucjom Unii.

Uzasadnienie

Trybunał stwierdził, że art. 341 TFUE dotyczy wyłącznie instytucji Unii, a nie agencji. Kompetencja do ustalenia siedziby agencji należy do prawodawcy Unii. Zaskarżona decyzja została podjęta przez państwa członkowskie, a nie przez instytucje UE, i nie wywołuje wiążących skutków prawnych w prawie Unii, dlatego nie podlega kontroli na podstawie art. 263 TFUE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skarge

Strona wygrywająca

Rada Unii Europejskiej

Strony

NazwaTypRola
Republika Włoskapanstwo_czlonkowskieskarżący
Comune di Milanoorgan_krajowyskarżący
Republika Włoskapanstwo_czlonkowskieinterwenient
Regione Lombardiaorgan_krajowyinterwenient
Rada Unii Europejskiejinstytucja_uepozwany
Królestwo Niderlandówpanstwo_czlonkowskieinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (8)

Główne

TFUE art. 341

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Dotyczy wyłącznie siedzib instytucji Unii, nie obejmuje agencji.

TFUE art. 263

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Podstawa prawna skargi o stwierdzenie nieważności; kontrola sądowa aktów instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii.

Pomocnicze

TUE art. 13 ust. 1

Traktat o Unii Europejskiej

Definicja instytucji Unii.

TFUE art. 114

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Podstawa prawna rozporządzenia ustanawiającego EMA.

TFUE art. 168 ust. 4 lit. c

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Podstawa prawna rozporządzenia ustanawiającego EMA.

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2309/93

Pierwotne rozporządzenie ustanawiające Europejską Agencję ds. Oceny Produktów Leczniczych.

Rozporządzenie (WE) nr 726/2004

Rozporządzenie ustanawiające Europejską Agencję Leków (EMA).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1718 art. art. 71a

Dodaje do rozporządzenia 726/2004 przepis określający siedzibę EMA w Amsterdamie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaskarżona decyzja została podjęta przez przedstawicieli rządów państw członkowskich w ramach procedury międzyrządowej, a nie przez instytucje UE. Decyzja ta nie wywołuje wiążących skutków prawnych w prawie Unii. Art. 341 TFUE dotyczy wyłącznie instytucji Unii, a nie agencji. Kompetencja do ustalenia siedziby agencji należy do prawodawcy Unii.

Odrzucone argumenty

Zaskarżona decyzja powinna być przypisana Radzie UE. Decyzja ta podlega kontroli sądowej na podstawie art. 263 TFUE. Art. 341 TFUE należy interpretować szeroko, obejmując również agencje. Ustalenie siedziby agencji jest kompetencją Unii, a nie państw członkowskich.

Godne uwagi sformułowania

Unia Europejska jest unią prawa nie wystarczy, by została ona formalnie przedstawiona jako decyzja państw członkowskich. Konieczne jest jeszcze, aby wspomniany akt, z uwagi na jego treść i całość okoliczności, w jakich został wydany, nie stanowił w rzeczywistości decyzji Rady brzmienie art. 341 TFUE, który dotyczy wyłącznie „instytucji”, odpowiada brzmieniu postanowień, które były poprzednikami tego artykułu nie można skutecznie powoływać się na wykładnię pojęcia „instytucji” w rozumieniu art. 340 akapit drugi TFUE [...] w celu zdefiniowania przez analogię zakresu stosowania art. 341 TFUE zaskarżona decyzja nie stanowi aktu Rady, lecz akt o charakterze politycznym, który nie wywołuje wiążących skutków prawnych, przyjęty wspólnie przez państwa członkowskie

Skład orzekający

K. Lenaerts

prezes

A. Arabadjiev

sędzia

K. Jürimäe

sędzia

C. Lycourgos

sędzia

E. Regan

sędzia

S. Rodin

sędzia

I. Jarukaitis

sędzia

N. Jääskinen

sędzia

J. Passer

prezes izby

J.-C. Bonichot

sędzia

M. Safjan

sędzia

F. Biltgen

sędzia

P.G. Xuereb

sędzia

A. Kumin

sędzia

N. Wahl

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie jurysdykcji Trybunału w sprawach dotyczących aktów podejmowanych przez państwa członkowskie w ramach procedur międzyrządowych, a nie instytucjonalnych. Interpretacja art. 341 TFUE w kontekście siedzib agencji UE."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przeniesienia siedziby agencji UE w związku z Brexitem. Konieczność analizy charakteru prawnego aktu (instytucjonalny vs. międzyrządowy) w celu określenia dopuszczalności skargi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii jurysdykcji Trybunału i rozgraniczenia kompetencji między instytucjami UE a państwami członkowskimi, co ma istotne znaczenie dla prawników zajmujących się prawem instytucjonalnym UE.

Czy decyzja o siedzibie agencji UE podlega kontroli Trybunału? Kluczowe rozróżnienie między prawem UE a działaniami międzyrządowymi.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI